OCR-ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ VaVooM
Λένε ότι η μικρότερη και ταυτόχρονα μεγαλύτερη απόσταση...
στην τέχνη είναι ανάμεσα στο πολύ καλό και το σπουδαίο.
ΛΟΝΔΙΝΟ 1951
Απόψε, ο Ντέιβιντ Έλι Ράποπορτ...
μπορεί να διασχίσει αυτήν την απόσταση.
Αυτοί που είχαμε την τύχη να ακούσουμε...
την ηχογράφησή του δηλώνουμε ομόφωνα...
ότι ο 21χρονος Πολωνός μετανάστης έπαιξε εξαιρετικά.
Θεϊκή μουσική.
Τόσο μεγάλο αντίκτυπο είχε αυτή η ηχογράφηση...
στον χώρο της κλασικής μουσικής...
που έχουμε ξεχάσει...
πόσο λίγο γνωστό είναι ακόμα το όνομά του.
Κι απόψε θα είναι η πρώτη του συναυλία σε διεθνή σκηνή.
Τίποτα ακόμα.
Κάποιο ατύχημα θα είχε. Δεν υπάρχει άλλη εξήγηση.
Δεν το ξέρουμε αυτό.
Μάρτιν, θέλω να τηλεφωνήσεις στα νοσοκομεία.
Το έχω κάνει, πατέρα. Το ξανακάνει και ο κος Σάντερσον τώρα.
- Έχουμε ενημερώσει την αστυνομία; - Είναι πολύ νωρίς γι' αυτό.
Το απόγευμα πώς ήταν; Ήταν εντάξει στην πρόβα;
- Καλά φαινόταν. - Πήρε το βιολί μαζί του;
Παντού μαζί του το παίρνει. Ακόμα και στην τουαλέτα.
Γκίλμπερτ, σταμάτα τις υστερίες. Μπορεί να χάλασε το ρολόι του.
Ένα κουρδιστό ρολόι χειρός δεν χαλάει.
Χαλάει, αν πέσει κάτω.
Μπορεί να έπεσε σε κίνηση.
- Είπε πού θα πήγαινε μετά την πρόβα; - Όχι.
Ο Ντόβιντλ λειτουργεί με τον δικό του τρόπο, κε Σίμοντς.
Έχει δίκιο η Έλεν. Θα έρχεται με τα πόδια.
- Του αρέσει μες στη βροχή. - Με ένα βιολί Γκαλιάνο στο χέρι;
Θα έχω τον νου μου.
Έχετε δει ποιοι είναι εδώ;
Η Βουλή των Λόρδων, μέλη του κοινοβουλίου...
Ο κριτικός μουσικής των Τimes...
Δεν αφήνεις τέτοια άτομα να περιμένουν.
Το ίδιο σημαντικό είναι και για εκείνον.
- Αλήθεια; - Ξέρω.
Δεν ξέρεις, Μάρτιν. Μπορεί να έχει πέσει σε κανένα χαντάκι.
Να έχει τραυματιστεί, να έχει πεθάνει.
Πρέπει να τους το πούμε.
Άφησέ με να το κάνω εγώ.
Αξιότιμοι λόρδοι, κυρίες και κύριοι...
μετά λύπης σας πληροφορώ...
ότι ο μουσικός τον οποίο ήρθατε να δείτε...
δεν μπορεί να εμφανιστεί απόψε.
Δεν θα γίνει η συναυλία, λοιπόν.
Θα σας επιστραφούν τα χρήματά σας στο ταμείο.
Απίστευτο.
Η αναζήτηση
35 ΧΡΟΝΙΑ ΑΡΓΟΤΕΡΑ
Τα χάπια σου πάρε.
Μη φορέσεις το ίδιο πουκάμισο δύο φορές. Μουσική πουλάς.
Ορίστε, Μάρτιν. Μάρτιν.
Ήρθε το ταξί. Έχεις αργήσει.
Θα χάσεις το τρένο. Και τον διαγωνισμό.
Κι αν μας στείλουν την τιμή για την ταράτσα,
να μου το πεις αμέσως.
Γιατί;
Γιατί μπορεί να χρειαστεί να γυρίσω με τα πόδια.
Καλό ταξίδι.
Στον σταθμό του Κινγκς Κρος πάω.
ΝΙΟΥΚΑΣΤΛ
Είμαι πεπεισμένος...
ότι οι φετινοί φιναλίστ...
θα τιμήσουν το υψηλό επίπεδο...
για το οποίο είναι δικαίως γνωστό το Τάινσαϊντ.
Η Βιέννη του βορρά.
Χωρίς άλλες καθυστερήσεις, λοιπόν, ας αρχίσει ο διαγωνισμός.
Ας ηχήσει η μουσική πιο δυνατά απ' τα λόγια.
Ο τελευταίος μας νέος μουσικός...
- Μπορούμε να φύγουμε τώρα; - Μια ιδιοφυία, ίσως δύο.
Παρακαλώ, υποδεχθείτε τον Πίτερ Στεμπ.
Κύριε καθηγητά; Πώς σας φάνηκε;
Πολλές φανφάρες. Δεν είσαι ο Κράισλερ, νεαρέ.
Και ο Κράισλερ δεν είναι ο Ράποπορτ.
Θα τον διδάξετε; Είναι ιδιοφυία.
Μου στέλνουν δέκα ιδιοφυίες τον μήνα, κε Ράποπορτ.
Αν αποδεχθεί ο γιος σας ότι έχει ακόμα πράγματα να μάθει,
μπορεί να τον διδάξω.
Στο Λονδίνο μένετε;
Όχι, εγώ θα γυρίσω στη γυναίκα και τις κόρες μου στη Βαρσοβία.
Αν βρω κάποιον να φιλοξενήσει τον Ντέιβιντ, θα τον αφήσω εδώ.
Ξέρετε καμία εβραϊκή οικογένεια, κε Σίμοντς; Έχω λίγα λεφτά να δώσω.
Τυχαίνει να έχω μία οικογένεια κατά νου, κε Ράποπορτ.
Δεν είναι εβραϊκή,
αλλά έχει σχέση με τη μουσική και δεν θα κοστίσει τίποτα.
- Αγγλική οικογένεια; - Ναι.
Ο γιος μου είναι στην ηλικία του Ντέιβιντ.
Θα μοιράζονται το ίδιο υπνοδωμάτιο.
Σας υπόσχομαι ότι θα σεβαστούμε πλήρως τις αρχές της θρησκείας σας.
Θα τηρούμε τις υποχρεώσεις της από κάθε άποψη.
- Κατάλαβες; - Ναι.
Είναι μια καλή οικογένεια.
Έχω κάτι να σου δώσω.
Να είσαι γενναίος, παιδί μου. Θα επιστρέψω.
Δεν σε θέλω στο δωμάτιό μου. Μ' αρέσει να μένω μόνος μου.
- Δεν αποφασίζεις εσύ. - Λάθος κάνεις, εξυπνάκια.
Εγώ αποφασίζω.
Εγώ αποφασίζω αν πειράζει ή όχι.
Κι αν πειράζει, θα γυρίσεις στην Πολωνία.
Και στην Πολωνία θα εισβάλουν οι Γερμανοί.
Θα πρέπει να φοράς κίτρινο αστέρι και θα σε βαρούν οι ένστολοι.
Τι θα πει "θα με βαρούν";
Ελπίζω απλώς να μη ροχαλίζεις.
Αν ροχαλίζω, ροχαλίζω στον σωστό τόνο.
Μουσικός είμαι. Παίζεις εσύ;
Πιάνο, λίγο.
Σκάκι;
Λίγο.
Όλα λίγο τα κάνεις εσύ.
Εγώ είμαι ιδιοφυία. Μπορώ να σε βοηθήσω.
Να γίνεις κι εσύ λίγο ιδιοφυία.
Είμαι σίγουρος ότι μπορώ να σε νικήσω.
Παλεύεις λίγο, κιόλας.
Άτιμε αλλοδαπέ! Ούτε αγγλικά δεν ξέρεις να μιλάς!
Εσύ πολωνικά μιλάς; Ρωσικά; Γερμανικά; Γίντις; Εβραϊκά;
Στην Αγγλία είμαστε, βλάκα! Πώς σε λένε;
Ντόβιντλ Έλι Ράποπορτ.
Στην οικογένειά μου με φωνάζουν Ντόβιντλ.
Εσένα;
Μάρτιν Λ. Σίμοντς.
Εγώ θα σε φωνάζω Μοτλ.
- Γεια σας. - Τι κάνετε;
Πίτερ.
Προς τι όλο αυτό, λοιπόν;
Δεν του δώσατε το βραβείο,
και τώρα αυτό το αριστοκρατικό γεύμα.
Δεν ήταν δική μου η απόφαση.
Αν ήταν δική σας, τότε, θα ήταν ο Πίτερ νικητής;
Το κορίτσι είναι πιο προχωρημένο.
Ο Πίτερ χρειάζεται κι άλλον χρόνο, καλύτερη εκπαίδευση.
Ποιος τον διδάσκει;
Στο σχολείο κάνει μαθήματα. Δεν έχω λεφτά για δασκάλους.
- Θα το συζητήσουμε αυτό. - Ξέρετε κανέναν καλό και φθηνό;
- Πολλούς καλούς, κανέναν φθηνό. - Στο Νιούκαστλ;
Στο Λονδίνο.
Θα πρέπει να πουλήσω το σκάφος, τότε.
Μπορώ να βοηθήσω με τα δίδακτρα στις γιορτές.
- Τόσο καλό βρίσκετε τον Πίτερ; - Δεν θα γίνει ποτέ σαν τον Χάιφετς...
αλλά θα μπορέσει να ζήσει ως μέλος ορχήστρας ή δάσκαλος.
Ποιος σε διδάσκει;
Το σχολείο.
Και κάποιος άλλος.
Αυτό που κάνεις με το ρετσίνι...
Για καλή τύχη το κάνω. Μπορώ να το σταματήσω.
Ποιος, λοιπόν;
Μπορεί να τον ξέρω.
Δεν τον ξέρετε.
Ένας βιρτουόζος είναι, στην ηλικία μου.
Δεν θέλετε τον Πίτερ, έτσι δεν είναι;
Έλα, Πιτ, πάμε να φύγουμε.
Ευχαριστούμε για το γεύμα.
Πίτερ.
Θα σας πάω σ' εκείνον.
Από δω ο κος Σίμοντς, Μπίλι.
Θα μου πληρώσει τα μαθήματα στο Λονδίνο.
Τι σου έλεγα;
Ότι θα σε ανακάλυπταν.
Λέει ότι τον βοηθάτε.
Του έχω δείξει κάποια πράγματα.
Πολύ ευγενικό εκ μέρους σας, κύριε.
Εσείς πού μάθατε να παίζετε;
Ποιος ρωτάει;
Ο καλύτερός σας πελάτης.
Δεν μου είπε ποτέ το όνομά του.
Πάνε χρόνια.
Πού έγινε αυτό;
Στο Λονδίνο. Παλιά έπαιζα έξω απ' τους κινηματογράφους...
όταν έκαναν ουρές.
Ήμουν έξω απ' το Odeοn, έπαιζα μουσική απ' την ταινία.
Κι ήρθε ένας κατεργαράκος και μου είπε ότι χρειάζομαι μαθήματα.
"Ναι;" του είπα. "Από ποιον;"
"Εγώ κανονικά δεν διδάσκω", είπε εκείνος.
Αλλά έκανε οικονομίες για ένα ταξίδι.
Να υποθέσω ότι σου έδειξε πώς έπαιζε.
Μου άρπαξε το βιολί απ' τα χέρια.
Δεν είχα ξανακούσει τέτοιον ήχο ποτέ στη ζωή μου.
Ο κόσμος άρχισε να μας πετάει μισές κορώνες, δέκα σελίνια.
Τα μισά του τα έδωσα. Αυτό δεν ήταν το δίκαιο;
Πότε τον είδατε τελευταία φορά;
Έχει σημασία;
Μου έκανε μερικά μαθήματα. Δυο φορές τη βδομάδα για καιρό.
Μια μέρα δεν εμφανίστηκε. Δεν τον ξαναείδα.
- Θα έκανε εκείνο το ταξίδι. - Είπε πού θα πήγαινε;
Είπε ότι θα γυρνούσε πίσω για να παίξει για τις στάχτες.
Τα ακριβή του λόγια ήταν...
Κάτι για ένα κομμάτι είπε.
Θα γυρνούσε πίσω για να παίξει ένα κομμάτι.
Για τις στάχτες.
Έλεν, μπορεί να τον βρήκα.
Άκουσες τι είπα;
Ναι... Ναι, άκουσα.
Πέσε να κοιμηθείς, αγάπη μου.
Θα τα πούμε αύριο, εντάξει;
Η Γερμανία εισέβαλε στην Πολωνία και βομβάρδισε πολλές πόλεις.
Δόθηκε εντολή για μαζική κινητοποίηση...
από Βρετανία και Γαλλία.
Εχθροπραξίες λαμβάνουν χώρα από νωρίς σήμερα το πρωί...
στα σύνορα Γερμανίας-Πολωνίας.
Δεν έχουμε νέα για την κατάσταση της κάθε πλευράς.
Η διοίκηση του γερμανικού στρατού ανακοίνωσε πως στις 11:30 σήμερα...
τα γερμανικά στρατεύματα είχαν περάσει το σύνορα,
η γερμανική αεροπορία έχει αναλάβει δράση...
και ο γερμανικός στόλος έχει καταλάβει τη Βαλτική.
Σύμφωνα με τους Πολωνούς...
Είναι καλά η οικογένειά σου, Ντέιβιντ, είμαι σίγουρος.
- Τους έγραψες; - Τώρα γράφω ένα γράμμα.
Καλό παλικάρι.
Μπορώ να πάω να γράψω;
- Σου δίνω την άδεια, παλικάρι μου. - Δεν τελείωσε το φαγητό του.
Μία εξαίρεση κάνουμε. Πήγαινε να τελειώσεις το γράμμα σου.
Νωρίτερα αναφέρθηκε πως σε μια επίθεση στις 9:00...
βομβαρδίστηκε και η Βαρσοβία. Οι Πολωνοί ανησυχούν...
- Δεν είναι δίκαιο. - Ποιο;
Δεν επιτρέπεται το μπέικον στο σπίτι, ούτε τα γλυκά.
Ειδικό φαγητό για την ιδιοφυία...
και δεν είναι καν αναγκασμένος να το φάει.
Αν ετοιμάζεις εσύ το φαγητό του, θα αποφασίζεις αν θα το τρώει.
Λέει και ψέματα. Δεν γράφει γράμμα.
Δεν είναι ωραίο να μαρτυράς τους φίλους σου, Μάρτιν.
Οι φίλοι μου δεν τα κάνουν στο κρεβάτι τους.
Αν σκεφτείς σε τι κατάσταση βρίσκεται η οικογένειά του...
το ότι τα κάνει στο κρεβάτι του είναι το λιγότερο.
Μήπως να πας να του φτιάξεις το κέφι;
Εμένα δεν μου φάνηκε άκεφος.
Μιλάς πολύ άσχημα. Πήγαινε στο δωμάτιό σου.
Ο Χίτλερ είπε στην ομιλία του,
"Θα απαντήσουμε στις βόμβες με βόμβες.
Και στο δηλητηριώδες αέριο με δηλητηριώδες αέριο."
Έχω κρυώσει.
Όλα καλά θα πάνε.
Θα τους κατατροπώσουμε τους Γερμανούς για χάρη σου.
Κανείς δεν τα βάζει με τον βρετανικό στρατό.
Μπορούμε να παίξουμε μια παρτίδα σκάκι, αν θες.
Με μια παρτίδα σκάκι μαζί σου θα ξεχαστώ για δυο λεπτά.
Τρία.
Νιώθω τυχερός.
Κλεφτρόνι!
- Ορίστε. - Τέλεια.
Κάνουμε καλό δίδυμο, ναι;
- Θες να παλέψουμε; - Ναι.
Ο κος Φλετς δεν είναι εδώ. Μία ώρα περιμένω.
Αναρωτιέμαι πού μπορεί να είναι.
Θα γύρισε στην Ουγγαρία, μάλλον.
Νομίζει ότι η Βάφεν Ες-Ες θα περάσει πάνω απ' τη γέφυρα του Λονδίνου.
Τζόζεφ Ουέξλερ από τη Βαρσοβία.
Γκίλμπερτ Σίμοντς. Σας ανέφερε ο κος Φλετς.
Ντόβιντλ Έλι Ράποπορτ. Επίσης απ' τη Βαρσοβία.
Το παιδί θα πρέπει να βρει νέο δάσκαλο.
Ξέρετε τον Δρα Στάινερ από τη Λειψία;
Τον έχω ακουστά.
Είναι στο Λονδίνο τώρα. Έχει παίξει Μότσαρτ με τον Αϊνστάιν.
Αν θέλω να μάθω Φυσική, θα πάω στον Αϊνστάιν.
Ο κος Ουέξλερ δεν προτείνει τον Αϊνστάιν για δάσκαλο βιολιού.
Εγώ μόνος μου κάνω εξάσκηση.
Και ταπεινοφροσύνη ποιος θα σου μάθει;
Εσείς, πάντως, όχι.
Πάμε να δούμε.
Δεν είναι κακή ιδέα ο Στάινερ.
Δεν χρειάζομαι δάσκαλο. Μόνο εξάσκηση.
Ποιος θα σε κάνει να επιμένεις στα δύσκολα κομμάτια...
- ...όταν πονάνε τα δάχτυλά σου; - Τι λέτε...
- ...για εμένα; - Εσύ είσαι παιδί.
- Μεγαλύτερος από σένα είμαι. - Κατά 55 μέρες.
Σας παρακαλώ, αγόρια. Είναι δουλειά για ώριμο άνθρωπο.
Εγώ είμαι πιο ώριμος απ' αυτόν.
Αν τελείωσες αυτήν την επίδειξη ωριμότητας...
Αν είχατε κάποια δυσκολία την οποία θα έπρεπε να ξέρω...
και σου ζητούσε ο φίλος σου να μη μου το πεις...
δεν θα διχαζόσουν;
Σ' εσένα είμαι πιστός, πατέρα.
Καλώς. Ας το δοκιμάσουμε, τότε.
Δεν είναι κακή ιδέα, έτσι;
Καθόλου κακή.
- Θα μπορούσα να είμαι κλέφτης. - Με κλειδί;
Κλειδαράς στο επάγγελμα.
Πώς ήταν το ταξίδι σου, λοιπόν;
Πρόλαβα το τρένο του γυρισμού.
Και τι βρήκες;
Ήταν στο Λονδίνο μέχρι το 1952.
Βρήκες ένα καλό στοιχείο, δηλαδή.
Ό,τι λόγο κι αν είχε για να εξαφανιστεί,
τουλάχιστον ξέρουμε ότι δεν είναι νεκρός.
Αυτό δεν σημαίνει πως είναι ζωντανός 30 χρόνια μετά.
Αυτό είναι αλήθεια.
Αυτό θα είναι το νέο σου χόμπι, Μάρτιν;
Να ψάχνεις τον Ντέιβιντ μισή ζωή μετά, για να σε ποδοπατήσει πάλι;
- Αν είχες χάσει κι εσύ αδελφό... - Δεν ήταν αδελφός σου.
Δεν είναι διαγωνισμός.
Όλα ένας διαγωνισμός είναι. Διάβασε λίγο Δαρβίνο.
Ξέρεις τι; Δε θέλω να πιάσω αυτήν τη συζήτηση τώρα.
Είμαι κουρασμένος, πεινάω και θέλω να κάνω μπάνιο.
Τότε αργότερα, που θα έχεις φάει και ξεκουραστεί.
Εσύ πες ό,τι θες. Εγώ θα κάνω το κοινό.
Πού πήγε το 1952;
- Νόμιζα ότι δεν σ' ενδιέφερε. - Από περιέργεια ρωτάω.
Στην Πολωνία πήγε.
Ξανά.
- Δεν είπα να σταματήσεις. - Αρκετά έκανα σήμερα!
- Εγώ θα το αποφασίσω αυτό. - Πονάνε τα δάχτυλά μου.
Έτσι πρέπει. Θα του το πω, Ντοβ. Το εννοώ.
Την ίδια ώρα αύριο; Εντάξει, καλό βράδυ.
Αντίο, παλικάρια. Να προσέχετε.
- Μαρτυριάρη. - Μωρό!
Συγγνώμη που διακόπτω, αγόρια. Ελάτε να βγάλουμε μιαν άκρη.
Τώρα βλέπεις τι κάνεις. Πώς πάει το βιολί, Μάρτιν;
- Καλά. - Τι δουλεύει;
- Την τεχνική Pizzicatο, κε Σίμοντς. - Ωραία, ωραία.
Συνεχίστε μέχρι να παίξει το Götterdämmerung του Χίτλερ.
Μου χρωστάς χάρη.
Παίζε.
Πίσω πηγαίνετε.
Ελάτε.
Τι κάνεις; Να σκοτωθείς θες;
Έτσι θα ήταν.
Αυτό πέρασαν.
Οι αδελφές μου, οι γονείς μου.
Μάρτιν!
Τζέιμς!
Έλα.
Όλοι μαζί.
Κοίτα. Ο Τζόζεφ Ουέξλερ.
Έμαθες να παίζεις;
Ντέιβιντ!
Μάρτιν!
Ελάτε, παιδιά!
Εδώ, καθίστε κάτω.
Ωραία, εδώ είμαστε.
Αγόρια, αντίθετα.
Τον βλέπεις;
Εκεί είναι.
Με το πάσο σας ήρθατε!
Τουλάχιστον ήρθαμε.
Πέρασα ένα καλό βράδυ.
Πού πας;
Ντοβ;
Ένα πτώμα.
Τι κάνεις;
Δεν είναι δικό σου αυτό.
Μην το κάνεις αυτό!
Ξέρεις τι παθαίνεις αν κλέψεις από νεκρούς;
Βρίσκεις λεφτά.
Έρχεται εκτελεστικό απόσπασμα!
Δεν με πειράζει να τα μοιραστώ.
Ποιο θες; Ο άσος σπαθί έχει τα καλύτερα βυζιά.
Το τέσσερα καρό έχει τον καλύτερο πισινό.
Το Μπαρ Μίτσβα σου είναι σε δέκα μέρες, Ντοβ.
Γίνεσαι άνδρας, υποτίθεται.
Το να κοιτάς φωτογραφίες με γυμνές γυναίκες δεν σε κάνει άνδρα.
Ούτε το να παρακολουθείς με τα κιάλια να γδύνεται η Σμιθ.
Επιστημονικό πείραμα έκανα.
Για τι; Για τον αυνανισμό;
- Τρίχες! - Δεν μοιάζεις καν με άνδρα εσύ.
Δεν σημαίνει αυτό το να είσαι άνδρας.
Και τι σημαίνει, σοφέ;
Να σέβεσαι τους νεκρούς, μεταξύ άλλων.
Γιατί; Επειδή είναι νεκροί;
Ήταν ένας άνθρωπος, Ντοβ!
Μπορεί να είχε σκοπό να μαγειρέψει ψάρι την επόμενη!
Αλλά κατέληξε νεκρή μες στα συντρίμμια του σπιτιού της.
Εντελώς αναίσθητος είσαι;
Ξέρεις πόσοι πέθαναν χθες το βράδυ, Μοτλ;
Και δεν εννοώ μόνο στο Λονδίνο. Σε όλη την κατεχόμενη Ευρώπη.
Πόσοι πυροβολήθηκαν, ανατινάχθηκαν, λιμοκτόνησαν, κάηκαν.
Δεν είναι αυτό το θέμα!
Δεκάδες χιλιάδες! Κι ούτε που ξέρουμε τα ονόματά τους.
Πες μου, λοιπόν, μικρέ Λονδρέζε.
Για ποιους πρέπει να λυπηθώ;
Για όλους; Ή μόνο γι' αυτούς που θα πετύχω το επόμενο πρωί;
Δεν θα μπορέσει ποτέ να σταθεί κάποιος εναντίον σου.
Ο Κύριος, ο Θεός σου, θα σπείρει τον φόβο και τον τρόμο...
σε όλη τη Γη.
Ευλογητός είσαι, Κύριε, Βασιλέα του σύμπαντος...
που μας έδωσες την Τορά της αλήθειας...
και φύτευσες την αιώνια ζωή μέσα μας.
Ευλογητός είσαι, Κύριε, που μας έδωσες την Τορά.
Συγχαρητήρια!
Ελάτε, παιδιά.
Πόσο είναι το αγόρι;
Δεκατριών.
Άνδρας είναι, κε Μπέιλι,
σύμφωνα με την κουλτούρα του Ντέιβιντ.
Καλά δάχτυλα.
Ευχαριστώ.
Έχετε σκεφτεί για κατασκευαστή οργάνων;
Ναι, μα τίποτα υπερβολικά ακριβό, κε Μπέιλι.
Συμφωνώ.
Ν' αφήσουμε τα Stradivarius στους εκατομμυριούχους, καλύτερα;
Έχω κάτι κατά νου.
Αυτό είναι ένα Νίκολο Γκαλιάνο.
Ο γιος του Αλεσάντρο Γκαλιάνο...
έφτιαξε αυτό το βιολί το 1735...
τη χρονιά που πέθανε ο πατέρας του.
Πολλοί νομίζουν ότι το έφτιαξε για να τον τιμήσει.
Χαρούμενο Μπαρ Μίτσβα, Ντέιβιντ.
Σας ευχαριστώ, κύριε.
Είδες πώς ανταποκρίνεται; Θα είναι ένα καλό ταίριασμα.
Μιλάτε αγγλικά;
Λίγο, μόνο.
Υπάρχει ένωση μουσικών στη Βαρσοβία;
Μάλιστα.
Ντέιβιντ Ράποπορτ.
P... A...
...Π... Ο...
Όχι, δεν ξέρω πόσον καιρό.
Το '50 ήταν εδώ, λογικά.
Ράποπορτ.
Όχι, χρειάζομαι κάποιον που να μιλάει αγγλικά.
Ευχαριστώ, πάντως.
Μάρτιν!
Ευχαριστώ.
Περιμένετε εδώ. Επιστρέφω σε ένα λεπτό.
Ευχαριστώ πολύ.
Κανένα νέο. Λυπάμαι, Ντέιβιντ.
Προσπάθησα πολύ. Είναι δύσκολα στη Βαρσοβία.
Σίγουρα πήγατε στη σωστή διεύθυνση; Στην οδό Ντζέλντα 21.
Το διαμέρισμά σας, στο οποίο έμενε η οικογένειά σου...
φοβάμαι πως δεν υπάρχει πια.
Δεν είναι τα χειρότερα νέα που θα μπορούσες να λάβεις.
Σίγουρα όχι τα χειρότερα.
Πάμε σπίτι.
Έλα.
Η οικογένεια του Ντέιβιντ επέζησε στο γκέτο. Αυτό το ξέρουμε.
Τους απέλασαν πριν την εξέγερση του '43.
Και πού τους πήγαν;
Στην Τρεμπλίνκα.
Δεν θα σταματήσω να ψάχνω κι εσύ μη χάσεις τις ελπίδες σου.
Μπορεί να βρίσκονται σε πολλές τοποθεσίες.
Σε κάποιο στρατόπεδο της Ρωσίας, μπορεί...
Γιατί πήρες τον Τζόζεφ Ουέξλερ στην Πολωνία κι όχι εμένα;
Το ίδιο καλά παίζουμε.
Δεν σε πήρα μαζί μου επειδή για σένα είμαι υπεύθυνος, όχι για τον Τζόζεφ.
Είστε κι οι δύο Πολωνοί πολίτες.
Κάτι το οποίο πρέπει να διορθώσουμε.
Θα μπορούσαν να σε κρατήσουν εκεί. Να δεις τι έπαθε ο Τζόζεφ.
Τι έπαθε;
Πάει όλη του η οικογένεια. Οι Πολωνοί τον κράτησαν εκεί...
σ' ένα άσυλο.
Τίποτα.
Δεν είναι στην καλύβα.
Ούτε στο δωμάτιό μας. Λείπει και το βιολί του.
Είναι πιθανό να κάνει τίποτα ανόητο;
Ναι, μητέρα, να το σκάσει με μια μπάντα.
Για όνομα του Θεού, Μάρτιν!
Έχεις καμία ιδέα πού μπορεί να είναι;
Πήγαινε να τον βρεις, τότε.
Γεια σου, Ντοβ.
Η μητέρα νομίζει ότι αυτοκτόνησες.
Αυτό πάει ενάντια στη θρησκεία μου.
Τον βερνικωμένο τύραννο σκοτώνω.
Γιατί δεν το έχω ξαναδεί αυτό;
Έτσι τα προστατεύω.
Τα κρύβω απ' όλους.
Εγώ δεν είμαι σαν τους άλλους.
Ποια είναι η Μάλκε;
Εδώ είναι πέντε. Κι η Πέσια ήταν εννιά.
Πώς ήταν εκείνη η ζωή;
Νεκρή φύση με Εβραίους.
Τα αγόρια έπαιζαν ποδόσφαιρο, οι μεγάλοι άνδρες προσεύχονταν.
Οι γυναίκες έκαναν τελετουργικά λουτρά.
Η Μάλκε ήταν πολύ μικρή γι' αυτά, οπότε έμενε στο σπίτι.
Εγώ της έπαιζα ένα νανούρισμα για να κοιμηθεί.
Ο πατέρας μου περιπλανιόταν κάθε μέρα στους δρόμους, Μοτλ.
Φαντάσου. Και κάθε βράδυ εκτός Σαββάτου...
πουλούσε τα κοσμήματά του,
τα κομμάτια που έφτιαχνε το βράδυ, την ώρα που εμείς κοιμόμασταν.
Υποθέτουμε ότι είναι νεκροί.
Γι' αυτό δεν σου επιτρέπει ο ραβίνος να πεις το Kiddush;
Το Kiddush είναι μια ευλογία με κρασί. Μπορώ να το πω.
Αυτή είναι η προσευχή Kaddish.
Μεγάλο κι ιερό το όνομα του Θεού...
Μη, Ντοβ. Μπορεί να είναι ακόμα ζωντανοί.
Νομίζεις ότι θα τρελαινόμουν αν ήξερα σίγουρα;
Θα έτρεχα γυμνός στους δρόμους με το βιολί μου σαν τον Ουέσλερ;
Δεν νομίζω να το έκανε αυτό. Από πριν τρελός ήταν ο Ουέξλερ.
- Ενώ εγώ δεν είμαι; - Εσύ έχεις εμένα.
Έναν παράγοντα σταθεροποίησης.
Συνηθισμένος και βαρετός.
Καλό στήριγμα. Όπως αυτές οι πέτρες.
Χαίρομαι που χρησιμεύω σε κάτι.
Σταμάτα να γυρεύεις κομπλιμέντα. Δική μου είναι η κρίση.
Μήπως να είναι και των δυο μας; Να γράψουμε σημείωμα αυτοκτονίας.
Δεν χρειάζεται να το κάνουμε, αλλά ο πατέρας μου θα τρελαινόταν.
Θα το ξεπεράσει ποτέ, λες;
Ποιος;
Ο Ουέξλερ.
Λες να μείνει για πάντα τρελός;
Αναρωτιέμαι τι τους κάνουν τους τρελούς στην Πολωνία.
Παγωμένα μπάνια; Τους πετάνε στάχτες στο κεφάλι;
Στάχτη έχει γίνει όλο το μέρος, Μοτλ.
Η καταλληλότερη θεραπεία θα ήταν.
Τζόζεφ.
Είμαι ο Μάρτιν Σίμοντς απ' το Λονδίνο.
Ήρθες εδώ με τον πατέρα μου μετά τον πόλεμο.
Θυμάσαι τον Ντέιβιντ Ράποπορτ;
Παίξατε μαζί κατά τη διάρκεια μιας αεροπορικής επιδρομής.
Είστε φίλος του κυρίου Ουέξλερ;
Φίλος φίλου.
Αναρωτιόμουν αν ένας κοινός μας γνωστός τον έχει επισκεφθεί.
Ο Τζόζεφ δεν έχει επισκέπτες. Η οικογένειά του έχει πεθάνει.
Η γυναίκα μόνο.
Ποια;
Αυτή που έρχεται κάθε χρόνο στις 15 Ιουνίου.
15 Ιουνίου.
Η Άννα Βόζνιακ;
Άννα Βόζνιακ;
Μιλάτε αγγλικά;
Ναι.
Μου είπαν ότι μπορείτε να με βοηθήσετε.
Τι θέλετε;
Τον Ντέιβιντ Ράποπορτ ψάχνω.
Ο Μάρτιν είσαι.
Ο Ντέιβιντ ήρθε τη χρονιά που στέφθηκε η βασίλισσά σας.
Μένω στον δρόμο όπου μεγάλωσε. Έτσι γνωριστήκαμε.
Πόσο έμεινε εδώ;
Λίγους μήνες. Δεν επιτρεπόταν να μείνει εδώ περισσότερο.
Και μετά;
Αυτό δεν μου το είπε.
Στις ιδιωτικές κλινικές επιτρέπονται.
Τα είχα κατεβάσει όσο ήταν ο Ντέιβιντ μαζί μου.
Δεν θα χαιρόταν να τα βλέπει, νομίζω.
Δεν είναι θερμός υποστηρικτής της θρησκείας.
Τι πρέπει να παρακολουθήσω;
Μια τελετή.
- Άλλο ένα Μπαρ Μίτσβα; - Όχι ακριβώς.
Θα χρειάζεται απαρτία, υποθέτω.
- Τους δέκα μάρτυρες, εννοείς. - Όχι. Μόνο έναν.
Έναν μάρτυρα! Εγώ μετράω, δηλαδή;
Για τον Θεό μάλλον όχι, Μοτλ. Μόνο για μένα.
Νομίζεις ότι ξέρει πού είναι η οικογένειά σου; Ο Θεός;
Ξέρει. Απλώς δεν λέει.
Ο Ιησούς θα σου έλεγε αν τον ρωτούσες;
Σκέφτεσαι να αλλαξοπιστήσεις;
Οι Εβραίοι δεν μπορούν.
Βρέχοντας το κεφάλι δεν κατάφεραν να αλλαξοπιστήσει ο Ιησούς.
Η εθνική ταυτότητα δεν διαλύεται στο νερό, Μοτλ.
Μ' αυτό το δέρμα γεννιέσαι και το φοράς μέχρι να πεθάνεις.
Η θρησκεία, όμως, ένα παλτό είναι.
Όταν κάνει ζέστη, μπορείς να το βγάλεις.
Ωραία.
Εδώ είναι τέλεια.
Ήρθε.
Για Κείνον είναι η τελετή.
Άκου, τώρα, και μη διακόψεις.
Ακούστε, Ισραήλ και Θεέ του Ισραήλ.
Τη 19η μέρα του μήνα Σιβάν το έτος 5707...
στο Λονδίνο, με την παρουσία του Μάρτιν Σίμοντς,
επίσης απ' το Λονδίνο,
εγώ, ο Ντέιβιντ Έλι Ράποπορτ, γιος των Ζίγκμουντ και Έσθερ...
απαρνιέμαι ελεύθερα την πίστη των προγόνων μου.
Τι κάνεις;
Αλλαξοπιστώ. Κάνε ησυχία.
Και τι γίνεσαι;
Τίποτα.
Αποκηρύσσω κι απορρίπτω μια για πάντα...
εις το όνομα των επιζώντων, την αισχρή πίστη των αποθανόντων...
την πίστη του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ...
την καταραμένη πίστη των μισητών, των χλευασμένων, των σφαγιασμένων...
την πίστη που εγκατέλειψε ο Ιησούς.
Αποκηρύσσω την Τορά και το Ταλμούδ.
Διαχωρίζω τον εαυτό μου έτσι από την κοινότητα του Ισραήλ.
Διαχωρίζω κι αυτό το ρούχο, όπως και τον εαυτό μου...
μια για πάντα, από τις πεποιθήσεις και τα έθιμα,
τις τελετουργίες και τις υποχρεώσεις της Σιών.
Αμήν.
Πού ήταν το γκέτο;
Κάτω απ' το έδαφος.
Εκεί όπου ανήκει το παρελθόν.
Πόσον καιρό έμεινε στη Βαρσοβία; Βδομάδες;
Πού έμενε;
Τις πρώτες μέρες σε μία πανσιόν. Δεν ήταν πολύ καλή.
Μετά, μαζί μου.
Και μια μέρα, εξαφανίστηκε.
Μάρτιν, τον αγαπούσα τον φίλο σου.
Ήταν λάθος, μάλλον.
Δεν επιλέγεις ποιον θα αγαπήσεις.
Το να τον εμπιστευθείς ήταν λάθος.
Πρέπει να σταματήσεις να τον ψάχνεις.
Δεν θα είναι καλό να τον βρεις.
- Για εκείνον ή για μένα; - Για κανέναν απ' τους δύο.
Αν ήθελε να βρεθεί, δεν νομίζεις ότι θα σε είχε βρει πριν από καιρό;
Ο πατέρας μου νόμιζε ότι ήταν νεκρός.
Δύο μήνες αργότερα έπαθε εγκεφαλικό και πέθανε.
Ο Ντέιβιντ μού μίλησε για τη φιλία σας.
Αλλά όχι για το πώς έληξε.
Γιατί επισκέπτεσαι τον Ουέξλερ;
Πάω εκ μέρους του Ντέιβιντ.
Μία φορά πήγε μόνο για να του παίξει.
Δεν μου επιτράπηκε να ακούσω, με έστειλε σε άλλο δωμάτιο.
Η μόνη άλλη φορά ήταν στην Τρεμπλίνκα.
Με άφησε να περιμένω στο αυτοκίνητο...
για να παίξει το κομμάτι πάνω απ' τις στάχτες.
Ποιο κομμάτι;
Είχε πάθει εμμονή μ' αυτό. Γι' αυτό ήρθε στην Πολωνία.
Εδώ περίμενα.
Τίποτα απ' όλα αυτά δεν ήταν εδώ.
Μόνο χωράφια και σιδηροδρομικές ρόγες.
Εδώ δολοφονήθηκε όλη του η οικογένεια.
Μιλούσε ποτέ για εκείνη;
Η Πέσια θα γινόταν 15.
Η Μάλκε 10 ή 11, νομίζω.
Δεν βρίσκονταν σε καμία λίστα. Εμείς τον ενθαρρύναμε να ελπίζει.
Δεν μιλούσε ποτέ για εκείνους.
Για τον Ντέιβιντ, οι Εβραίοι δεν είναι Πολωνοί.
Εγώ είμαι Πολωνή.
Μένω εκεί που έμενε εκείνος. Του έκλεψα τη ζωή.
Για εκείνον, είμαι μία απ' τους διώκτες.
Μωρό ήσουν τότε.
Δεν χρειάζεται να είσαι ένοχος για να νιώθεις ενοχές.
ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ
Το επόμενο πρωί βρήκα ένα σημείωμα.
Είχε φύγει. Τα άφησε όλα πίσω του.
Ποια όλα;
Εμένα...
...την Πολωνία, το παρελθόν του. Εσένα.
Το βιολί του.
Μια στιγμή. Άφησε το βιολί;
Δεν μπορούσα να πιστέψω ότι το έκανε επίτηδες.
Κάτι τόσο πολύτιμο.
Έτρεξα στο αεροδρόμιο για να του το δώσω.
Μου είπε να το πουλήσω.
Και να του στείλεις τα λεφτά;
Όχι, να τα κρατήσω.
Το έκανες;
Δεν ήταν δικό μου για να το πουλήσω.
Γι' αυτό το πήρε πίσω.
Δεν σου είπα ψέματα, Μάρτιν. Δεν μου είπε πού θα πήγαινε.
Όταν έδινα το βιολί, ανήγγειλαν μια πτήση.
Ξαφνικά, βιαζόταν. Για Νέα Υόρκη ήταν η πτήση.
Σ' ευχαριστώ.
Ο Θεός να σ' έχει καλά, Μάρτιν.
Πάνω είμαι.
Λοιπόν;
Δεν τον βρήκα.
Αυτό είναι όλο;
Έμαθα πού πήγε μετά.
Και;
Στη Νέα Υόρκη.
Το επόμενο στάδιο της μεγάλης αναζήτησης.
Παλιά τον συμπαθούσες.
Παλιά μου άρεσαν τα παραμύθια.
Έλεγες ότι είχε πλάκα.
Μια χαρισματική ιδιοφυία και τέτοια.
Γιατί σπαταλάς τον χρόνο σου μ' εκείνον;
Τον δικό μας χρόνο.
Μπορεί να έχει μόνο εμένα.
Κι εσύ έχεις μόνο εμένα.
Πολύ διασκεδαστικό ήταν.
Χαίρομαι που ήρθες, Μοτλ. Και η περίφημη Έλεν.
Δεν θα σ' απασχολεί το Ισραήλ.
Αλλά ήρθε ο Μοτλ για μένα κι εσύ για κείνον.
Ο χορός είναι χορός.
Ο αδελφός μου, ο Ντοβ ο αποστάτης, που δεν διαλύεται στο νερό.
Να καταταχθώ για να χύσω αίμα για το Ισραήλ, Μοτλ;
Νομίζω ότι παίρνουν μόνο Εβραίους, Ντοβ.
Πάει η φήμη μας για την αποφυγή του στρατού!
Γυναίκες παίρνουν, όμως. Τη φέραμε στον Θεό!
Αν είσαι αποστάτης, γιατί γιορτάζεις με τους Εβραίους;
Οργανώνουν τέλεια πάρτι! Δεν έχω χάσει κανένα ακόμα!
Πότε ήταν το τελευταίο;
Το 516 π.Χ.
Χορεύουμε;
Μπορούμε να τον αφήσουμε και να ξαναπάμε.
Όχι, δεν πειράζει. Αφήστε με εμένα πρώτα.
Δεν τον έχω δει σε διάλεξη. Είμαστε στο ίδιο έτος;
- Σπουδάζει μαθηματικά στο Κέιμπριτζ. - Μαθηματικά;
Μουσική και σκάκι ίσον μαθηματικά. Εξισώσεις του Σίμοντς.
Πέθανα και πήγα στον παράδεισο.
L' amοr che mοve il sοle e l' altre stelle.
Θα 'πρεπε να έχω εντυπωσιαστεί;
Πλάκα μου κάνεις; Μαθηματικά και Δάντης!
Χάρηκα, Ντόβιντλ.
Πώς σου φάνηκε;
Ένα αδιαπέραστο φρούριο. Την καλύτερη τύχη να έχεις, αδελφέ.
ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΕ ΒΙΟΛΙΣΤΗΣ
Μπράβο. Να το κλειδώσεις στο καμαρίνι. Εκεί θα είναι ασφαλές.
Κλείδωσε ο Οδυσσέας το τόξο του;
Αν έριχνε καταιγίδες στην Ιθάκη, σίγουρα!
- Πώς νομίζεις ότι πήγε η πρόβα; - Εσύ;
Τέλεια! Φανταστικά! Μαγικά!
- Χάλια πήγε. - Καλά χάλια, όμως.
Τέλεια πρόβα, χάλια συναυλία. Χάλια πρόβα, τέλεια συναυλία.
Τώρα τι θα κάνεις; Έχεις τέσσερις ώρες και 30 λεπτά.
- Θα μεθύσω; - Τι αστείος που είσαι.
Το διεθνές ντεμπούτο του Ντέιβιντ Έλι Ράποπορτ,
του κωμικού με το βιολί.
Κάτι ανάμεσα σε Άιζακ Στερν και Βικ Όλιβερ.
Ξέρεις τι πρέπει να κάνεις; Σοβαρά.
Να χαλαρώσεις. Εντελώς.
Ακολούθησε τη συμβουλή μου, μικρέ! Πήγαινε να κάνεις σεξ.
Αυτό θα κάνεις εσύ;
Όχι, εγώ θα πάω να κουρευτώ και να κάνω μανικιούρ.
Θα βγάλω τούφες απ' τα μαλλιά μου και θα φάω τα νύχια μου.
Τα λέμε στα χαρακώματα.
Ναι, μπορώ να βοηθήσω;
Ένα Γκαλιάνο ψάχνω.
Του πατέρα, του γιου ή του εγγονού; Του Αλεσάντρο; Των Νίκολο;
Του Νίκολο, του γιου. Του 1735.
Άκου, Άγγλε φίλε μου.
Λυπάμαι που σου το λέω, αλλά νομίζω ότι κυνηγάς φαντάσματα.
Ξέρω ότι φτιάχτηκαν μόνο δύο το '35...
μα κανένα απ' τα δύο δεν έχει αλλάξει χέρια.
Αυτό μπορεί να μην ήταν καταχωρημένο.
Ψάχνεις ένα συγκεκριμένο που δεν είναι καταχωρημένο;
Ψεύτικο θα είναι.
Δεν είναι. Πουλήθηκε στο Μπέιλις, στο Λονδίνο.
Ο πατέρας μου, ο Όλαβ Χασαλόμ, έκανε δουλειές με τον Μπέιλι.
Και δεν πουλούσε ψεύτικα.
Έχει δοκιμάσει να σας πουλήσει ποτέ κανείς...
ένα Γκαλιάνο του 1735;
Το όργανο ψάχνεις ή τον ιδιοκτήτη του;
Και τα δύο.
Ένα τέτοιο βιολί προς πώληση, δεν έρχεται εδώ.
- Πάει σε μεγάλο οίκο δημοπρασιών. - Αυτό δεν πήγε εκεί. Ρώτησα.
Πότε ήταν...
Πριν από τέσσερα χρόνια...
μας κάλεσε μια γυναίκα και είπε για ένα Γκαλιάνο.
- Ο αδελφός μου ο Χέρσελ της μίλησε. - Άφησε όνομα;
Διεύθυνση. Κι ήθελε να πάει ο Χέρσελ μέχρι το Μπρούκλιν για να το δει.
Κι όχι μόνο αυτό, ήθελε να πάει συγκεκριμένη ώρα και μέρα.
Σκεφτήκαμε, "Ο σύζυγος δεν θα ξέρει ότι θέλει να το πουλήσει".
Δεν πήγε, δηλαδή;
Για έναν άνδρα στην ηλικία μας...
και ο χρόνος ένας Γκαλιάνο είναι.
Θα μπορεί ο αδελφός σου να θυμηθεί τη διεύθυνση;
Είναι σημαντικό για σένα, έτσι;
Στο Κράουν Χάιτς. Ναι. Μπορεί να τη βρω τη διεύθυνση.
Ναι. Μη φύγεις.
Λυπάμαι που σας ενοχλώ. Αυτήν τη διεύθυνση μου έδωσαν.
Ένα βιολί ψάχνω.
Φώναξε τον πατέρα σου.
Πατέρα!
Περιμένετε εδώ, παρακαλώ.
Με το πάσο σου ήρθες, Μοτλ.
Όπως βλέπεις, έβγαλα το παλτό...
και μετά το ξαναφόρεσα.
Πες το, Μοτλ.
Δεν έχεις ιδέα, έτσι;
Γιατί το έκανες;
Δεν είμαι σίγουρος ότι θα καταλάβεις.
Ξέρεις...
Αφού εγκατέλειψα τον Κύριο, Του πήρε τέσσερα χρόνια για να με βρει.
Εσένα σου πήρε 35. Καθόλου άσχημα.
Ο Θεός σου, πάντως, δεν σε τιμώρησε. Ίσως το κάνω εγώ.
Κι Εκείνος θα το κάνει, εν καιρώ.
Ευλογητό το όνομά Του.
Ο πατέρας μου επένδυσε όλα όσα είχε σ' εσένα.
Αχάριστο κάθαρμα!
Μαθήματα εβραϊκών, το Μπαρ Μίτσβα, το καταραμένο βιολί!
Εκείνη τη συναυλία δεν την ασφάλισε καν. Δεν πίστευε ότι χρειαζόταν.
Σου φερόταν λες και ήσουν ο αγαπημένος του γιος για 12 χρόνια...
κι εσύ εξαφανίστηκες και ούτε λέξη!
Νόμιζε ότι είχες πεθάνει, Ντοβ!
Τα έχασε όλα εκείνο το βράδυ.
Δύο μήνες αργότερα, πέθανε με το δικό σου όνομα στα χείλη του.
Θυμάσαι τι μου είπες την τελευταία φορά που σε είδα;
"Κάνε σεξ", είπες.
Κι αυτό έκανα.
Και μες στον ζήλο μου βγήκα χωρίς λεφτά για ταξί...
κι έπρεπε να γυρίσω με το λεωφορείο.
Δεν σημαίνει αυτό, το ιερό κείμενο!
Σου το διάβασε ο ίδιος ο Κύριος;
Με συγχωρείτε!
Συγγνώμη που διακόπτω.
Μπορείτε να μου πείτε πού είμαι;
- Από πού είσαι; - Απ' το Χάμπστεντ.
Πού γεννήθηκες;
- Στη Βαρσοβία. - Η οικογένειά σου;
Κι αυτή στη Βαρσοβία.
Κι εγώ απ' τη Βαρσοβία είμαι.
Πριν τον πόλεμο;
Πριν, κατά τη διάρκεια, μετά. Γκέτο, Τρεμπλίνκα και τώρα εδώ.
Βγήκατε ζωντανός απ' την Τρεμπλίνκα;
Ναι. Κάποιοι βγήκαμε ζωντανοί από κει. Οι δικοί σου χάθηκαν;
Δεν ξέρω...
Ξέρω ότι βρίσκονταν στην Τρεμπλίνκα.
Τους έχετε ακουστά; Τον Ζίγκμουντ Ράποπορτ;
Την Έσθερ; Την Πέσια; Τη Μάλκε;
Τους ξέρετε;
Λυπάμαι, νεαρέ μου φίλε.
Θες να μάθεις;
Πήγαινέ τον.
Έλα.
Την προσοχή σας, παρακαλώ.
Γεια.
Έχουμε έναν Ράποπορτ απ' τη Βαρσοβία.
Σαλόμ.
Φέρε τον ραβίνο.
Ντόβιντ, στην κοινότητά μας, έχουμε ένα ιδιαίτερο καθήκον.
Μας το ανέθεσε ο ραβίνος Ζαλμάν στην Τρεμπλίνκα...
για να θυμόμαστε τα ονόματα των νεκρών.
Αυτά τα ονόματα έμειναν στη μνήμη μας...
μέσω ενός τραγουδιού.
Αργότερα, καταγράφηκαν.
Ραβίνε. Από δω ο Ντόβιντ Έλι Ράποπορτ απ' τη Βαρσοβία.
Θέλει να μάθει.
Καλώς ήρθες, Ντόβιντ.
Λυπάμαι για την ενόχληση.
Παρακαλώ, κάθισε.
Καθώς υπήρχαν τόσα ονόματα...
συγκροτήθηκε απαρτία δέκα πρεσβυτέρων.
Αλλά δεν επέζησαν πολλοί.
Για τις ψυχές
Των αδελφών μας
Των παιδιών του Ισραήλ
Των αγνών και ιερών
Ράποπορτ, Ράποπορτ
Ράποπορτ Αβραάμ από τη Βαρσοβία
Ράποπορτ Μπερέλ και Χάγιε-Σορό από την Κούτνε
Με παιδιά τον Γιόσλ, τον Γιέχιελ
Και τη Λέια
Ευλογημένη η θύμησή τους
Ράποπορτ Χαϊμ-Ντόβιντ
Ράποπορτ Σούα-Χαϊμ από τη Ζιχλίν
Ράποπορτ Ιεραχμιέλ Κι η μικρότερη του κόρη
Έλκε
Με τον μικρό Σλόιμε
Με τον Σνεγιούρ-Ζαλμέν και τη Ρίβκε
Ευλογημένη η θύμησή τους
Ράποπορτ Άνια από τη Βαρσοβία
Ράποπορτ Μπέλα με παιδιά
Τον Ρούμπεκ και τη Ρίφκε
Από τη Βαρσοβία
Ράποπορτ Ζίγκμουντ
Σύζυγος Έσθερ
Κόρες Πέσια
Και Μάλκε
Βάζουν μουσική με τα ονόματα για να τα θυμόμαστε πιο εύκολα.
Προφορική παράδοση είναι, Μοτλ.
Μας έδωσε την Τορά,
η οποία περνούσε από στόμα σε αφτί για εκατό γενιές.
Είναι μια αλυσίδα την οποία δεν μπορώ να σπάσω.
Πόσο κρατάει το τραγούδι;
Πέντε μέρες.
Σε βάρδιες το κάνουν.
Πέντε ραβίνοι, μία φορά τον χρόνο.
Μία φορά έχω ακούσει να το κάνουν.
Τόσα ονόματα, Μοτλ...
Μετά έπεσα σε πένθος για όλη τη βδομάδα.
Ούτε μπάνιο, ούτε ξύρισμα,
ούτε τίποτα που να μου αποσπά την προσοχή.
Μόνο προσευχές.
Ο Παντοδύναμος είχε θυμηθεί την οικογένειά μου.
Εγώ Τον είχα εγκαταλείψει, μα Εκείνος δεν με εγκατέλειψε.
Ως αντάλλαγμα, Του έδωσα μια υπόσχεση.
Θα έγραφα το Τραγούδι των Ονομάτων στο βιολί...
και θα το έπαιζα στην Τρεμπλίνκα.
Και θα αφιέρωνα το υπόλοιπο της ζωής μου στη λατρεία Του.
Ξέρεις τι φοβόντουσαν περισσότερο οι Εβραίοι στα στρατόπεδα;
Όχι να πεθάνουν.
Αλλά να πεθάνουν με όλη τους την οικογένεια.
Δεν θα έμενε κανείς πίσω...
για να προσευχηθεί για τις ψυχές τους.
Την Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος κάθε χρόνο...
προσεύχομαι για κείνους.
Μια συναυλία δεν έμοιαζε πια σημαντική.
Η ζωή μου είχε αλλάξει.
Αν είχα γυρίσει πίσω, τι θα έκανες;
Δεν ξέρω. Δεν ξέρω.
Σου χρωστάω ένα βιολί.
Μια συναυλία μου χρωστάς.
Όχι.
Δεν είμαι πια μια νέα ανακάλυψη. Αμφιβάλλω αν με θυμάται κανείς.
Τώρα όταν παίζω, το κάνω πάντα σ' ένα άδειο δωμάτιο.
Μόνο κοινό μου ο Θεός.
Θυμούνται την ηχογράφησή σου.
Ας μείνει αυτό ως το μνημείο μου.
Δεν αρκεί.
Θα πρέπει να αρκέσει.
Για μένα δεν αρκεί. Μου χρωστάς μια συναυλία.
Κι αν εξαφανιστείς πάλι, θα σε βρω.
Ναι;
Έχω δύο όρους.
ΛΟΝΔΙΝΟ ΔΥΟ ΜΗΝΕΣ ΑΡΓΟΤΕΡΑ
Γεια σας, κύριε. Θα κάνετε τσεκ-ιν;
- Πού ξέρεις ότι θα έρθει; - Θα έρθει.
Κανείς δεν αλλάζει, πόσο μάλλον εκείνος.
Τη θρησκεία του την ξαναβρήκε, πάντως.
Θα είναι ο ίδιος εγωιστής που ήταν πάντα.
Με μαύρο σακάκι.
Μπορείς να βοηθήσεις; Μπορεί και παίζει ακόμα;
Αυτό δεν είναι το ρίσκο;
Εκείνος τι ρισκάρει; Αυτό ακριβώς έκανε ο πατέρας σου.
Θα ξοδέψεις όλα μας τα λεφτά. Δεν θα εμφανιστεί.
Θα πάθεις εγκεφαλικό, θα πεθάνεις και δεν θα έρθει στην κηδεία.
Λίγο μακάβρια δεν γίνεσαι;
Όπως ήταν αναμενόμενο. Τώρα είναι 7:50.
Στους καλλιτεχνικούς κύκλους, δεν είναι ώρα ούτε για μεσημεριανό.
Σου είπε το πρόγραμμα;
Όχι, ήταν ένας απ' τους όρους του.
Τραγούδια από μιούζικαλ θα παίξει.
"Σκουριασμένος βιρτουόζος παίζει τα καλύτερα του Μπρόντγουεϊ."
Γι' αυτά δεν θα χρειαζόταν να κάνει πρόβα.
- Τον είδες να κάνει πρόβα; - Όχι. Αυτός ήταν ο άλλος του όρος.
Νομίζει ότι τον παρακολουθεί ο μπαμπάς.
Νομίζει ότι τον παρακολουθεί ο Θεός.
Το ίδιο κοινό. Όλους όσους έχει ήδη απογοητεύσει.
Μάρτιν, Έλεν...
- Ντέιβιντ. - Καλά σε βλέπω.
Αυτό μόνο;
Τριάντα πέντε χρόνια και "Καλά σε βλέπω";
Θα πεινάει. Όλη μέρα έκανε εξάσκηση στην ησυχία.
Όχι, δεν θα φάω. Τίποτα εδώ δεν είναι kοsher.
- Εστιατόριο με kοsher φαγητά είναι. - Γι' αυτούς, όχι για μένα.
Πώς είναι το ξενοδοχείο;
- Καλό. - Ωραία.
Ξέρω ότι συμφωνήσαμε να επιλέξεις εσύ πρόγραμμα,
αλλά έχουμε κάποια πράγματα να δούμε.
Όπως;
Ότι δεν θα συμπεριλάβεις παιδικά τραγουδάκια.
Κι ότι αν με γελοιοποιήσεις, θα σε σκοτώσω.
Ή αλλιώς θα σε σκοτώσω εγώ.
Πόσο θα κρατήσει το πρόγραμμα, τουλάχιστον;
Το πρώτο πόσο κρατούσε;
Το πρόγραμμα του '51; Αυτό το πρόγραμμα θα κάνεις;
Αυτό δεν ήθελες;
Όχι, όχι... Ναι...
Το πρώτο μέρος ορχηστρικό, Μπρουχ, το δεύτερο σόλο.
Έχει σημασία;
Αφού δε θα είναι εκεί. Έτσι δεν είναι, Ντέιβιντ;
Πώς πάει;
Ακόμα ζεστό.
Θες να το πιάσεις;
Δεν θα με απογοητεύσεις, έτσι, Ντοβ;
Όχι, Μοτλ.
Δεν θα σε απογοητεύσω.
Λυπάμαι, κύριε Σίμοντς.
Ο ίδιος εφιάλτης είναι. Πού βρίσκεται;
Αν έπρεπε να μαντέψω, θα έλεγα ότι βρήκε ένα θιβετιανό μοναστήρι.
Νομίζατε ότι δεν θα ερχόμουν;
Καλησπέρα σας.
Ελπίζω να μη σας πειράζει που περιμένατε 35 χρόνια.
Δόξα τω Θεώ.
- Μπορεί και παίζει ακόμα. - Ναι.
- Ήταν καλή. - Χάλια ήταν.
Ναι, αλλά καλά χάλια.
Περίμενε 15 λεπτά.
Ιδέα μου είναι ή μήπως είναι υπερβολικά καλόβολος;
Θεέ μου.
Ράποπορτ Άνια από τη Βαρσοβία
Ράποπορτ Μπέλα με παιδιά
Τον Ρούμπεν και τη Ρίφκε
Από τη Βαρσοβία
Ράποπορτ Ζίγκμουντ
Με σύζυγο την Έσθερ
Και κόρες την Πέσια
Και τη Μάλκε
"Αγαπημένε μου Μοτλ.
"Θα θυμάσαι ότι μου απαγορεύτηκε να προσευχηθώ για τους δικούς μου...
"μέχρι να επιβεβαιωθεί ο θάνατός τους...
"και το πόσο υπέφερα γι' αυτό.
"Λυπήθηκα περισσότερο απ' όσο φαντάζεσαι...
"που έμαθα πως η εξαφάνισή μου...
"έκανε τον πατέρα σου να υποφέρει κι εκείνος εξίσου.
"Γι' αυτό λυπάμαι πραγματικά και, πάνω απ' όλα...
"αυτήν τη φορά θέλω εσύ να μην υποφέρεις.
"Πριν από δύο μήνες που με βρήκες...
"σου είπα ότι τον τρόπο ζωής μου δεν θα τον αναγνώριζες πια.
"Δεν σκέφτομαι πια τον εαυτό μου ως ένα άτομο...
"το οποίο απαιτείται να είναι ο καλλιτέχνης.
"Αντίθετα, επιλέγω να βυθιστώ μέσα σε μια κοινότητα πίστης,
"ένα σώμα που μοιράζεται την ίδια ιστορία,
"τις ίδιες αξίες και την ίδια μνήμη.
"Και το κόστος αυτής της ένταξης είναι η παράδοση του εαυτού.
"Εσύ, Μοτλ, μου επέστρεψες τον ατομικισμό μου.
"Μου τον πέταξες στα χέρια σαν ανεπιθύμητο δώρο.
"Σήμερα θεωρώ πως έχω εξοφλήσει όλα μου τα χρέη.
"Με κατέστησες ελεύθερο, και γι' αυτό σ' ευχαριστώ.
"Μα απ' τα βάθη της ψυχής μου,
"θέλω να σου ζητήσω να μη με ξαναβρείς.
"Πρέπει να με θεωρείς πια νεκρό και να πράττεις ανάλογα.
"Ας σε ευλογεί ο Κύριος...
"κι ας έχει πάντα εσένα και την οικογένειά σου πλάι Του.
Ο στοργικός σου αδελφός, Ντόβιντλ."
Άφησέ τον να φύγει, Μάρτιν.
Πώς μπορώ να τον θεωρώ νεκρό όταν ξέρω ότι δεν είναι;
Σου έδωσε την άδεια.
Είναι μάλλον η μόνη ανιδιοτελής πράξη που έκανε ποτέ.
Ποια είναι η προσευχή των Εβραίων για τους νεκρούς;
- H Kaddish. - Αυτήν πες.
Δεν μπορώ.
Δεν είμαι Εβραίος, ούτε αδελφός του, και ξέρω ότι ζει.
Την ημέρα που δεν εμφανίστηκε,
όταν τον άφησες μετά την πρόβα, δεν ήξερε κανείς που πήγε.
Σ' εμένα ήρθε.
Μαζί μου ήταν.
Είσαι καλύτερος άνθρωπος από κείνον, Μάρτιν. Ανέκαθεν ήσουν.
"Ας μεγαλώσει το όνομά Του.
"Ας ανυψωθεί κι ας αγιασθεί στον κόσμο που δημιούργησε...
"όπως επιθυμούσε. Ας ενθρονίσει...
"τη βασιλεία Του...
"στα χρόνια και τις μέρες σας...
"και στα χρόνια ολόκληρης της οικογένειας του Ισραήλ...
"γοργά και σύντομα.
"Τώρα πείτε: Αμήν.
"Ας είναι πάντα ευλογητό το σπουδαίο Του όνομα...
εις τους αιώνες των αιώνων."
OCR-ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ VaVooM