Μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα, πάνω από 11.000.000 Αφρικανοί...
...άφησαν την Αφρική για να έρθουν ως σκλάβοι...
...στις Δυτικές Ινδίες και στις αποικίες της Αμερικής.
Η Μεγάλη Βρετανία ήταν η ισχυρότερη δύναμη στον κόσμο...
...και η αυτοκρατορία της χτί- στηκε στις πλάτες των σκλάβων.
Το εμπόριο σκλάβων ήταν μη αποδεκτό μόνο από λίγους.
Κι από αυτούς, ακόμα λιγότεροι είχαν το θάρρος ν'αντισταθούν.
Αγγλία, 1797
Σταμάτα λίγο.
Γουίλμπερ, δεν είσαι ακόμα καλά. Άφησέ το να περάσει.
Αν αφήσεις το άλογό σου για μια ώρα, μπορεί να συνέλθει.
Ποιος στο διάολο είσαι εσύ;
Τον είδα να μιλάει στο Λονδίνο. Είναι ο Γουίλιαμ Γουίλμπερφορς.
- Τώρα; - Άφησέ το.
- Καλώς ήρθατε, κύριε. - Άργησες πολύ!
Η λάσπη μας έκλεψε τη μισή μέρα.
Μαριάν, κοίτα! Σου έχω μια έκπληξη.
- Ελπίζω ευχάριστη. - Γουίλμπερ, εσύ είσαι;
Ό, τι έχει μείνει. Το ανόητο σώμα μου μού παίζει παιχνίδια.
- Θα τον κάνουμε καλά. - Πρέπει να φας κάτι.
Πρωινό ίσως. Δεν είναι νωρίς, διακοπές κάνω. Σωστά, ξάδελφε;
Δεν τα λέτε μεταξύ σας; Του εί- πες ότι σκοτώνει τον εαυτό του;
Τώρα είναι μαζί μας. Θα είναι καλά.
- Τι ώρα είναι; - Ώρα για την δόση των 3π. μ.
Με ξυπνάς για να μου δώσεις φάρμακο για να κοιμηθώ;
Τώρα έγινες κι εσύ γιατρός, όπως όλοι;
Κοιμήθηκες;
Ο ύπνος είναι πιο κουραστικός από την αγρύπνια.
- Το λάβδανο οξύνει τα όνειρα. - Χλευάζει την ζωή μου.
Μου δείχνει πράγματα που έπρεπε να κάνω και δεν έκανα.
Το Κοινοβούλιο δεν σε αξίζει. Το νομοσχέδιό σου δεν πέρασε...
...επειδή οι υποστηρικτές σου προτίμησαν να πάνε στην όπερα.
Στα όνειρά μου, τους άλλαξα γνώμη.
Ξέρεις ποιο είναι το χειρότερο; Δεν μπορώ να τραγουδήσω πια.
- Θυμάσαι πόσο καλά τραγουδούσα; - Θα φτιάξουμε και την φωνή σου.
Οι Ρωμαίοι πίστευαν ότι αυτό το νερό ανάσταινε και νεκρούς.
Από την έρευνά μου, το πόσιμο νερό κάνει το αντίθετο.
- Τι είναι τόσο επείγον; - Είπα ότι ήταν επείγον;
Μαριάν, περιμένεις κάποιον;
Εδώ μέσα θα βρεις το μυστικό της υγείας και της ευτυχίας.
Σε ένα ποτήρι νερό;
Από τότε που παντρεύτηκα, είμαι η προσωποποίηση της υγείας.
- Χαίρομαι για εσένα. - Είναι επιστημονικά δεδομένο.
Ο γάμος και η υγεία είναι ένα αχώριστο δίδυμο.
Οι εργένηδες πεθαίνουν σε δωμάτια που μυρίζουν ποδαρίλα.
- Χένρι, τι λες; - Για την αγάπη.
Έλα, έχουμε αργήσει.
Το νερό βρίσκεται εδώ εκατομ- μύρια χρόνια. Πώς αργήσαμε;
- Τι να πούμε τώρα; - Δεν ξέρω.
Για την κατάργηση της δουλείας. Τι λες;
Αν ήξερα ότι ήσουν τόσο στερη- μένη από πολιτικές συζητήσεις...
...θα έστελνα έναν συντηρητικό σπίτι σου, να του φωνάζεις.
Πάνω που συζητούσαμε για την κατάργηση της δουλείας...
...μπήκε ο άντρας μου με τον Γουίλιαμ Γουίλμπερφορς...
...τον πιο ορκισμένο εχθρό της δουλείας...
...κι επίσης, τον πιο ανύπαντρο.
Κοίτα, η Μαριάν! Και ποια είναι η γοητευτική κυρία δίπλα της;
- Είναι εδώ η Μαριάν; - Άσε την Μαριάν.
Δες την γυναίκα που είναι μαζί της. Η Μπάρμπαρα Σπούνερ.
Στηρίζει πολλούς καλούς σκοπούς και επίσης...
...είναι εντελώς ανύπαντρη.
Μαριάν, είσαι απίστευτη!
Δεν χρειάζομαι κανέναν να μου βρει σύζυγο!
- Δεν θα τον συγχωρέσω. - Δεν θα την συγχωρέσω.
Κύριε Γουίλμπερφορς, αν είχαμε συναντηθεί υπό άλλες συνθήκες...
...θα σας έλεγα πόσο θαυμάζω τον ακούραστο αγώνα σας...
...για να καταργήσει το γελοίο Κοινοβούλιό μας τη δουλεία.
Αν το κάνατε, θα πήγαινα τη συζήτηση στη βοτανολογία.
- Γιατί στη βοτανολογία; - Φτάνει η πολιτική.
- Πήγα στο Μπαθ για να αναρρώσω. - Θα με κούραζε η βοτανολογία.
Τότε, ακόμα κι υπό άλλες συν- θήκες, θα ήταν μια καταστροφή.
Καλή σας μέρα.
Κάποιες απλές αλήθειες για αυτόν τον φοβερό πόλεμο...
ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ 15 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ
...πρέπει να τεθούν για χάρη των αξιότιμων φίλων μου.
Έχουμε τους επαναστάτες στο αμόνι κι ένα σφυρί στο χέρι.
Η στρατιωτική μας δύναμη είναι ανώτερη της αμερικανικής.
Αλλά πρέπει να ξεχωρίσουμε τη δύναμη από τη δικαιοσύνη.
- Από πού ξεφύτρωσε το τεριέ; - Είναι Γιόρκσαϊρ τεριέ.
Ήρθε η ώρα ο χοντρός κι οι φίλοι του...
...να κάνουν στην άκρη για εκείνους που σκέφτονται...
...το καλό της πατρίδας κι όχι το συμφέρον τους.
Δεν ξέρει τι κίνδυνοι ελλοχεύουν για όσους μιλούν λογικά;
Νομίζω ότι μπορεί να αντιμετωπίσει τους κινδύνους.
Οι φίλοι προτείνουν να παραδοθούμε στους επαναστάτες.
Η επανάσταση είναι σαν πανούκλα. Εξαπλώνεται.
Υποκλίνομαι στις γνώσεις των φίλων περί πανούκλας.
Γιατί να αποχωρήσουμε από την Αμερική...
...ενώ ο μισός πληθυσμός είναι πιστός στο Στέμμα;
Λιγότερο από το 1/4 των Αμερικανών είναι πιστό.
Αν αυτό είναι το μισό, ευτυχώς δεν μοιράζομαι το κρεβάτι του.
Ο αξιότιμος και νεαρός φίλος, ας εξηγήσει στο Κοινοβούλιο...
...τη διαφορά μεταξύ κατευνασμού και παράδοσης.
Η διαφορά είναι μόνο θέμα χρόνου...
...και άλλων 10.000 ζωών που θα χαθούν χωρίς λόγο.
- Δύο γκινέες. - Πρόσπερο, μη μ' εγκαταλείπεις.
Γενναίος στο Κοινοβούλιο και ποντικός στο τραπέζι.
Εξοχότατε, οι νεαροί έμποροι είναι πλουσιότεροι από εμάς.
Μου έμειναν 10 γκινέες. Θα βάλω, λοιπόν, δέκα.
Είσαι μέσα ή όχι, Γουίλμπερφορς;
- Μολύβι και χαρτί. - Η λέσχη απαγορεύει τα δάνεια.
Μεταξύ των ευγενών, ίσως. Αλλά ο Γουίλμπερφορς είναι έμπορος.
Θα παίξεις με όσα έχεις επάνω σου.
Θα δεχτείς το γραμμάτιό μου;
Μοιράζουμε τα λεφτά και είμαστε πάτσι.
Αποκλείεται! Πληρωμή σε είδος.
Δεν έχετε κάτι που να θέλω, εξοχότατε.
Φέρε τον νέγρο μου.
Τον αμαξά μου. Ξύπνησέ τον και φέρε τον εδώ τώρα!
Αγόρασα ένα νέγρο στην Ισπανία, είναι γερός σαν βόδι.
- Πιάνει τουλάχιστον 25 γκινέες. - Τελείωσε το παιχνίδι.
Τι έπαθες; Αν δεν τον έφερνα στο Λονδίνο...
...θα πέθαινε στη δουλειά σε κάποια φυτεία ζαχαροκάλαμου.
Έσωσα την άθλια ζωή του. Ορίστε.
Ανεβάζω το στοίχημα.
Γουίλμπερφορς, θα παίξεις ή όχι;
Κάνεις σαν να μην έχεις ξαναδεί σκλάβο.
Είναι σαν αρσενικό. Κάθε δόση διπλασιάζει την επίδραση.
- Δεν φοβάσαι τον Κλάρενς; - Επειδή είναι γιος του βασιλιά;
Θέλεις να ματώσουν ρουθούνια και να σπάσουν στέμματα;
Σαίξπηρ, "Ερρίκος ο 4ος". Έργο για την αλλαγή στην Αγγλία.
- Και θα αλλάξει. - Μόνο αν την αλλάξουμε εμείς.
- Δεν το πιστεύεις; - Πρώτα θα άλλαζα τον εαυτό μου.
Θυμάσαι που στο Κέιμπριτζ είχα την φήμη καλού τραγουδιστή;
- Το θυμάμαι. - Θα πάω να τους τραγουδήσω.
Ησυχία!
Ακούγεστε σαν χορωδία άγριων γάτων!
Θα σας παρουσιάσω κάποιον που το κάνει σωστά!
Αφιερώνω το τραγούδι στον φίλο μου, δούκα του Κλάρενς.
Το έχει γράψει ο γέρος ιεροκήρυκάς μου.
Ήταν καπετάνιος σε πλοίο με- ταφοράς σκλάβων για 20 χρόνια.
Μετανόησε για τις αμαρτίες του κι έγραψε αυτό το τραγούδι.
Αξιοθαύμαστη χάρη...
...πόσο γλυκός ο ήχος της...
...που έσωσε ένα ερείπιο σαν εμένα.
Κάποτε ήμουν χαμένος...
...και τώρα, βρήκα τον εαυτό μου.
Ήμουν τυφλός, και τώρα, βλέπω.
Θεέ μου, το ξέρω ότι είναι εντελώς παράλογο...
...αλλά νιώθω ότι πρέπει να σε συναντήσω μυστικά.
Συγγνώμη που σας διακόπτω. Είναι ένας ζητιάνος στην πόρτα.
Θα τον έδιωχνα, αλλά επιμένετε πάντα να σας ρωτάω.
Δώσε του πρωινό.
Πολύ καλά, κύριε.
Το να ξαπλώνω στο βρεμένο γρασίδι, δεν είναι φυσιολογικό.
Δεν είναι δική μου δουλειά, κύριε.
Η αλήθεια είναι...
...πως τελευταία είμαι πιο παράξενος από ποτέ, σωστά;
Είναι ο Θεός.
Έχω 10.000 υποθέσεις και προτιμώ να κάθομαι στο γρασίδι...
...να μελετώ τις πικραλίδες και να θαυμάζω τους ιστούς αράχνης.
Έχετε βρει τον Θεό, κύριε;
Νομίζω ότι με βρήκε Εκείνος.
Ξέρεις πόσο ενοχλητικό είναι; Πόσο ανόητο θα ακουστεί;
Με περιμένει πολιτική καριέρα και σκέφτομαι ιστούς αράχνης.
"Θλιβερή μοίρα να πεθαίνει ένας άντρας γνωστός σε όλους..."
"...και να παραμένει άγνωστος στον εαυτό του. "
Φράνσις Μπέικον. Δεν τα ξεσκονίζω μόνο τα βιβλία.
Στα 15 θα έφευγα με το τσίρκο. Θα γινόμουν ακροβάτης.
Καλημέρα, κύριε Πιτ.
- Διάβασες το γράμμα μου. - Δεν το έγραψες εσύ.
Το έγραψε ο τρελός ιεροκήρυκας που μπήκε στο κεφάλι σου.
- Απάντησε; - Ποιος;
Θα ρωτούσες τον Θεό αν πρέπει να γίνεις πολιτικός ή ιερέας.
- Είσαι υπερβολικά ευθύς. - Επείγει να μάθω.
Τι επείγει;
Σκοπεύω να γίνω πρωθυπουργός.
- Κάποια μέρα... - Εννοώ σύντομα. Πολύ σύντομα.
Χάρις σε εσένα, οι Φοξ και Νορθ θα αναγκαστούν να παραιτηθούν.
Τότε, ο λόρδος Μπρόκινγκχαμ θα γίνει πρωθυπουργός.
Είναι άρρωστος. Όταν πεθάνει, θα κάνω την κίνησή μου.
Τα έχεις κανονίσει όλα.
Σε θέλω δίπλα μου ως το τέλος.
Διάβασες το γράμμα μου, αλλά δεν κατάλαβες τίποτε.
Θα είσαι στην κυβέρνησή μου με όποια ιδιότητα επιθυμείς.
Κανείς στην ηλικία μας δεν πήρε ποτέ την εξουσία.
Είσαι πολύ νέος για να ξέρεις ότι κάποια πράγματα γίνονται.
Γι' αυτό θα τα κάνουμε, ούτως ή άλλως.
Θα χρησιμοποιήσεις την ωραία φωνή σου...
...για να δοξάζεις τον Κύριο ή για να αλλάξεις τον κόσμο;
Μάρτζορι, έρχεται ο κύριος Γουίλμπερφορς.
Περιμένω κάποιους καλεσμένους για δείπνο.
- Είναι εξαντλημένη. - Γιατί;
- Σήμερα έχετε 25 καλεσμένους. - Αλήθεια;
Αν θυμάστε, επιβραβεύετε διάφορους εθελοντές...
...που εργάζονται για κάποιες αμφιλεγόμενες φιλανθρωπίες.
Κάποιοι έφεραν παιδιά από το φτωχοκομείο κι άλλοι συγγενείς.
- Πρέπει να βάλω... - Ένα πρόγραμμα, κύριε;
Ή περισσότερες μαγείρισσες.
- Αυτό είναι το ορεκτικό; - Είναι ο δούκας του Κλάρενς.
Από εδώ, ο αιδεσιμότατος Τζον Ράμσεϊ.
Ο Έντουαρντ Χόουπ.
Και ο Μάικλ Σο. Είναι και οι δύο με τους ειρηνιστές.
Ο Ολαούντα Εκουιάνο.
- Ταξιδέψατε από μακριά; - Θα ερχόμουν οπωσδήποτε.
Η Άννα Μουρ, που ταξίδεψε από το Κλάπχαμ.
Και τέλος, επίτρεψέ μου να σου συστήσω τον Τόμας Κλάρκσον.
Πολύ ωραίο σπίτι. Πολύ γλυκό κουνέλι.
Λαγός είναι.
- Ποιοι είναι όλοι αυτοί; - Γιατί δεν τους ρωτάς;
Ελπίζω να είναι τρυφερή η χήνα. Ήταν πολύ γριά.
Εγώ όσο μεγαλώνω, τόσο πιο τρυφερός γίνομαι.
Δις Μουρ, μένετε στο Κλάπχαμ. Ακούω ότι είναι ήρεμα εκεί.
Όταν ασχολούμαστε με ορισμένα ζητήματα, μόνο ήρεμα δεν είναι.
- Τι είδους ζητήματα; - Για έναν καλύτερο κόσμο.
Με τι τρόπο;
Αν ξεκινήσεις με ένα τρόπο, τον κάνεις καλύτερο με όλους.
- Τι σας φέρνει στο Λονδίνο; - Εσείς.
Θέλετε να συζητήσετε κάτι μαζί μου;
Δεν θέλουμε να συζητήσουμε. Μάθαμε...
...ότι δεν πιστεύετε τίποτε αν δεν το δείτε με τα μάτια σας.
Αυτά είναι για τα πόδια.
Αυτά είναι για τα χέρια.
Κι αυτό, για τον λαιμό.
Έτσι μπαίνει.
Οι σκλάβοι μεταφέρονται σε έναν χώρο 1,22m x 45cm.
Χωρίς αποχέτευση, με ελάχιστη τροφή και μουχλιασμένο νερό.
Τα απόβλητα και το αίμα τους γεμίζουν τις τρύπες σε 3 μέρες.
Οι αλυσίδες, τους συγκρατούν από το να πέσουν στη θάλασσα.
Οι αλυσίδες δεν βγαίνουν μέχρι να φτάσουν στη Τζαμάικα.
Γύρω στους μισούς σκλάβους είναι ήδη νεκροί.
Στις αγορές, βάζουν έναν κόμπο στον πρωκτό των αρρώστων...
...για να κρύψουν την δυσεντερία.
Όταν φτάνουν στη φυτεία, βάζουν ένα σίδερο στη φωτιά...
...και κάνουν αυτό.
Για να ξέρεις ότι δεν ανήκεις πια στον Θεό, αλλά σε άνθρωπο.
Γνωρίζουμε ότι προβληματίζεστε για το αν πρέπει...
...να υπηρετήσετε τον Θεό ή να γίνετε πολιτικός ακτιβιστής.
Εισηγούμαστε ότι μπορείτε να κάνετε και τα δύο.
- Εσύ το σχεδίασες αυτό. - Έχω δει τι διαβάζεις.
Έπεσες τόσο χαμηλά, ώστε να ψάξεις το γραφείο μου;
Έμαθα ότι ζήτησες να δεις τις αποβάθρες των Ανατ. Ινδιών.
Θα χρησιμοποιούσες τις ανησυχίες μου προς όφελός σου.
Οι αρχές του Χριστιανισμού μπορούν να οδηγήσουν σε δράση.
Επίτρεψέ μου να σκεφτώ πριν δράσω.
Η δουλεία έχει 300 μέλη του Κοινοβουλίου στο τσεπάκι.
Θα σταθείς εναντίον τους. Αλλά μπορείς να τα καταφέρεις.
Θα τα καταφέρεις.
Πάψε να γκρινιάζεις.
Με συγχωρείτε, κύριε;
Δώσε κάτι σε κάποιον που πολέμησε με τους επαναστάτες...
...κι επέστρεψε μισός.
Γεια σας, κύριε Νιούτον. Εγώ είμαι, ο Γουίλιαμ.
Γεια σου, Τζον. Τι κάνεις;
Γεια σου, Τζον. Εγώ είμαι, ο Γουίλμπερ.
Ήρθα να ζητήσω...
Ο ζητιάνος με διαβεβαίωσε ότι μπορώ πια να σε φωνάζω Τζον.
- Ντύνεσαι απλά. - Είμαι απλός άνθρωπος.
Κάνω τον μοναχό, αλλά δεν έχω την απαιτούμενη θέληση.
Είμαι μοναχός τις Δευτέρες, τις Τετάρτες...
Όταν διαβάζω για τα σπουδαία πράγματα που κάνεις...
...βλέπω ένα αγοράκι με αχτένιστα μαλλιά και μελάνι στα δάχτυλα.
- Τι γυρεύεις με έναν γέροντα; - Θέλω τη συμβουλή σου.
- Την έπαιρνες απ' τον Θεό. - Τώρα μεγάλωσα.
- Κι έγινα ανόητος. - Και τώρα;
- Η πίστη μου επιστρέφει αργά. - Πόσο αργά;
Χωρίς αστραπές και βροντές.
Κάποιες φορές, ο Θεός κάνει το έργο Του και με ψιχάλες.
Ο φίλος μου, Γουίλιαμ Πιτ, δείχνει ενδιαφέρον για μένα.
Μου προσφέρει μια θέση στον κόσμο.
Πρόσεχε να μείνεις μέσα στον κόσμο κι όχι έξω από αυτόν.
Δεν θα μπορέσω να φύγω από την εξουσία αν την πάρω.
- Θα πάω μέχρι τέλους. - Γιατί να μην το κάνεις;
Σκέφτεσαι να ακολουθήσεις ζωή μοναχού;
Έχεις πολλά πράγματα να κάνεις. Εξάλλου...
...ο κόσμος σε αγαπάει πολύ για να σε αφήσει να ζήσεις μόνος.
Εσύ δεν επέλεξες τη μοναξιά;
Ξέρεις καλύτερα από όλους ότι δεν μπορώ να ζήσω μόνος.
Ορίστε, λοιπόν...
Εσύ είσαι ο λόγος που ήρθα.
Μου είπες ότι ζεις με την συντροφιά 20.000 φαντασμάτων.
Τα φαντάσματα των σκλάβων.
Εξηγούσα σε ένα παιδί...
...γιατί ένας άντρας λουφάζει σε μια σκοτεινή γωνιά.
- Μίλησέ μου γι' αυτούς. - Δεν θα το αντέξω.
- Δεν σε άλλαξε ο χρόνος; - Με άλλαξε. Γέρασα.
Ο Πιτ μου ζήτησε να πολεμήσω τους υπέρμαχους της δουλείας.
Είμαι ο τελευταίος στον οποίο έπρεπε να έρθεις για συμβουλή.
Ούτε τα ονόματα των πλοίων μου δεν μπορώ να πω.
Ζω με 20.000 σκλάβους σε αυτό το εκκλησάκι.
- Τα χέρια μου έχουν ακόμα αίμα. - Θα με βοηθήσεις, Τζον;
Δεν μπορώ να σε βοηθήσω. Αλλά να το κάνεις.
Πολέμησέ τους.
Ανατίναξε τα βρωμερά πλοία τους.
Οι κτηματίες, οι βαρόνοι της ζάχαρης, ο Άλντερμαν Ζάχαρος...
...ο λόρδος δήμαρχος του Λονδίνου...
Λίβερπουλ, Βοστώνη, Μπρίστολ, Νέα Υόρκη...
Οι δρόμοι τους έχουν γεμίσει με αίμα...
...δυσεντερία και ξερατά.
Δεν βγαίνεις από αυτούς τους δρόμους καθαρός.
Θα γεμίσεις βρωμιά, θα το ονει- ρεύεσαι και στον ξύπνιο σου.
Αλλά να το κάνεις. Για όνομα του Θεού!
Κύριε, ήρθε ο κύριος Τόμας Κλάρκσον.
Ο κύριος Γουίλμπερφορς ήταν εδώ. Πάω να τον βρω.
- Καλησπέρα. - Συγγνώμη αν σας τρόμαξα.
Είναι στις διαστάσεις του κουτιού μεταφοράς σκλάβων.
Μπορείς να το χρησιμοποιείς στις επιδείξεις σου.
Γιατί περιμένατε να φύγει ο μπάτλερ για να βγείτε;
Επειδή όλοι με θεωρούν ήδη τρελό.
Όπως θα κάνουν και οι περισ- σότεροι στο Κοινοβούλιο...
...μόλις καταθέσω το νομοσχέδιό μου.
Οι συνθήκες στη Τζαμάικα είναι χειρότερες από ό, τι φαντάστηκα.
Πολλά παιδιά πεθαίνουν στη χυτή λάβα.
Άλλοι από εξάντληση ή πέφτουν στις φλόγες στον ύπνο τους.
Το αποτέλεσμα είναι, μερικά κιλά καθαρής ζάχαρης.
Γουίλμπερφορς, είσαι καλά;
ΣΗΜΕΡΑ
Σήκω πάνω.
Πιες αυτό.
Διάβασα το γράμμα του Τζέιμς από την Τζαμάικα.
Όταν με πήρε ο ύπνος, ήταν σαν να το ζούσα.
Ίσως το λάβδανο να μην είναι καλά αναμεμειγμένο.
Ξέρω τις επιπτώσεις του οπίου. Δεν φταίει το φάρμακο.
- Τι είναι; - Απέτυχα στο έργο μου.
Ένα κομμάτι μου δεν θέλει να παραδεχτεί ότι τα παράτησα.
- Θα το διαλύσω. - Θα διαλύσεις και ό, τι νιώθω;
Έδωσες τα νιάτα και την υγεία σου για αυτόν τον σκοπό.
Άσε κάποιον άλλο να δοκιμάσει.
Άκουσα ότι σας ενδιαφέρει η βοτανολογία.
Πώς σας ήρθε αυτό;
Μας συγχωρείτε. Είναι ένα ιδιωτικό αστείο.
Γουίλμπερ, γνωρίζω ότι δεν σε ενδιαφέρει η βοτανολογία...
...αλλά βγαίνει ένας κισσός στην άκρη του κήπου.
Μπάρμπαρα, πρέπει οπωσδήποτε να τον δεις κι εσύ.
- Ας κάνουμε ότι τσακωνόμαστε. - Για ποιο θέμα;
- Για κάτι που διαφωνούμε. - Τον πόλεμο στη Γαλλία.
Πιστεύω ότι θα έπρεπε να συμ- μαχήσουμε με τον Ναπολέοντα.
Κι εγώ. Για τα σχολεία.
Είμαι μέλος του κινήματός σας για την δωρεάν παιδεία.
Συμφωνώ με όσα είπατε για το Ντέιλς.
- Διαβάσατε κάθε λέξη; - Όχι.
Ούτε κι εγώ. Για το τζιν.
- Να αντικατασταθεί με μπύρα. - Αναμφίβολα.
Είμαι μόνος στα πιστεύω μου για τη μεταχείριση των ζώων.
Είμαι μέλος του συλλόγου σας κατά της σκληρότητας.
Είμαι ακραίος. Έχω μια αλεπού, έναν αρουραίο κι ένα κοράκι.
Είχα κι έναν λαγό, αλλά πέθανε από υπερβολική καλοσύνη.
Αμερική.
Πρέπει να επιβάλουμε την συλ- λογική πολιτική διαδικασία.
Συμφωνώ.
Και συμφωνούμε για την δουλεία.
Είμαι κατά των λουλουδιών στην εκκλησία. Τι λέτε;
Εγώ είμαι υπέρ τους.
Όπως κι εγώ.
- Να μιλήσουμε για τη δουλεία; - Χρόνια μιλάω γι' αυτήν.
Τι είναι μερικά λεπτά ακόμα;
Θυμάμαι ότι όταν ο κύριος Πιτ έγινε πρωθυπουργός...
...ήσασταν σαν μετεωρίτες που άναβαν στην φαντασία μας.
- Σε ποιων την φαντασία; - Των κοριτσιών της ηλικίας μου.
Ήσασταν από αυτές που έπαψαν να βάζουν ζάχαρη στο τσάι τους;
Και φορούσα το έμβλημα που έφτιαξε ο Τζοσάια Γουέντγουντ.
Είναι πολύ καλός μας φίλος.
Ταξίδεψα 10 μίλια με βροχή για να ακούσω τον Κλάρκσον.
- Σε κούφανε; - Μου άνοιξε τα μάτια.
- Γνώρισα τον Αφρικανό. - Τον Εκουιάνο.
Ήρθε με 100 αντίτυπα του βιβλίου του. Πωλήθηκαν όλα.
- Υπόγραψες τα αιτήματά μας; - Εκατό φορές.
3.000.000 ονόματα και 1.000.000 κεριά για να τα διαβάσεις.
Πρέπει να ήταν συναρπαστικό.
Κάθε άνοιξη ανθίζουν οι ασφόδελοι...
...κάθε καλοκαίρι ωριμάζουν τα κεράσια...
...κάθε φθινόπωρο καταθέτεις νομοσχέδιο στο Κοινοβούλιο.
Κι ακόμα...
...μετά από όλα τα εμβλήματα, τις αιτήσεις και τα νομοσχέδια...
...πλοία με αλυσοδεμένες ψυχές πλέουν σε όλη τη γη.
Συγγνώμη.
- Γι'αυτό δεν πρέπει να μιλάω. - Νομίζω ότι πρέπει.
Ορίστε... Βρήκαμε κάτι για το οποίο διαφωνούμε.
"Δεν είμαι άνθρωπος εγώ..."
"...που έλκομαι στον παράδεισο από το πηγάδι της Αφρικής;"
Από το βιβλίο του Εκουιάνο.
Ήταν μοναδικός.
Σε παρακαλώ, μίλησέ μου για εκείνον.
Αν έχεις άσχημη γεύση στο στόμα, πρέπει να την φτύνεις.
Δεν την καταπίνεις συνεχώς προς τα κάτω.
Λίγο καιρό αφού τον γνώρισα...
...μου ζήτησε να πάω στην απο- βάθρα της Ανατολικής Ινδίας.
Μου είπε ότι έπρεπε να δω ένα πλοίο που γνώριζε καλά.
Από εδώ.
Σε ανάγκαζαν να ξαπλώνεις σε αυτόν τον χώρο.
Τα δεσμά εξάρθρωναν τον γοφό ή τον ώμο σου.
Πονάς σε όλη την διάρκεια του ταξιδιού στον κόσμο.
- Πόσο διαρκεί το ταξίδι; - Τρεις εβδομάδες.
Αν ο καιρός είναι καλός.
Για την πλάκα τους, κρεμούσαν τις γυναίκες εδώ και τις βίαζαν.
Όταν είχε καταιγίδα, πετούσαν τους αρρώστους στη θάλασσα...
...για να αλαφρύνουν το φορτίο του πλοίου.
- Πώς επέζησες; - Η ζωή σου είναι μια κλωστή.
Ή θα σπάσει, ή όχι.
Πριν μπω σε ένα τέτοιο πλοίο, ήμουν πρίγκιπας.
Δεν ήμουν πολύ διαφορετικός από εσένα.
Δεν είχα δει ομορφότερη μέρα...
...από την ημέρα που άφησα το σπίτι μου στην Αφρική.
Με βαριά καρδιά, θέτω υπ' όψιν του Κοινοβουλίου...
...ένα εμπόριο που υποβαθμίζει τους ανθρώπους σε κτήνη...
...και προσβάλει τις υψηλές αξίες της κοινής μας φύσης.
Μιλάω για το εμπόριο σκλάβων.
Γνωρίζω ότι αξιότιμοι φίλοι του Κοινοβουλίου...
...έχουν συμφέροντα στις Ινδίες.
Έχουν επενδύσει σε φυτείες ή είναι ιδιοκτήτες πλοίων.
Πιστεύω ότι έχουν ανθρωπιά. Όλοι έχετε.
Κι αν η κατάντια ακόμα κι ενός από τους εκατοντάδες σκλάβους...
...μπορούσε να γίνει δημόσια ορατή...
- Δεν πιστεύω στα αυτιά μου! - Δεν πιστεύουμε στο στόμα σου!
Φαίνεται ότι ο νεαρός φίλος μας έχει μακροπρόθεσμο σχέδιο...
...για να καταστρέψει το έθνος που τον γέννησε.
Όταν έχανα τα δάχτυλά μου σε μάχη κατά των Αμερικανών...
...εκείνος συμβιβαζόταν μαζί τους.
Τώρα θα παραχωρήσει των πλούτο των Ινδιών στους Γάλλους!
Αν δεν είχαμε σκλάβους, δεν θα υπήρχαν φυτείες.
Πώς θα γεμίσουμε τα θησαυροφυλάκια του βασιλιά;
Εκτός κι αν ο αξιότιμος φίλος πιστεύει πραγματικά...
...πως αν αφήναμε το εμπόριο δεν θα το έπαιρναν οι Γάλλοι.
- Τόσο φαί για τόσο λίγο κόσμο; - Είναι αθεράπευτα αισιόδοξος.
Η ήττα μας στο Κοινοβούλιο δεν ήταν αναπάντεχη.
Θέλαμε, όμως, να ξετρυπώσουμε τα μέλη της αντιπολίτευσης...
...και να δούμε πόσοι από το Κοινοβούλιο θα μας στήριζαν.
Σίγουρα μάθαμε ποιοι είναι οι φίλοι μας.
Και οι δεκαέξι.
Έστειλα ευχαριστήρια επιστολή σε όσους μας ψήφισαν.
Πολύ γλυκό.
- Κάποιοι ξέρουμε να χάνουμε. - Έχει σχέση με την καταγωγή;
Σε αυτή την περίπτωση, μάλλον ναι.
Κύριοι, ό, τι λέγεται σε αυτή τη συνάντηση καταγράφεται.
Ο φίλος μου Τζέιμς Στίβεν θα τελέσει χρέη γραμματέα.
Δεν ανταποκρίθηκαν πολλοί αντι- πρόσωποι στην πρόσκλησή μας.
Έξω από την οικογένειά μου, ήρθε μόνο ένας.
Ο Σερ Γουίλιαμ Ντόλμπεν. Τι σας φέρνει σε αυτή τη μάζωξη;
Πρόσφατα ταξίδεψα από τη Σιέρα Λεόνε σε ένα πλοίο με σκλάβους.
Όσα είδα αυτές τις δεκαπέντε μέρες...
Υπάρχουν κι άλλοι στο Κοινοβού- λιο που νιώθουν όπως εσείς.
- Αλλά φοβούνται να το δείξουν. - Ντροπή τους!
Καμία ντροπή!
Εγώ είμαι αντιπρόσωπος μιας πόλης με λιμάνι.
Πώς να τους πω ότι θα ψηφίσω κατά των πόρων τους;
Ας ξεκινήσουμε αυτό το ταξίδι με το πρώτο βήμα.
Μιλάμε για την αλήθεια.
Πρέπει να την μοιράσουμε. Να την πετάμε από τις εκκλησίες!
Να την ζωγραφίζουμε, να γράφουμε τραγούδια γι'αυτήν!
Είναι ένα καράβι με σκλάβους δεμένο στο Τίλμπουρι...
...με διπλό αριθμό σκλάβων από τον νόμιμο. Το ξέρω σίγουρα.
Αλλά πώς μπορούμε να το αποδείξουμε;
- Θεέ μου! - Σχεδόν.
Πέρασα 18 μήνες εναντίον σου στο Κοινοβούλιο.
Είπα να δω πώς είναι να είμαι στη μεριά σου.
Βλέπω έχετε αρκετό φαγητό. Πίνει κανένας άγιος εδώ;
Αυτός εδώ, σίγουρα!
Ευχαριστώ πολύ.
Δεν είναι δίκαιο!
- Δεν είμαι καλά. Η κοιλιά μου! - Τι έχει η κοιλιά σου;
Εξάλλου, είσαι Πρωθυπουργός.
Είναι κυβερνητικό καθήκον μου να σε αφήσω να νικήσεις.
- Με τον Φοξ τι θα κάνουμε; - Σε κουτί θα τον βάλουμε!
- Ας κάνει τη δύσκολη δουλειά! - Εκπλήξεις για όλα τα παιδιά!
Κι ο Λόρδος Τάρλετον στη φυλακή για τα καλά!
Αν στο Κοινοβούλιο άκουγαν πόσο ανόητα μιλάμε...
...θα απαγόρευαν κάθε εξουσία σε άντρες κάτω των τριάντα.
Τουλάχιστον με τον Φοξ, θα μας πάρουν σοβαρά.
Ο κόσμος ακόμα δεν ξέρει. Κι ούτε θα μάθει.
Μέχρι να είμαστε έτοιμοι.
- Γεννήθηκες γι'αυτό, Γουίλμπερ. - Φέρομαι συχνά ανόητα.
Γιατί νιώθεις αγκάθια στα πόδια μόλις σταματάς να τρέχεις;
Είναι κάποιου είδους αυστηρή συμβουλή για μένα;
Μπορεί και να είναι, πρέπει να προχωρήσουμε...
...να προχωρήσουμε γρήγορα!
Κύριοι, σταματήστε τη μουσική, παρακαλώ.
Ελπίζω να διασκεδάσατε με την ξενάγηση στο ποτάμι.
Αλλά τώρα που τελειώσαμε, έχω να σας εξομολογηθώ κάτι.
Αυτό το ταξίδι δεν έγινε για να επιβραβεύσω όσους με στήριξαν.
Ούτε είμαι εγώ ο μοναδικός οικοδεσπότης.
- Τι κάνει αυτός εκεί πάνω; - Κυρίες και κύριοι...
Αυτό είναι το καράβι μεταφοράς σκλάβων "Μαδαγασκάρη".
Μόλις επέστρεψε από τις Ινδίες.
Μετέφερε 200 άντρες, γυναίκες και παιδιά στην Τζαμάικα.
Έφυγε από την Αφρική με 600 σκλάβους.
Οι υπόλοιποι πέθαναν από αρρώστιες ή απελπισία.
Αυτή η μυρωδιά, είναι η μυρωδιά του θανάτου.
Του αργού και επίπονου θανάτου.
Αναπνεύστε την. Αναπνεύστε την βαθιά.
Απομακρύνετε τα μαντήλια από τη μύτη σας.
Έτσι μπράβο.
Να θυμάστε αυτή τη μυρωδιά. Να θυμάστε τη Μαδαγασκάρη.
Να θυμάστε ότι ο Θεός μας έπλασε όλους ίσους.
Όλο τον χειμώνα...
...ταξιδέψαμε σε όλη τη χώρα για να μαζέψουμε αποδείξεις.
Ο Τόμας πήγε στο Μπρίστολ, στο Λίβερπουλ, στο Πλίμουθ.
Μίλησε με άντρες που δούλευαν σε πλοία, σε γιατρούς...
...σε σκλάβους που είχαν μαστιγωθεί και σημαδευτεί.
Ο Εκουιάνο έγραψε τις μαρτυρίες τους σαν σκλάβος.
Πούλησε 50.000 αντίτυπα σε δύο μήνες.
Οι υποστηρικτές μας, δεν αγόρα- ζαν ζάχαρη που παρήγαν σκλάβοι...
...ή σταμάτησαν να αγοράζουν ζάχαρη εντελώς.
Το μήνυμά μας ήταν παντού. Τουλάχιστον, υπήρχε ελπίδα.
Αληθινή ελπίδα.
Είχαμε έναν χρόνο για να μαζέψουμε αποδείξεις...
...που θα έπειθαν το Κοινοβούλιο για την υπόθεσή μας.
Οι κτηματίες κι ιδιοκτήτες πλοίων διέδωσαν φήμες για μας.
Μας αποκάλεσαν στασιαστές. Ότι θέλαμε να ρίξουμε την κυβέρνηση.
Ο Κλάρκσον άκουσε κάποιον να λέει...
...ότι παντρεύτηκα κρυφά σκλάβα.
Η ελπίδα μας, έκανε τα πάντα να μοιάζουν με λαμπρό εξευτελισμό.
Πόσο καιρό παίρνεις λάβδανο;
Μπορώ να το αναγνωρίσω.
Η αρρώστια κι η εκστρατεία μου ξεκίνησαν ταυτόχρονα.
- Ποια είναι η αρρώστια σου; - Οι γιατροί την λένε κολίτιδα.
Δεν μπορούν να την καταλάβουν, αλλά εγώ μπορώ.
Το στομάχι μου βαριέται να εί- ναι στομάχι και γίνεται καράβι.
Κι η καρδιά μου ζηλεύει και θέλει να γίνει τραμπάλα.
Και πριν το καταλάβω, οι δύο πνεύμονές μου διαφωνούν...
...για το αν πρέπει να είναι πνεύμονες ή σφουγγάρια.
Τουλάχιστον, έτσι λέω στα ανίψια μου.
Η Μαριάν μου είπε ότι σου αρέσουν τα παιδιά.
Ο πατέρας μου τρελάθηκε όταν έπαψα να βάζω ζάχαρη στο τσάι.
Ήμουν 14 ετών.
Διάβαζα στην εφημερίδα το όνο- μά σου και ήθελα να κερδίσεις.
Είπα στις φίλες μου ότι κάθε κύβος ζάχαρης έχει μέσα αίμα.
Πονάς τόσο πολύ όταν συζητάς γι' αυτό;
Πονάω επειδή δεν καταφέραμε να αλλάξουμε τίποτε.
Σε αντίθεση με τους σκλάβους, εγώ έχω όπιο για τον πόνο.
Με συγχωρείτε, κύριε.
Νόμιζα ότι όλοι κοιμόντουσαν.
- Έφερε πρωινό. Τι ώρα είναι; - Έχει σημασία;
Εκείνη τη χρονιά, έπρεπε να κερδίσουμε.
Με τις αποδείξεις που είχαμε, ήταν δίκαιο να κερδίσουμε.
Άλλο ένα επιχείρημα υπέρ της δουλείας...
...είναι ότι η αλιεία στο Νιουφάουντλαντ...
...επιβιώνει επειδή οι σκλάβοι στις Δυτ. Ινδίες...
...καταναλώνουν το μέρος της παραγωγής...
...που είναι ακατάλληλο για κάθε άλλη κατανάλωση.
Αν συνεχίσει ο φίλος μου να ξύνει τον πάτο του βαρελιού...
...κινδυνεύει να μπουν αγκίδες κάτω από τα νύχια του.
Ως αντιπρόσωπος...
...της ακμαίας εμπορικής πόλης του Λίβερπουλ...
...θυμίζω ότι δεν έχουμε καμία απόδειξη ότι οι Αφρικανοί...
...έχουν αντιρρήσεις για το εμπόριο σκλάβων.
Σύμφωνα με μια αναφορά κάποιου κυρίου Κλάτερμπακ...
...οι περισσότεροι σκλάβοι στις Ινδίες...
...έχουν ένα κήπο με πουλερικά και γουρούνια.
Πολλές οικογένειες στο Λίβερ- πουλ, δεν έχουν ούτε αυτά.
Εκτός από κάποιους γιατρούς και κάποιους ιερείς...
...κανείς στην Βρετανία δεν θυμώνει με την δουλεία.
Ο αξιότιμος φίλος αναζητά αποδείξεις για τον λαό.
Τον χρόνο που πέρασε, οι περιο- δεύοντες ιερείς φίλοι μου...
...συγκέντρωναν τέτοιου είδους αποδείξεις.
Κοινοποιήσαμε ένα αίτημα για την κατάργηση της δουλείας...
...σε όλες τις μεγάλες πόλεις της χώρας.
Το υπέγραψαν πάνω από 390.000 άνθρωποι.
Αλλά υπάρχει κάποιος ακόμα που επιθυμεί να το υπογράψει.
Κάνε κάτι!
Κύριε Πρόεδρε, ζητώ αναβολή για όσο χρόνο χρειαστεί...
...για να ελέγξουμε τις υπογραφές σε αυτό το έγγραφο.
Ο τρόπος που ζητά την αναβολή είναι προβοκατόρικος.
Δεν θα πάρει άλλος τον λόγο;
Αναβλήθηκε μήπως η ερήμωση της Αφρικής;
Αναβλήθηκε το έργο του θανάτου;
Φέρνετε αιτήματα στο Κοινοβούλιο...
...σαν να κυβερνάται η χώρα από τον όχλο κι όχι από εμάς.
Αυτό το χαρτί βρωμάει επανάσταση.
Όσο κι αν φωνάζετε, δεν θα πνίξετε τη φωνή του λαού.
Του λαού;
Αναβάλλεται η συνεδρίαση μέχρι να ελεγχθεί το αίτημα.
Οι κατάσκοποί μου μού είπαν ότι ο Τάρλετον κι ο Κλάρενς...
...πήγαν να δουν τον Υπουργό Εσωτερικών.
- Τι θέλουν από τον Ντάντας; - Με το μέρος μας δεν είναι;
- Πού στέκει ο λόρδος Ντάντας; - Με το μέρος μας, νομίζω.
Τον έχουμε γράψει ως "πιθανό".
Πέρυσι σταμάτησε την απέλαση ενός σκλάβου απ' την Σκοτία.
Η καρδιά του είναι στο σωστό μέρος.
Πρόσεχε τον Ντάντας.
Αν είναι ικανός για συμπόνια, γιατί να μην την δείξει ξανά;
Τι ζημιά μπορεί να κάνει αν αλλάξει πλευρά;
Ελέγχει την ψήφο της Σκοτίας. 34 αντιπρόσωποι.
Θα πρέπει να έχουμε πίστη στην ακεραιότητά του.
Πού πας;
Να βρω την λέξη "ακεραιότητα" στο λεξικό.
Πρωθυπουργέ, ο λόρδος Τσαρλς Φοξ θέλει να σας δει.
Είσαι πολύ χαλαρός όταν ετοιμάζεις κάτι ύπουλο.
Ο φίλος σας, ο Γουίλμπερφορς, δεν παίζει πλέον χαρτιά.
Παραιτήθηκε από όλες τις λέσχες μόλις είδε το φως το αληθινό.
Κρίμα. Ήταν καλός.
Είναι μια παρτίδα που πρέπει να παίξετε για χάρη του.
- Ενάντια σε ποιον; - Σε κάποιον που είναι εμπόδιο.
Το όνομά του;
Δεν κέρδισα αρκετά χρήματα από εσένα το Σάββατο το βράδυ;
Δεν έχω χρόνο για χαρτιά. Με περιμένουν στο Κοινοβούλιο.
Ένας πρωθυπουργός ακούει πολλά αβάσιμα κουτσομπολιά.
Τι έχεις ακούσει;
Ο λόρδος Τάρλετον σκορπάει χρήματα της εταιρίας Αν. Ινδιών...
...σε όποιον μιλήσει κατά της κατάργησης της δουλείας απόψε.
Κανένας πραγματικός φίλος μου δεν θα αποδεχόταν κάτι τέτοιο.
Φαίνεται να έχω τρεις βαλέδες.
Πάντα φρόντιζα να παίρνεις καλό φύλλο.
- Με απειλείς; - Εσύ απειλείς την φιλία μας.
Δεν με κάνουν τα χρήματα να τεθώ κατά του Γουίλμπερφορς.
Οι εχθροί του είναι και δικοί μου εχθροί.
Υπνοβατείς με έναν επαναστάτη.
Δεν ακολουθεί ηγέτη, αλλά τον κήρυκα στο κεφάλι του.
- Πόσα σου πρόσφεραν; - Κράτα τους βαλέδες σου.
Οι κτηματίες έχουν τον Βασιλιά κι εγώ του είμαι ακόμα πιστός.
Μη με αναγκάσεις να σου βάλω το πιστόλι στον κρόταφο.
Αν το κάνεις, θα υπάρχουν δύο πιστόλια.
Ένα για κάθε πλευρά. Και ίσως, αν σκύψω...
...θα πυροβολήσετε ο ένας τον άλλον.
Αρχικά, για να είμαι ξεκάθαρος...
...μετά από μακρά σκέψη και πολλές συζητήσεις...
...είμαι υπέρ της κατάργησης του εμπορίου σκλάβων.
Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι η αγοραπωλησία ανθρώπων...
...αποτελεί διαβολή και ντροπή για αυτό το έθνος.
Αλλά κατανοώ και το αίτημα του αξιότιμου φίλου μου...
...του αντιπροσώπου από το Λίβερπουλ.
Αν αποφασίζαμε να καταργήσουμε αύριο το εμπόριο...
...θα ήταν μια οικονομική καταστροφή για την χώρα.
Επομένως, προτείνω μια περίοδο προβληματισμού.
Μετά από ενάμιση χρόνο μυστικών ερευνών του συμβουλίου...
...γιατί να καθυστερήσουμε το αναπόφευκτο;
Ο αξιότιμος φίλος μου ήδη μετράει τις ψήφους;
Δεν εννοούσα αυτό.
Αν είναι να καταργήσουμε το εμπόριο, ας το κάνουμε σταδιακά.
Οι βίαιες καταιγίδες βουλιάζουν πλοία.
Το Κράτος δεν πρέπει να βουλιάξει λόγω καλών προθέσεων.
Είναι πιο έξυπνοι από εμάς, Τόμας.
Έξω από το Κοινοβούλιο, το ρεύμα είναι με το μέρος μας.
Και τι μ'αυτό;
Έχω φίλους στη Γαλλία.
Με τις ίδιες πεποιθήσεις. Άντρες με αρχές, σαν εμάς.
- Μου φέρνουν καλά νέα. - Τι νέα;
Για επανάσταση. Είναι σίγουροι ότι θα έρθει.
Στο Παρίσι μιλούν ανοιχτά για απελευθέρωση.
Ελευθερία για τους άντρες, αλλά και για τις γυναίκες.
Οι Αμερικάνοι τράβηξαν τον φελλό από το μπουκάλι!
Τώρα κι οι Γάλλοι δοκιμάζουν το κρασί.
Μιλάς για επανάσταση σαν να είναι κάτι ασφαλές.
- Είναι μόνο μια λέξη. - Αλλάζουμε σταδιακά.
- Παιδεία, εργοστάσια... - Μιλάς σαν τον Ντάντας!
- Προτιμώ μια ατελή τάξη! - Να παλέψουμε για το τέλειο!
Έχω ορκιστεί υποταγή στον βασιλιά.
Ξέρεις πολύ καλά ότι ο βασιλιάς είναι παρανοϊκός.
Χαιρετά βελανιδιές και βλέπει την Γερμανία με το τηλεσκόπιο.
Γνωρίζω ότι έχεις πίστη...
...αλλά μέσα σου, είσαι πιο ακραίος από εμάς.
Ποτέ δεν αμφιβάλεις ότι έχεις δίκιο.
Ό, τι ισχύει για τον σκλάβο, ισχύει και για τον αγρότη...
...τον υφαντουργό, τον μεταλλωρύχο.
Δεν πρέπει κι αυτοί να προοδεύσουν;
Να πηγαίνουν οι καρποί των κόπων τους στον Τάρλετον;
Σε άντρες που τα ξοδεύουν στις πόρνες και τα κωμειδύλλια;
Νεαρές κοπέλες αποπλανούνται.
Στρατιώτες αναγκάζονται να ζητιανεύουν.
Είναι ένα φυσικό κύμα που κυλάει, Γουίλμπερ.
Πρώτα η Βοστόνη, μετά το Παρίσι.
Και μετά, το Λονδίνο.
Ποτέ μην ξαναμιλήσεις για επανάσταση παρουσία μου.
Θα πάω στο Παρίσι να το διαπιστώσω ο ίδιος.
Γιατί δεν έρχεσαι μαζί μου; Να γευτείς το κρασί.
Αφρική...
...τα βάσανά σου υπήρξαν ένα θέμα...
...που απασχολεί κι έχει φυλακίσει την ψυχή μου.
Τα βάσανά σου...
...κανένα στόμα δεν μπορεί να τα εκφράσει...
...καμία γλώσσα να τα μεταδώσει.
Ο Θεός έβαλε μπροστά μου δύο μεγάλα ζητήματα.
Την κατάργηση της δουλείας και την αλλαγή της κοινωνίας.
Το πρόβλημα είναι πως δεν πιστεύει ότι έχει σώμα.
Δεν το φροντίζει καθόλου.
Νομίζει ότι είναι ένα πνεύμα χωρίς σώμα.
Ίσως πρέπει να περάσεις λίγο καιρό μακριά απ' το Λονδίνο.
- Τι είναι αυτό; - Λάβδανο για τον πόνο.
Οπιούχο; Όχι. Πρέπει το μυαλό να είναι αιχμηρό.
Χρειάζεσαι ξεκούραση.
Θα παρουσιάσω το νομοσχέδιό μου σε τρεις εβδομάδες.
Μας αφήνετε, γιατρέ;
Πέρασαν 5 χρόνια από τότε που κατέθεσες το νομοσχέδιο.
Και κάθε φορά πλησιάζουμε όλο και περισσότερο.
Υπάρχουν άλλοι αντιπρόσωποι να το υποστηρίξουν.
Πες μου έναν.
Ο μόνος που εμπιστεύομαι είσαι εσύ.
Λοιπόν;
Δεν μπορώ να εναντιωθώ ανοιχτά στον βασιλιά...
...όταν οι δρόμοι του Παρισιού είναι γεμάτοι αίμα.
- Διαβάζεις πολλές εφημερίδες. - Η Γαλλία θα κηρύξει πόλεμο.
- Σε ποιον; - Δεν καταλαβαίνεις;
Σε εμάς! Στη Μεγάλη Βρετανία και σε ό, τι αντιπροσωπεύουμε.
Σε αυτή την περίσταση, είσαι με τους λάθος ανθρώπους.
- Με ποιους; - Τον Κλάρκσον, για παράδειγμα.
- Ποιος με σύστησε σε αυτόν; - Ήταν διαφορετικές εποχές.
Λένε στα καφέ ότι ο Κλάρκσον είναι κατάσκοπος των Γάλλων.
Και ο Εκουιάνο...
...λένε ότι γεννήθηκε στην Καρολίνα...
...και ως Αμερικάνος, είναι με τους επαναστάτες.
Άλλοι λένε ότι παίρνεις γράμ- ματα από τον Τόμας Τζέφερσον.
- Σχετικά με την κατάργηση. - Ο πόλεμος αλλάζει τα πάντα.
- Και τις φιλίες; - Ειδικά αυτές.
Κράτα την πολύτιμη συνείδησή σου αλώβητη...
...και άσε εμάς να κάνουμε την βρώμικη δουλειά του πολέμου.
- Η συνείδηση είναι πολύτιμη. - Σε προειδοποιώ.
Σε καιρό πολέμου, η κάθε αντί- δραση θα θεωρηθεί ανταρσία.
Από ποιον;
Από εσένα;
Απόψε θα ήθελα να γυρίσω στο ζήτημα της κατάργησης.
Σε τέτοιους επικίνδυνους καιρούς...
...ξεχνάμε όσους έχουν ανάγκη για να αποδείξουμε πίστη στο έθνος.
Αλλά τα ζητήματα του πολέμου και της δουλείας...
...δεν πρέπει να συγχέονται.
Ο φόβος του εχθρού δεν πρέπει να καταλύει τις ελευθερίες μας.
Αν κάτι τέτοιο συμβεί, πόσο πικρή θα είναι η ιστορία μας;
Δεν πρέπει να απαγορεύσουμε ζητήματα πολιτικά.
Η δουλεία δεν είναι λιγότερο σημαντική από τον πόλεμο.
Σε καιρό πολέμου ή ειρήνης, η αγοραπωλησία ανθρώπων...
...είναι εξίσου αποτρόπαιη.
Κι αυτή δεν είναι μια στασιαστική δήλωση!
Πού είναι το λάβδανό σου; Θα σου το ετοιμάσω.
- Θέλω να σου πω τι έγινε. - Ξέρω ήδη.
Το νομοσχέδιό σας καταψηφίστηκε.
Ο Εκουιάνο πέθανε στο κρεβάτι του.
Ο Κλάρκσον κρύφτηκε σε μια εξοχική κατοικία στους λόφους.
Ο Τσαρλς Φοξ παρακολουθούσε και περίμενε.
Οι επαναστάτες έστελναν γράμ- ματα και κανείς δεν απάντησε.
- Αυτό είναι το τέλος; - Δεν το νομίζεις;
- Όχι. - Γιατί όχι;
Επειδή μετά την νύχτα έρχεται η μέρα.
Οι άνθρωποι δεν φοβούνται πια. Κερδίσαμε τον πόλεμο.
Κι όταν δεν φοβούνται, ανακα- λύπτουν την συμπόνια τους.
Ώστε οι άνθρωποι ξαναβρήκαν την συμπόνια τους;
Κι εσύ έχεις ακόμα πάθος. Αυτό είναι πιο σημαντικό.
Καλημέρα, Γουίλμπερ.
- Κοιμήθηκες αρκετά; - Όχι πολύ.
- Τι ώρα έφυγε η Μπάρμπαρα; - Αργά.
Εννοώ νωρίς.
Πολύ φοβάμαι ότι επιστρέφω στο Λονδίνο.
Τόσο γρήγορα;
Νομίζω ότι το νερό έκανε το θαύμα του.
Πριν φύγω, πρέπει να στείλω ένα γράμμα στον Τζέιμς Στίβεν.
- Θα του ζητήσω να επιστρέψει. - Για ποιο λόγο;
Για να δείξουμε τα τεκμήριά του στην επιτροπή της βουλής.
Επίσης, η Μπάρμπαρα κι εγώ, ανακαλύψαμε...
...ότι είμαστε ανυπόμονοι και παίρνουμε γρήγορες αποφάσεις.
Αλλά θέλει να σας τα πει η ίδια.
Κυρίες και κύριοι, πριν ξεκινήσουμε...
...θα τραγουδήσουμε τον ύμνο που ζήτησε η νύφη.
Αξιοθαύμαστη χάρη...
...πόσο γλυκός ο ήχος της...
...που έσωσε ένα ερείπιο σαν εμένα.
Κάποτε ήμουν χαμένος...
...και τώρα, βρήκα τον εαυτό μου.
Ήμουν τυφλός, αλλά τώρα βλέπω.
Ευχαριστούμε που ήρθατε.
Πώς πας με την καινούργια κουζίνα;
"Οι μεγάλες αλλαγές είναι πιο εύκολες από τις μικρές. "
Φράνσις Μπέικον.
- Μας συγχώρεσες; - Ποτέ.
Είναι υπέροχο που θα ζείτε τόσο κοντά.
Ελπίζω να μην ήρθατε στο Κλάπχαμ για την ηρεμία.
- Είμαστε κακοί γείτονες. - Σε αυτό ποντάρω.
- Τα συλλυπητήρια μου. - Ευχαριστώ πολύ.
Σε παρακαλώ, κάνε τον να φάει μερικά από τα ζώα του.
- Μου αρέσουν. - Κι εμένα. Με σάλτσα.
- Εμένα με συγχωρείτε, κύριοι. - Δεν χρειάζεται.
Μιλάτε με τα μάτια για πολιτική, ας μιλήσετε και με το στόμα.
- Δεν περίμενα να με καλέσεις. - Δεν περίμενα να έρθεις.
- Είσαι καλά; - Το μυαλό μου είναι καλά.
Ο υπόλοιπος, είμαι στην κόψη.
Μπίλι, θα ξαναπροσπαθήσω.
Είναι η μέρα του γάμου σου. Θα συμφωνήσω με ό, τι πεις.
- Δεν άλλαξα. Ποτέ δεν αλλάζω. - Μπράβο σου!
Θες να με έχεις με το μέρος σου;
Πώς να ζούμε σε τέτοια σπίτια ενώ άλλοι ζουν σε κουτιά;
- Παραμένω στασιαστικός; - Ως πρωθυπουργός λέω, πρόσεχε.
- Και ως φίλος; - Στο διάολο με την προσοχή!
Όταν χτυπούν τους σκλάβους...
...δένουν τα χέρια τους από έναν γάντζο σε έναν γερανό...
...και 100 κιλά βάρη τοποθετούνται στα πόδια τους.
Σηκώνουν τον γερανό...
...ώστε τα πόδια τους ίσα που ακουμπούν στο έδαφος.
Οι σκλάβοι μαστιγώνονται με κλαριά εβένου... Κόμμα...
...για να φύγει το αίμα που έχει πήξει...
Δεν ακούω την πένα να χαράζει το χαρτί.
Έχουμε παρέα, κύριε.
Τζον, εγώ είμαι. Ο Γουίλμπερ.
Μου είπαν ότι χάνεις την όρασή σου.
Τώρα την έχασα εντελώς. Ποτέ δεν έκανα τίποτε μισό.
- Είδα φαίνεται αρκετά. - Ώστε είναι αλήθεια.
- Ποιο πράγμα; - Πως γράφεις τις μαρτυρίες σου.
Μακάρι να μπορούσα να δω το πρόσωπό σου.
- Πώς φαίνεσαι; - Ο ίδιος.
- Ακόμα υπερβολικά αδύνατος; - Τελευταία πάχυνα.
- Σε ταϊζει καλά η γυναίκα σου; - Μου άνοιξε την όρεξη.
Την όρεξη να αλλάξεις τα πράγματα;
Αυτή είναι η εξομολόγησή μου. Πρέπει να την χρησιμοποιήσεις.
Ονόματα, αρχεία καραβιών, λιμάνια, άνθρωποι...
Ό, τι θυμάμαι βρίσκεται εδώ.
Χάνω τη μνήμη μου, ωστόσο δύο πράγματα θυμάμαι καθαρά.
Είμαι μεγάλος αμαρτωλός και ο Χριστός μεγάλος Σωτήρας.
Πρέπει να το εκδόσεις.
Άνοιξε μια τρύπα στο σκαρί τους. Καταδίκασέ τους.
Μακάρι να μπορούσα να θυμηθώ όλα τους τα ονόματα.
Τα 20.000 φαντάσματά μου είχαν όλα ονόματα.
Όμορφα αφρικανικά ονόματα.
Εμείς τους φωνάζαμε με γρυλίσματα και ήχους.
Ήμασταν πίθηκοι κι εκείνοι, άνθρωποι.
Κλαίω.
Δεν μπορούσα να κλάψω μέχρι που το έγραψα.
"Κάποτε ήμουν τυφλός, αλλά τώρα βλέπω. "
Κι αυτό, εγώ δεν το έγραψα;
Τώρα, επιτέλους, είναι αλήθεια.
Πήγαινε, Γουίλμπερ. Έχουμε πολλή δουλειά εμείς οι δύο.
"Παράξενοι θησαυροί υπάρχουν σε αυτόν τον κόσμο. "
"Παράξενοι και καινούργιοι σε μένα. "
Ποίημα του Τόμας Τραχέρν. Δεν ξέρω τι θέλει να πει.
Το έμαθα μικρός. Γιατί λοιπόν να μην υποφέρεις κι εσύ;
Ξαναβρήκε την φωνή του!
Σε χρειαζόμαστε πίσω στο Λονδίνο άμεσα!
- Μια χαρά φαίνεσαι. - Είμαι μούσκεμα και αδύναμος.
Εσύ μοιάζεις σαν τυχοδιώκτη βγαλμένο από παραμύθι!
Έλα, έχω άμαξα.
- Οι άλλοι μας περιμένουν. - Δεν θα κοιμηθώ;
- Να κοιμηθείς; - Δεν άλλαξες καθόλου, Γουίλιαμ.
Σας κάλεσα εδώ για να υπο- δεχτούμε τον Τζέιμς Στίβεν.
Αλλά καλύτερα ας μιλήσει ο ίδιος.
Έχω εδώ διαγράμματα, μαρτυρίες και έγγραφα από δίκες...
...όπου αθώοι Αφρικανοί καταδικάστηκαν για εγκλήματα...
...που ποτέ δεν έπραξαν και κάηκαν ζωντανοί.
Υπάρχουν σελίδες σελίδων με μαρτυρίες...
...αριθμούς και στατιστικές.
Τα νησιά έχουν επαναστατήσει. Η Αϊτή είναι σε χέρια σκλάβων.
Οι σκλάβοι είναι ανυπόμονοι. Περιμένουν την ελευθερία τους.
Ακούν για τη δουλειά σου εδώ.
Έδερναν μια σκλάβα με το παιδί της σε μια φυτεία καπνού.
Και μετά άκουσα τη γυναίκα να λέει στην κόρη της...
...ότι κάποιος θα έρθει από τη θάλασσα να τις σώσει.
Είπε ότι ήταν ο βασιλιάς Γουίλμπερφορς.
Αυτή την φορά, κύριοι, δεν πρέπει να αποτύχουμε.
Τι είναι, Τζέιμς;
- Δεν είναι παιχνίδι γι'αυτούς. - Το γνωρίζουμε.
Εννοώ, ότι δεν αρκεί.
Αν πάμε με αυτά τα τεκμήρια στο Κοινοβούλιο...
...θα υπάρξει συμπόνια, αλλά θα είναι όπως κάθε φορά.
Ήρθες να κηρύξεις την έλλειψη κάθε ελπίδας;
Έχω μια ιδέα. Βρήκα κάτι στα νομικά μου βιβλία.
Νosus Decipio. Είναι λατινικά.
Σημαίνει περίπου...
...ότι θα κλέψουμε.
Δεν με νοιάζει πόσο σημαντικό είναι, εγώ θα παίξω.
- Τι είναι; - Αποφασίσαμε...
Δεν θα καταθέσουμε νομοσχέδιο για την δουλεία φέτος.
- Όχι; - Φυσικά, όχι.
Θα ασχοληθούμε με την ουδέτερη σημαία στα εμπορικά πλοία.
- Τι απίστευτα βαρετό! - Ακριβώς.
Θα προτείνουμε τα γαλλικά πλοία με αμερικάνικη σημαία...
...να μπορούν να κατάσχονται από ιδιώτες.
Είναι μέρος της προσπάθειας του πολέμου. Πατριωτικό!
Κι από πότε σε ενδιαφέρει ο πόλεμος κι ο πατριωτισμός;
Δεν μ' ενδιαφέρει.
Τότε, θα συνεχίσω το παιχνίδι μου.
Δεν βλέπεις τίποτε κακό σε αυτό το μέτρο;
- Τότε, ούτε κι αυτοί θα δουν. - Για τι διάολο μιλάτε;
Το 80% των πλοίων στις Ινδίες πλέουν με αμερικάνικη σημαία...
...για να μην μπορούν να τα κατάσχουν ιδιώτες.
Αν περάσουμε νόμο που θα καταργεί αυτή την προστασία...
...κανείς δεν θα επιτρέψει στο πλοίο του να κάνει το ταξίδι.
Θα ισχύει μόνο για τα γαλλικά κι όχι τα βρετανικά πλοία.
Ένα πλοίο με αμερικάνικη σημαία...
...δεν είναι τίποτε από τα δύο.
Οπότε τα πλοία μας που μεταφέ- ρουν σκλάβους, θα κατάσχονται.
Τους ιδιώτες δεν τους νοιάζει, φτάνει να είναι νόμιμοι.
Χωρίς την προστασία της ουδέτερης σημαίας...
...το 80% των βρετανικών πλοίων θα τελειώσουν σε μια νύχτα.
Αλλά, Πρωθυπουργέ...
...πρέπει να κρύψουμε κάπου αυτό το νομοσχέδιο.
Να το μεταμφιέσουμε.
- Δεν θα χρειαστεί να μιλήσω. - Δεν θα θεωρηθεί κατάργηση.
Με τα κέρδη τους να χάνονται, οι έμποροι θα χρεοκοπήσουν.
Θα μαζέψουμε τους αντιπρο- σώπους τους, έναν προς έναν.
- Ποιανού ιδέα ήταν; - Ενός δικηγόρου.
Ένα νομοσχέδιο κατά της Γαλλίας και της δουλείας.
Δεν ξέρω γιατί δεν το σκέφτηκα νωρίτερα.
Κανείς δεν πρέπει να μάθει ότι είμαστε πίσω από αυτό.
Πρέπει να καθοδηγήσεις σε αυτό κάποιον πατριώτη.
- Δεν θέλουμε φασαρίες. - Χρειαζόμαστε κάποιον...
...πραγματικά βαρετό.
Ένα γαλλικό πλοίο υιοθετεί αμερικάνικη σημαία...
...και φορτώνει ένα μεγάλο φορτίο ζάχαρης από την Αβάνα.
Μετά θα πλεύσει μέχρι την Καρολίνα...
...τη Βιρτζίνια ή την Φλόριδα.
Τη Νέα Υόρκη, ακόμα και τη Βοστόνη.
Το εμπόρευμα θα μεταφερθεί σε πλοίο με αμερικάνικη σημαία...
...και θα πλεύσει για την Γαλλία.
Όπως έχουν τα πράγματα, ούτε το Ναυτικό, ούτε ιδιώτες...
...μπορούν να κατάσχουν αυτό το πλοίο.
Προτείνω όλα τα πλοία, που πλέουν με αμερικάνικη σημαία...
...να μπορούν να ερευνηθούν και να κατασχεθούν...
...για να μπει ένα τέλος στην κοροϊδία των Γάλλων...
...και των Ισπανών και Γερμανών συμμάχων τους.
Νομίζω ότι οι υπέρμαχοι της κα- τάργησης, λειτουργούν πλαγίως.
- Πώς πλαγίως; - Δεν ξέρω, αλλά κάτι γίνεται.
Οι ακραίοι αριστεροί ευθύνονται.
Παρακαλώ προσαρμόστε το υβρεολόγιό σας στην εποχή!
Έχω αργήσει για να αιτηθώ αναβολής;
Φυσικά!
Θα αφήσετε τον αξιότιμο κύριο να συνεχίσει;
Όπως έλεγα...
...προτείνω όλα τα πλοία με αμερικάνικη σημαία...
...να μπορούν να ερευνηθούν και να κατασχεθούν...
...για να μπει τέλος στην κοροϊδία των Γάλλων...
Τζάκσον! Μπες στη συνεδρίαση!
Κάμπερ! Τέιλορ! Πάρετε τα πόδια σας!
- Πού διάολο είναι όλοι; - Στους αγώνες του Έπσον.
Τους έδωσαν δωρεάν εισιτήρια. Κράτησα ένα και για σένα.
Ένα δώρο από τον Γουίλιαμ Γουίλμπερφορς.
Τι διάολο συμβαίνει; Οι υπη- ρέτριες έχουν τρομοκρατηθεί!
Θα σου φέρω λάβδανο.
Το πέταξα σήμερα το πρωί. Μέχρι την τελευταία σταγόνα!
- Τότε θα φέρω άλλο. - Όχι, τελείωσα μ' αυτό!
Δεν μπορώ να νιώσω ούτε την χαρά της νίκης.
Το μωρό θα με βρει να είμαι ο εαυτός μου.
- Πώς θα τον βγάλουμε; - Ποιος είπε ότι θα'ναι αγόρι;
Πες μου μερικά ονόματα. Σε παρακαλώ, μίλα μου.
Γουίλιαμ αν είναι αγόρι και Έμμα αν είναι κορίτσι.
- Αγόρι είναι. Πώς θα'ναι; - Γλυκός.
Θα είναι δυνατός με σγουρά μαλλιά, σκούρα σαν τα δικά σου.
- Είναι μέσα σου τώρα. - Είναι μέσα μου.
Μπορώ σχεδόν να τον ακούσω. Μας τραγουδάει.
- Θα πάρει τη φωνή σου. - Ναι, μια δυνατή φωνή.
Και θα παίζετε μαζί στον κήπο κάθε πρωί.
Και σύντομα θα κάνουμε ένα κορίτσι, και μετά αγόρι...
ΔΥΟ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ
Έλα γρήγορα!
Αφήστε μας, παρακαλώ.
- Μου λένε ότι θα καλυτερέψεις. - Ανοησίες...
- "Σπάσαμε στέμματα", σωστά; - Αφήσαμε τα κεφάλια ανέπαφα.
Επειδή είμαστε τόσο υπερβολικά Άγγλοι.
- Συμφωνήσαμε στη διαδοχή. - Δεν έφυγες ακόμα.
Θα με αντικαταστήσει ο λόρδος Γκράνβιλ...
...και υπουργός εξωτερικών θα είναι ο Τσαρλς Φοξ.
Ο Φοξ συμφώνησε να εξασφαλίσει εγγυήσεις από το παλάτι.
Θα σταθούν ουδέτεροι στο ζήτημα του εμπορίου σκλάβων.
Την επόμενη φορά, θα σπρώξεις μια ανοιχτή πόρτα.
Φοβάμαι.
Ποιο πράγμα;
Αυτή τη στιγμή. Μακάρι να είχα την πίστη σου.
Τέρμα πια οι δικαιολογίες.
Αποτελείωσέ τους.
Εκουιάνο, ξέρεις ότι δεν πίνω, αλλά σήμερα είναι εξαίρεση.
Σήμερα πίνουμε στην υγεία της νίκης.
ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΟΛΑΟΥΝΤΑ ΕΚΟΥΙΑΝΟ
Μακάρι να ήσουν εδώ να έβλεπες όλα αυτά...
...να ξεδιπλώνονται.
Είναι μόνο άλλη μια προσπάθεια;
Άλλη μία.
Λέω σε αυτό το Κοινοβούλιο, ότι δεν υπάρχει λόγος...
...να μην κοινοποιηθεί το νομο- σχέδιό μου στον βασιλιά.
Παροτρύνω τους αξιότιμους φί- λους να ψηφίσουν μια και καλή...
...για την κατάργηση της δουλείας σε όλη την Αυτοκρατορία.
Ψηφίζουν!
Ορίστε η καταμέτρηση.
Η νομοθετική πράξη εγχώριων και ξένων σκλάβων.
Το ατροπολόγητο νομοσχέδιο για την κατάργηση της δουλείας...
...σε όλη την επικράτεια της Βρετανικής Αυτοκρατορίας.
Ψήφοι κατά: 16, ψήφοι υπέρ: 283.
Αναγγέλλω ότι το νομοσχέδιο για την κατάργηση της δουλείας...
...πέρασε.
- Νoblesse oblige. - Τι διάολο σημαίνει αυτό;
Η ευγενική μου καταγωγή μου επιβάλει...
...να αναγνωρίσω την ευγένεια ενός εξαίρετου κοινού ανθρώπου.
Όταν οι άνθρωποι μιλούν για μεγάλους άντρες...
...μιλούν για τον Ναπολέοντα. Για άντρες της βίας.
Σπάνια έχουν στο μυαλό τους φιλειρηνικούς άντρες.
Δείτε τι υποδοχή θα έχουν γυρίζοντας από τη μάχη.
Ο Ναπολέοντας θα φτάσει με πομπές και εξουσία.
Τον άντρα που κατόρθωσε να φτάσει στην κορυφή...
...θα τον στοιχειώνουν οι τυραννίες του πολέμου.
Ο Γουίλιαμ Γουίλμπερφορς, όμως...
...θα επιστρέψει στην οικογένειά του...
...θα ακουμπήσει το κεφάλι στο μαξιλάρι του...
...και θα θυμάται ότι το εμπόριο σκλάβων δεν υπάρχει πια.
Ο Γουίλιαμ Γουίλμπερφορς πάλεψε την αδικία μέχρι το τέλος του.
Άλλαξε την κοινή γνώμη σε θέ- ματα παιδείας, υγείας, φυλακών.
Πραγματοποίησε το όνειρό του για έναν καλύτερο κόσμο.
Συνέχισε την εκστρατεία μέχρι τον θάνατό του το 1833.
Βρίσκεται θαμμένος στο Γουέστμινστερ Άμπεϊ...
...δίπλα στον φίλο του, Γουίλιαμ Πιτ.