OCR-ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ VaVooM
Γκωγκέν - Ταξίδι στην Ταϊτή
Παρίσι, 1891
- Εδώ είναι ο Εκτόρ; - Σε ραντεβού με την κ.Παστουρέλ.
Ευχαριστώ.
Ο κ.Γκωγκέν αποδεικνύει το μεγάλο ταλέντο του...
Το άγριο ταλέντο του... Χωρίς να παραλείπει να γοητεύει...
Γοητεύει; Ο Χριστός ως θεότητα των Παπούα;
Λες και είναι σκαλισμένος σε κορμό δέντρου.
Πρέπει να το δείτε από απόσταση.
Έχουμε ενώπιον μας ένα μείγμα βάρβαρου μεγαλείου...
καθολικής λειτουργίας, ινδουιστικής ονειροπόλησης...
- Δώσε μου ό,τι έχεις. - Λυπάμαι, κανείς δεν τα θέλει.
Όχι ότι δεν υπάρχει πίστη σε σένα...
Πάρε αυτά για προκαταβολή.
Παντού η ίδια ιστορία. Κυνηγητό για λεφτά.
Μας τρώει τον μισό μας χρόνο και όλη μας την ενέργεια.
Φίλοι μου, ήρθε η ώρα να πάρουμε δρόμο.
- Πρέπει να φύγουμε από εδώ. - Πώς;
Δεν έχουμε δεκάρα, δεν μας στηρίζει κανείς.
Ο Ντεγκά ξέρει τον Ρενάν.
Θα μας στείλει σε αποστολή στην Πολυνησία.
Στην Πολυνησία! Τόσο καιρό μιλάμε γι' αυτό!
Είναι μακριά η Πολυνησία...
"Είναι μακριά η Πολυνησία..."
Πωλ, η αποστολή δεν πληρώνει το ταξίδι.
Εγώ βάζω όσα έχω.
Τα λίγα λεφτά που έβγαλα, τα δίνω για το ταξίδι.
Στην Ταϊτή, δεν χρειαζόμαστε λεφτά, φίλοι μου!
Θα ψαρεύουμε, θα μαζεύουμε, θα κυνηγάμε...
Και θα ζωγραφίζουμε!
Ναι, αλλά... Είναι περίπλοκο, είναι μακριά!
Είναι επικίνδυνο, δεν μπορούμε να φύγουμε έτσι!
Η Μαντλέν θέλει να παντρευτούμε.
Κι εσύ;
Εγώ θα πάρω εκεί τη Μετ και τα παιδιά.
Θα μεγαλώσουν κάτω απ' τους φοίνικες. Κανέναν δεν έβλαψε αυτό!
Ίσως όταν μαζέψω λίγα λεφτά ακόμη...
Αλλά γιατί να φύγουμε τώρα;
Γιατί πνίγομαι.
Γιατί όλα είναι σάπια, βρόμικα... Κοιτάξτε γύρω σας.
Ούτε ένα πρόσωπο ούτε ένα τοπίο που ν' αξίζει να ζωγραφιστεί εδώ.
Λοιπόν, ποιος θα έρθει;
Μα τι κάνετε εδώ;
Δες αυτόν...
Έλα εδώ!
Τι βαρύς που είναι!... Είσαι εκατό κιλά εσύ!
Δε θα σ' αναγνώριζα έτσι που μεγάλωσες!
Τι όμορφη που είσαι! Τι όμορφη...
Έλα εδώ...
Κι ο μεγάλος μου...
Ελάτε... Μπείτε μέσα, βολευτείτε.
Έλα μέσα, γλυκιά μου.
Κάνει λίγη ψύχρα, αλλά...
Είναι ταπεινό!
Βρομάει εδώ, μαμά. Είναι σιχαμένα, κοίτα.
Δε θέλω να κοιμηθώ εδώ.
Ευτυχώς προνόησα να πάρω στρώματα για τα παιδιά.
Δεν πίστευα ότι θα έρθετε τόσο σύντομα.
Τι είπε;
Δεν φαντάζεσαι πόσο χαίρομαι που είστε εδώ.
Δε θα έρθουμε μαζί σου, Πωλ.
Μα τι λες τώρα;
Το σκέφτηκα πολύ. Δεν μπορώ να το κάνω αυτό στα παιδιά, σ' εμάς.
Σε κανέναν...
Όταν βλέπω πώς ζεις...
Δεν μπορώ...
Όλο αυτό γίνεται μόνο για σένα.
Φύγε... Πήγαινε να κάνεις αυτό που έχεις να κάνεις.
Μη μου θυμώσεις.
Η οικογένειά σου σου έβαλε αυτές τις ιδέες;
Το συζητήσαμε εκατό φορές, Μετ! Δε θα κάνεις πίσω τώρα!
Ανησυχούν για το μέλλον των παιδιών και μη μου πεις ότι...
Η ζωή δεν μαθαίνεται μόνο μέσα απ' τα βιβλία!
Ποιος σου λέει ότι θα είναι καλύτερα στο Παρίσι ή στη Κοπεγχάγη παρά εκεί;
Βλέπεις; Ακόμη και τώρα... Μιλάς πολύ δυνατά.
Μόνο τον εαυτό σου σκέφτεσαι. Δεν σκέφτεσαι τα παιδιά.
Στον κόσμο όπου ζω κι όπου ζεις κι εσύ, σου υπενθυμίζω...
οι σπουδές είναι σημαντικές για να μην καταλήξεις φτωχός.
- Μετ, πρέπει να έρθεις μαζί μου. - Δεν μπορώ.
Έλα μαζί μου, σε παρακαλώ. Μετ, σε χρειάζομαι.
Παρακαλώ, φίλοι μου!
Λίγα λόγια... Σας παρακαλώ...
Ας υψώσουμε τα ποτήρια μας στον αγαπητό μας Πωλ...
Δέξου όλη την ενθάρρυνσή μας.
Όλη την περηφάνια μας...
Όλη τη φιλία μας...
Θα σε ακολουθήσει, ελπίζω, ως το τέλος του κόσμου.
Αφού αποφάσισες να πας εκεί!
Είσαι ένας ήρωας για όλους μας, Πωλ.
Κι ωστόσο...
Κάνεις απλώς το καθήκον σου.
Δεν θα είσαι ποτέ σαν αυτούς τους ελεεινούς καλλιτέχνες...
που, για να επιβιώσουν, ακολουθούν το ρεύμα.
Σαν αυτούς τους ευαίσθητους που το έβαλαν κάτω...
...που παραιτήθηκαν...
...μπροστά σε κάθε είδους ηθική!
Ηθική του σεξ...
Θρησκευτική ηθική...
Πατριωτική ηθική...
Ηθική του στρατιώτη, του χωροφύλακα...
Είσαι αγριάνθρωπος, κύριε Γκωγκέν.
Όπως όλοι μας.
Αλλά εσύ...
Επέλεξες να το θυμάσαι.
Γκωγκέν, πάρε.
Τα λεμόνια σου...
Επιταγή είναι;
Αν είναι επιταγή, να πληρώσεις αυτά που μου χρωστάς.
Πωλ, ξέρω ότι θα μου καταλογίζεις πάντα τα λόγια που ακολουθούν...
και δε θ' ακούσεις ποτέ τα επιχειρήματά μου...
που είναι τόσο μακριά απ' τα δικά σου.
Δε θα έρθουμε κοντά σου. Δεν στηρίζω αυτό το εγχείρημά σου.
Από όλα τα έργα που μου εμπιστεύτηκες πριν φύγεις...
κανένα δεν βρήκε αγοραστή.
Τα χρήματα δεν φτάνουν. Εκατό φράγκα μπορώ να σου στείλω.
Λείπεις στα παιδιά σου.
Λείπεις σ' αυτό το σπίτι.
Κάθε μέρα, υφίσταμαι τις επιθέσεις της οικογένειας μου.
Ενθαρρύνουν τον χωρισμό μας...
στον οποίο είμαι αποφασισμένη να προχωρήσω τώρα.
Πάθατε έμφραγμα, κύριε Γκωγκέν.
Χρειάζεστε φροντίδα και ξεκούραση.
Πιείτε...
Σιγά σιγά...
Έχετε σοβαρά συμπτώματα διαβήτη.
Χρειάζεστε πιο πλούσια διατροφή, αλλιώς η κατάστασή σας θα επιδεινωθεί.
Σας έφερε ο γείτονας σας.
Πρέπει να νοσηλευτείτε στην Παπεέτε.
Χρειάζεστε κάτι;
Ξεκουραστείτε.
Γιοτεφά...
Τα χρώματά μου, σε παρακαλώ.
Τι κάνετε εδώ;
Πού σκοπεύετε να πάτε;
Θα πάω να πάρω αέρα.
Δε θέλω να πεθάνω χωρίς να έχω δει το οροπέδιο Ταραβάο.
Ζήτησα τον επαναπατρισμό σας στην Παπεέτε.
Δε θα πάω!
Ακούτε;
Μας δηλητηριάζουν ακόμη κι εδώ!
Θα εξαφανιστώ στο δάσος!
Είναι ανεύθυνο αυτό που κάνετε.
Γιατί; Εσείς είστε υπεύθυνος;
Ορίστε...
Σας εμπιστεύομαι αυτό το γράμμα. Σας ζητώ απλώς να το στείλετε.
Να προσέχεις.
Υπάρχουν πνεύματα εκεί ψηλά, στο βουνό...
...στον άνεμο, στα δέντρα...
...στο νερό που ρέει στην κοιλάδα...
...στον βράχο.
Να προσέχεις να μην τα ξυπνήσεις.
Ευχαριστώ.
Αντίο.
Μετ...
Είμαι ένα παιδί, είμαι ένας άγριος.
Δεν μπορώ να είμαι γελοίος. Αυτά τα δύο δεν είναι ποτέ γελοία.
Αυτοί που με κατακρίνουν, κυρίως η οικογένεια σου...
δεν ξέρουν τι είναι η καλλιτεχνική φύση.
Άφησέ με να ζήσω έτσι για λίγο καιρό.
Συνεχίζω τον δρόμο μου.
Έχω έναν σκοπό.
Θα σου αποδείξω ότι έχω δίκιο.
Είμαι σπουδαίος καλλιτέχνης και το ξέρω.
Κι επειδή είμαι, έχω υποφέρει πολύ για να ακολουθήσω τον δρόμο μου.
Αλλιώς, θα θεωρούσα τον εαυτό μου ληστή.
Μια μέρα, τα παιδιά μας θα μπορούν να παρουσιαστούν σε οποιονδήποτε...
και οπουδήποτε...
...με το όνομα του πατέρα τους ως προστασία και τιμή.
Όχι τα χρώματα!
Δώστε μου...
Δώσ' το μου...
Όχι τα χρώματα!
Δώστε μου τα χρώματα!
Πώς σε λένε;
Πωλ Γκωγκέν.
- Κοκέ; - Γκωγκέν.
Εγώ... Όνατι...
Η γυναίκα μου, η Ρουίτα...
- Φάε! - Ευχαριστώ.
- Από πού είσαι; - Απ' τη Ματαϊέα.
Και πού πας;
Ταραβάο.
Ευχαριστώ.
Γυρεύεις γυναίκα;
Θέλεις την Τεχούρα;
Έλα να καθίσεις.
Τεχούρα, τον θέλεις;
Ναι, τον θέλω.
Θέλεις να ζήσεις μαζί μου στη Ματαϊέα;
Ναι.
Κοκέ...
Πες μου, είσαι καλός άνθρωπος;
Ναι.
Μετά από έναν κύκλο του φεγγαριού...
...αν η Τεχούρα δεν είναι ευτυχισμένη, θα σ' αφήσει.
Ναι.
Ματαρί-ι...
Πλειάδες τα λέμε εμείς.
Τι πάει να πει "Ματαρί-ι;
- Μάτια... Μικρά μάτια; - Μικρά μάτια.
Ξέρεις...
...ποιος έπλασε τον ουρανό...
...και τη γη;
- Εσύ ξέρεις; - Ναι.
Τααρόα ήταν το όνομά του.
Περίμενε στο κενό...
...πριν τον άνθρωπο...
...πριν τη γη, πριν τον ουρανό.
Οι βράχοι είναι Τααρόα.
Ο Τααρόα κοιμήθηκε με τη γυναίκα που τη λένε...
...Θεά του Έξω ή της Θάλασσας.
Αυτοί γέννησαν τα μαύρα σύννεφα...
...τα άσπρα σύννεφα, τη βροχή.
Μετά, ο Τααρόα κοιμήθηκε με τη γυναίκα...
που τη λένε Θεά του Μέσα ή της Γης.
Απ' αυτούς γεννήθηκε ο πρώτος σπόρος.
Ο Τααρόα κοιμήθηκε...
...με τη Χίνα, τη Θεά του Αέρα...
...του Ουράνιου Τόξου...
...και του Φεγγαρόφωτου.
Η γραμμή του σαγονιού... Εδώ...
Έλα.
Ή μπορούμε να κάνουμε έτσι... Κοίτα... Έτσι...
Μάλιστα...
Ωραία.
Βρες...
...μια πόζα...
Σταύρωσε τα πόδια σου...
Σήκωσε το χέρι σου λίγο...
Βάλ'το εκεί, έτσι.
Σταμάτα, Τεχούρα...
Μην κουνιέσαι, σε παρακαλώ.
Κοίτα, ευθυγράμμισε το σώμα του με τα πόδια σου.
Τα μαλλιά σου πάντα πίσω... Πήγαινέ τα πίσω...
Μην κουνιέσαι... Ωραία έτσι.
Καλημέρα.
Συγγνώμη, σας ενοχλώ.
- Έμαθα ότι επιστρέψατε. - Και λοιπόν;
Ήρθατε να με επιβλέψετε;
Αυτό είναι απ' την κλινική. Σκέφτηκα ότι δεν θα σας βλάψει. Ορίστε.
- Πώς νιώθετε; - Ποτέ δεν ένιωθα καλύτερα.
Ζωγραφίζω και σχεδιάζω όλη μέρα. Ζω σε αρμονία με ό,τι με περιβάλλει.
Μπορώ να πω ότι ποτέ δεν ένιωθα τόσο...
...διεγερμένος.
Είναι μία Αφροδίτη της Ταϊτής.
Είναι πολύ όμορφο.
Είναι η πρωτόγονη Εύα.
Είναι άγρια...
...και αγνή.
Είναι πολύ όμορφη.
Από τότε που είναι εδώ... ξαναζώ.
- Καταλαβαίνω. - Δεν είναι μόνο αυτό.
Όταν θέλεις να αναζωογονηθείς, πρέπει να επιστρέψεις στην πηγή...
...στην παιδική ηλικία της ανθρωπότητας.
Η Εύα που επιλέγω εγώ είναι ζωώδης.
Με τους ρυθμούς που πηγαίνετε...
σε λίγο δε θα υπάρχει άλλος καμβάς στο νησί.
Αν ξέρατε τι θα έφερνα με το καράβι αν μπορούσα...
Το χειρότερο στη φτώχεια είναι ότι σ' εμποδίζει να δουλέψεις.
Δεν έχω λάβει τίποτα απ' το Παρίσι εδώ και... εβδομάδες.
- Αλλά έχω πεθάνει; Όχι. - Όχι ακόμη.
Αν δεν λάβετε περίθαλψη, όμως, θα πεθάνετε, και σύντομα μάλιστα.
Εγώ είμαι σκληρός!
Ξέρετε, μπορεί να μην έχω δυνατή καρδιά, αλλά...
...το μυαλό μου λειτουργεί.
Κι έχω πίστη.
Έχω πίστη.
Ευτυχώς! Αλλιώς θα είχα τινάξει τα μυαλά μου εδώ και καιρό!
Κουνάει την ουρά του όπως όλοι μας.
Και βγάζει μία βροντερή κραυγή...
Αυτό είναι!
Είμαστε σύμφωνοι ότι...
...η ζωή μου είναι στα χέρια σας.
Μην ανησυχείτε. Θα είναι στο καράβι αύριο το μεσημέρι.
- Τι κάνεις εκεί; - Θέλω καμβά. Όλο και κάτι θα έχεις!
Πάψε να τα κάνεις άνω κάτω!
Δοκίμασε με τα δύο χέρια πίσω.
Έτσι;
Δοκίμασε να λυγίσεις το άλλο πόδι.
- Δοκίμασέ το. - Μπορώ...
Θα έπρεπε να είσαι σαν...
Σαν να ποζάρεις, αλλά χωρίς να ποζάρεις.
Κάτι που το κάνεις φυσικά.
Σήκωσε το πόδι.
Έτσι... Βλέπεις;
Μπορείς να βάλεις το πόδι εδώ;
Έτσι... Σαν ένα πουλί... Ένα πουλί στο κλαδί του.
Και κοιτάς προς τα εκεί... Εκεί...
Με ύφος τελείως... ουφ! Αυτό είναι.
Πολύ ωραίο αυτό.
Ωραία, με το κεφάλι στραμμένο προς τα εκεί.
Είναι πολύ ωραίο έτσι.
Αυτός είναι ένας πίνακας.
Όλοι στην ίδια σειρά! Στην ίδια σειρά! Δεν κλέβουμε!
Ένα... δύο...
Τρία!
Αυτός νίκησε!
Κυρίες και κύριοι, η δεσποινίς Τεχούρα ντε Μοντελιμάρ ντε Μοντεσκιέ!
Χειροκρότημα, παρακαλώ!
Τι όμορφη που είναι!
Η Ζανετόν το δρεπάνι της κρατά και γελά και γελά...
Η Ζανετόν το δρεπάνι της κρατά και χόρτα πάει να κόψει δροσερά...
Στον δρόμο που πηγαίνει συναντά και γελά και γελά...
Στον δρόμο που πηγαίνει συναντά τρία αγόρια, τρία όμορφα παιδιά...
Κοκέ...
...θα ήθελα ένα λευκό φουστάνι.
Γιατί; Είσαι πολύ ωραία έτσι.
Θα ήθελα ένα λευκό φουστάνι για την εκκλησία.
Δεν έχω λεφτά. Τι θες να κάνω;
Τι τρέλα σ' έπιασε με την εκκλησία; Εσύ δεν έχεις καμία σχέση μ' αυτά!
Δεν περιμένεις ένα γράμμα;
Περιμένω.
Αλλά δεν ξέρω πότε θα 'ρθει. Μπορεί να πάρει χρόνο.
Κι όταν λάβεις το γράμμα σου;
Μ' εκνευρίζεις! Πήγαινε!
Γιοτεφά!
Πάψε να μιμείσαι, δεν πρέπει.
Τόλμα! Φαντάσου! Εσύ!
Σημασία δεν έχει τι κάνουν οι άλλοι, αλλά τι θέλεις να κάνεις εσύ!
Εσύ!
Κοίταξέ με, Τεχούρα, σε παρακαλώ, κοίταξέ με.
Πεινάω, Κοκέ.
Το ξέρω... Κοίταξέ με λιγάκι ακόμη...
- Πόσο κάνει το αγαλματίδιο; - Τριάντα φράγκα.
Το παίρνω για δέκα.
Δεν υπήρχαν άλλα κεριά.
Είχαν τελειώσει.
- Ήρθαν τα πνεύματα... - Μην κουνιέσαι.
Τι; Τι συμβαίνει;
Γουέι, πρέπει να με βοηθήσεις. Πρέπει να ταΐσω τη γυναίκα μου.
Σε έχω βοηθήσει πολύ. Πρέπει κι εγώ να ταΐσω την οικογένειά μου.
Δουλεύω σκληρά γι' αυτό.
Ευχαριστώ.
- Νόστιμο; - Ναι.
Έπιασα τρία.
Και τα τρία...
...το αγκίστρι, τα έπιασε εδώ, στο κάτω μέρος του στόματος.
Γέλασαν μαζί μου και είπαν πως σημαίνει...
...ότι η γυναίκα μου είναι άπιστη.
Αν πιστεύεις πως είναι αλήθεια, πρέπει να με χτυπήσεις πολύ δυνατά.
Δυνατά!
Χτύπα με! Αλλιώς ο θυμός σου θα σε στοιχειώνει για πάντα.
Δε θα σ' αφήσει ποτέ σε ησυχία.
Κι αυτό...
...θα είναι για πάντα.
- Ωραίο αυτό που φτιάχνεις! - Ναι, μ' αρέσει.
Αυτό εδώ τι είναι;
Τι είναι αυτό;
Για τους λευκούς. Θέλουν όλοι ν' αγοράζουν.
Αυτό σου έμαθα;
Τίποτα δεν κατάλαβες!
Μόνο αυτά έμαθες; Δώσε μου το καλέμι!
- Όχι! - Δώσ' το!
Απέβαλε.
Θα γίνει σύντομα καλά, στην ηλικία της. Μην ανησυχείτε.
Κι εσείς; Δείτε τον εαυτό σας!
Τι κάνετε ακόμη εδώ, σ' αυτό το μέρος;
Τεχούρα, εγώ είμαι.
Εγώ είμαι. Είμαι εδώ.
Όλα θα πάνε καλά.
Θέλω να γυρίσω σπίτι μου.
Δεν μπορείς σ' αυτή την κατάσταση. Είναι μακριά, είναι επικίνδυνο.
Θέλω να δω τη μητέρα μου.
Τη γιαγιά μου.
Όχι, δεν μπορείς να πας.
Δε θέλω να φύγεις.
Θα σε φροντίζω εγώ.
Τι κάνεις εδώ;
Είναι εδώ ο γιος σου;
Όχι.
Ξέρεις πού είναι η Τεχούρα;
Δεν ξέρω.
Φύγε.
- Να επαναπατριστώ ως άπορος; - Ανησυχώ για την υγεία σου, Πωλ.
Πρέπει να γυρίσεις στη Γαλλία.
Με την κατάλληλη περίθαλψη εκεί, θα μπορέσεις να ξανάρθεις.
Δεν μπορώ να φύγω.
Θα μείνω εδώ.
- Δουλεύεις λιμενεργάτης... - Πληρώνω το νοίκι μου έτσι.
Δεν ζωγραφίζεις πια, Πωλ.
Ορίστε.
Κράτα τα. Δεν είσαι υποχρεωμένος να υπογράψεις τώρα.
- Τρεις γλυκοπατάτες. - Και τρεις γλυκοπατάτες!
- Πού το βρήκες αυτό; - Τριάντα φράγκα.
Τριάντα φράγκα.
Προτιμώ να μη βγεις σήμερα, εντάξει;
Τι κάνεις εδώ;
Σε περίμενα.
Θα γυρίσω στη Γαλλία.
Το ξέρω.
To 1893, ο Πωλ Γκωγκέν, επαναπατρίζεται στο Παρίσι...
από τον Υπουργό Εσωτερικών ως καλλιτέχνης σε δυσχέρεια.
Εκθέτει στην γκαλερί Ντιράν-Ριέλ τους 41 πίνακες της Ταϊτής...
που λαμβάνουν χλιαρή ανταπόκριση.
Αφού είδε φίλους ζωγράφους στη Βρετάνη και την οικογένεια στην Κοπεγχάγη...
ο Πωλ Γκωγκέν επέστρεψε στην Ταϊτή και στις Νήσους Μαρκέζας.
Αφού ζωγράφισε μερικά αριστουργήματα μοντέρνος τέχνης...
πέθανε σε έσχατη ένδεια και μοναξιά στις 8 Μαΐου 1903.
Δεν είδε ποτέ ξανά την Τεχούρα.
OCR-ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ VaVooM
Απόδοση Διαλόγων Μελισσάνθη Γιαννούση