OCR-ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ VaVooM
Εμπνευσμένη από πραγματικά γεγονότα.
Μερικά στοιχεία είναι προϊόν μυθοπλασίας.
Έλα τώρα.
ΤΟΛΟΣΑ, ΙΟΥΛΙΟΣ 2000
- Εντυπωσιακό πάντως. - Ήρθαμε!
- Μόλις καθάρισα το τραπέζι. Καθίστε. - Τέλεια.
ΜΑΪΣΑΜΠΕΛ
Πέντε ώρες από δω.
Σε σύγκριση με τη Χιλή, που είναι 11 ώρες...
- Απ' το κελάρι ενός φίλου. - Μπορώ να συνεχίσω το κρασί μου;
Άντε, κρετίνε!
- Δεν θα κάνει κρύο; - Μεταξύ 15...
Χουάν Μαρί!
Κάντε στην άκρη, παρακαλώ. Αφήστε λίγο χώρο, παρακαλώ.
ΔΕΝ ΣΕ ΞΕΧΝΑΜΕ
- Δεν έχει; - Τέλειωσαν οι μπίρες.
Κορίτσια, πάμε για μπίρες. Κάτι άλλο;
Σάντουιτς;
- Εντάξει; - Εντάξει.
Κορίτσια, απαντήστε.
- Ελιές. - Ζάχαρη.
- Μαρία, τι θες; Ή τώρα ή ποτέ. - Τίποτα.
- Ένα σφηνάκι; - Όχι!
- Για τα γενέθλιά σου. - Όχι!
Ένα μόνο!
- Όχι. - Σπαστικιά!
Εντάξει.
Όχημα χρώματος μαύρου...
διασχίζει με μεγάλη ταχύτητα το κέντρο της Τολόσα.
Μάρκας Citroën με δύο άτομα μέσα. Είναι οπλισμένοι.
Θεέ μου!
Ηρεμία.
Δύο άντρες μεταξύ 25 και 35 ετών.
Ένα μαύρο Citroën κοντά στον σταθμό.
Άντε, που να πάρει.
Μαύρο Citroën. Επαναλαμβάνω, μαύρο Citroën.
- Στρίψε στη διασταύρωση. - Όχι, στον αυτοκινητόδρομο.
- Στρίψε, ρε. - Σκάσε!
Πάμε στον αυτοκινητόδρομο. Δεν ψάχνουν εμάς.
Τι διάολο κάνεις; Μην τους προσπεράσεις.
Πάψε.
- Μην τους προσπεράσεις. - Σκάσε!
Τίποτα νεότερα για το μαύρο Citroën;
Προσοχή, δεν είναι μαύρο Citroën.
Επαναλαμβάνω, δεν είναι μαύρο Citroën.
Καταζητούνται τρεις άντρες για επίθεση στο καζίνο της Τολόσα.
Λευκό Renault. Λευκό Renault.
Ενημερώθηκαν όλες οι μονάδες;
- Γεια. - Γεια.
- Μπίρες, έτσι; - Ναι. Πόσες;
- Είκοσι τέσσερις; - Εντάξει.
Κι οχτώ σάντουιτς με ομελέτα.
...πρώην κυβερνήτης του Γκιπούθκοα, Χουάν Μαρία Χάουρεγκι.
Μια ομελέτα με πιπεριές.
...ήταν με έναν φίλο του σε γνωστό καφέ του κέντρου.
Σύμφωνα με μάρτυρες, δύο άγνωστοι τον πυροβόλησαν δύο φορές πισώπλατα...
και στη συνέχεια τράπηκαν σε φυγή.
Ο Χουάν Μαρία Χάουρεγκι μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο.
Είναι δύο η ώρα, μία στα Κανάρια.
Αφήστε τα αυτά.
- Ελάτε να βουτήξουμε! - Μας δουλεύεις;
- Ελάτε να βουτήξουμε! - Ελάτε, πάμε.
Ελάτε!
Μαϊσάμπελ.
Δεν έχουμε ακόμα νέα.
Ο γιατρός είναι μαζί του. Πρέπει να περιμένουμε.
- Χάιμε. - Μόλις ήρθαν.
- Εντάξει. - Είναι πάνω όμως.
- Πας εσύ ή να κατέβουν αυτοί; - Ένα λεπτό.
- Γιόσου. - Μαϊσάμπελ, έλα εδώ.
Θα έρθει κι άλλος κόσμος. Είναι καλύτερα εδώ.
Περίμενε εδώ. Ήρεμα.
Έρχεται ο γιατρός.
Η σύζυγος του Χουάν Μαρία Χάουρεγκι;
Τον πυροβόλησαν στο κεφάλι.
Ζούσε όταν ήρθε, αλλά δεν μπορέσαμε να κάνουμε τίποτα.
Λυπάμαι πολύ.
Σε λίγα λεπτά μπορείτε να τον δείτε, αν θέλετε.
Μαρία!
Θεία!
Όχι.
Τα καθάρματα!
Παιδιά, το κάναμε, που να πάρει!
- Πάμε, διάολε! - Πάμε!
- Φοβόμουν ότι δεν θα τα καταφέρναμε. - Πώς δεν θα τα καταφέρναμε!
Πάμε, ρε! Άντε!
Άντε, στρατιώτες!
Αχ, Μαϊσάμπελ!
Πάρε σωματοφύλακα, να χαρείς. Μην είσαι ο επόμενος.
Αγάπη μου!
Καρδούλα μου!
Τους σκότωσαν με μερικούς μήνες διαφορά.
Η εξόδιος ακολουθία έγινε...
στα γραφεία του Σοσιαλιστικού Κόμματος.
Εκατοντάδες άτομα προσήλθαν...
για το ύστατο αντίο στον Χουάν Μαρία Χάουρεγκι.
Η χήρα του, Μαϊσάμπελ Λάσα, και η κόρη του...
δέχτηκαν τα συλλυπητήρια του πρωθυπουργού Χοσέ Μαρία Αθνάρ...
και εκπροσώπων των περισσοτέρων πολιτικών κομμάτων.
Η ETA ΔΟΛΟΦΟΝΕΙ ΤΟΝ ΧΑΟΥΡΕΓΚΙ
Η σορός του μεταφέρθηκε μετά στο χωριό του, τη Λεγκορέτα...
για το τελευταίο αντίο συντρόφων και συγγενών.
- Τι έγινε, παιδιά; - Έλα, Πάτσι.
Δεν έχουν τίποτα.
Καλώς.
Φαγητό.
Να τσουγκρίσουμε κιόλας. Η πρώτη σας φορά!
Ναι, σωστά.
- Το κάναμε, διάολε. - Ναι.
- Θεατρίνοι! - Είναι όλα στημένα!
ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ, 2004
Φασίστες! Είστε όλοι φασίστες!
- Εσείς είστε οι δολοφόνοι! - Φασίστες!
Όλα είναι μια φάρσα!
Παίζετε θέατρο!
Είναι αλήθεια ότι η διοίκηση της ΕΤΑ...
όρισε σαν στόχο τον Χουάν Μαρία Χάουρεγκι Απαλατέγκι;
Τσίρκο!
Δεν έχετε δικαιοδοσία να δικάζετε Βάσκους μαχητές.
Συμπεραίνω ότι ασκείτε το δικαίωμα να μη μιλήσετε.
Ρωτήστε την υπεράσπιση.
Εσείς είστε τρομοκράτες!
- Καμία ερώτηση. - Τελική αγόρευση.
Απέχω, κα πρόεδρε, κατ' απαίτηση των πελατών μου.
Δεν αναγνωρίζουν την εξουσία του δικαστηρίου.
Είναι φάρσα!
Πάρτε τους!
Δολοφόνοι είστε εσείς οι δικαστές!
- Δολοφόνοι! - Φασίστες!
Το ισπανικό κράτος είναι τύραννος! Το ισπανικό κράτος είναι φονιάς!
- Ζήτω η ETA! - Ζήτω!
Πάρτε τους!
Καθίκια.
- Εσείς είστε οι δολοφόνοι! - Λίγη ησυχία, παρακαλώ!
Συνεχίζει ο εισαγγελέας, με την τελική του αγόρευση.
Ετσεθαρέτα!
Ο παππούς σου.
ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΙΚΟ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑ ΜΠΑΝΤΑΧΟΘ, 2010
Έχεις δικαίωμα για μία επίσκεψη.
Αν δεχτείς, αύριο θα μεταφερθείς στο Νανκλάρες δε λα Όκα.
Είναι η κοντινότερη φυλακή στο Λασάρτε.
Πρέπει να επιλέξεις αν θες να πας στην κηδεία...
ή στο σπίτι με τους δικούς σου. Ένα από τα δύο.
Με τη μητέρα μου.
Θα πας αύριο.
Στη διαδρομή θα πάρουν έναν δικό σας, που δικάζεται εκεί.
Θα γυρίσεις σε δύο μέρες.
Ναι, πολύ καλά. Τα λέμε την Παρασκευή, έτσι;
Όχι, αγάπη μου. Δεν θα 'ρθω αυτό το Σαββατοκύριακο.
- Είσαι καλά; - Ναι, όπως πάντα.
Δεν θα έρθω αυτό το Σαββατοκύριακο, γιατί ετοιμάζουμε...
την εκδήλωση μνήμης την Κυριακή...
και δεν αξίζει να έρθω για μία μέρα στην Ουέλβα, δεν νομίζεις;
Δυο βδομάδες έχεις να έρθεις. Τι τρέχει;
Θυμάσαι που σου είπα...
ότι θα περιλαμβάναμε όλα τα θύματα τρομοκρατίας, όχι μόνο της ΕΤΑ;
- Ναι. - Θα το ανακοινώσουμε την Κυριακή.
Το ξέρεις ότι δεν θ' αρέσει σε κανέναν. Σε καμιά πλευρά.
- Ε, και; - Τίποτα.
Το λέω απλώς μήπως να το ξανασκεφτείς...
γιατί θα σου κάνουν κριτική όπως ποτέ πριν.
Εσύ, κυρίως, να μην ανησυχείς.
Είμαι μια χαρά, όλα θα πάνε καλά.
Θα σε δω για το μνημόσυνο του μπαμπά, εντάξει;
- Εντάξει. - Ωραία.
Φίλησέ μου τη μικρή.
Αντίο. Αντίο.
Δεν πας για να μείνεις εκεί, έτσι;
ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΙΚΟ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑ ΝΑΝΚΛΑΡΕΣ ΔΕ ΛΑ ΟΚΑ
Εδώ δεξιά είσαι.
Γεια σου, Ιμπόν.
Συλλυπητήρια για τον παππού σου.
Είμαι ο Χασέ Λουίς Αγκίρε, ο διευθυντής.
Πόσο καιρό ήσουν στο Μπανταχόθ;
Έξι χρόνια.
Θα δεις ότι εδώ είναι όλα πιο ήρεμα.
Τις δυο αυτές μέρες θα έχεις ίδια αντιμετώπιση με τους άλλους.
Μίλα με τους φίλους σου. Σίγουρα θα ξέρεις κάνα δυο εδώ.
Κι αν μετά θες να δούμε αν μπορείς να μείνεις εδώ, το βλέπουμε.
Όχι, θέλω να γυρίσω αμέσως.
Μπορεί να κάνω λάθος...
αλλά σ' ακούμε χρόνια τώρα και μάλλον θα είσαι καλύτερα εδώ.
Ξέρουμε ότι απορρίπτεις τη βία, όπως αυτοί που είναι εδώ.
Όχι, δεν είμαι σαν αυτούς εδώ.
Όχι, φυσικά. Αυτοί την αποκήρυξαν δημοσίως...
το ίδιο λες όμως κι εσύ σε ιδιωτικές συζητήσεις.
Βολέψου και μιλάμε σε μερικές μέρες.
Να πάρει...
Εγώ την κάνω για μέσα.
Λουίς.
Δώσ' μου ένα λεπτάκι.
Γεια.
Συλλυπητήρια για τον παππού σου.
Ευχαριστώ.
Τον είχες δει πρόσφατα;
Όχι, δεν μπορούσε να ταξιδέψει τελευταία.
Τι κάνεις εδώ, Λουίς;
Δεν το πιστεύω, ρε συ!
- Γιατί το κάνεις; - Γιατί όχι;
Δεν νομίζεις ότι το 'χετε παρακάνει; Μόνο κακό κάνετε έτσι.
Ιμπόν, για σκέψου λίγο.
- Κακό σε ποιον; - Σ' όλους μας, Λουίς.
Σ' όλους μας, στην οργάνωση. Συνεργάζεσαι;
- Αν δεν είμαστε ενωμένοι, χαθήκαμε. - Θα μας φάνε, ε;
Διότι είχαμε πολλή δύναμη πριν! Παραλίγο να κερδίζαμε.
Είμαι ήδη στη φυλακή. Να μπω και σ' άλλη;
Νομίζεις ότι εγώ συμφωνώ με όλα;
Με σχεδόν τίποτα δεν συμφωνώ.
Χίλιες φορές δεν είπαμε οι δυο μας όσα δεν μας άρεσαν;
Γι' αυτό δεν λέω τίποτα στους άλλους. Σ' εσένα, όμως, λέω.
- Γιατί έμπλεξες μ' αυτά; - Δεν έμπλεξα. Ξέμπλεξα.
Απ' τα πάντα.
Έτσι δεν έχει νόημα, Ιμπόν.
Πολλοί το σκεφτόμαστε, Λουίς. Άλλο όμως να το σκέφτεσαι...
κι άλλο να λες από δω κι από κει ό,τι σου καπνίσει.
Δεν μου τη δίνει εμένα να μου λένε συνεχώς τι να κάνω;
Μόλις έκανα δέκα μέρες απεργία πείνας για το τίποτα.
Αν πάρεις όμως κάτι, χάθηκες, συνεργάζεσαι...
παίζεις το παιχνίδι τους.
- Δουλεύεις εδώ; - Ναι, στον φούρνο.
Και ζητώ άδειες, και τρώω, κι υπογράφω μόνο ό,τι θέλω.
- Δεν ζήτησες ποτέ άδεια, ε; - Φυσικά και όχι.
- Φυσικά και όχι.
Άδεια δεν ζητάμε...
αλλά τον παππού μας τον βάζουμε να κάνει χιλιόμετρα για να μας δει.
Η ίδια γραφειοκρατία χρειάζεται και για τα δυο.
Αλλά βέβαια, είναι πιο στενάχωρο να πηγαινοέρχονται οι συγγενείς.
Σαν στρατηγική πίεσης είναι πιο αποτελεσματική.
Τι θες να σου πω;
Τίποτα. Αρκετά μας χρησιμοποίησαν όμως.
Κι ούτε καν συμφωνείς μαζί τους.
Ημέρα Μνήμης στη Χώρα των Βάσκων.
Η 10η Νοεμβρίου είναι ημέρα μνήμης για τα θύματα της τρομοκρατίας...
με θεσμική τελετή στην πρωτεύουσα της Άλαβα.
Η Μνήμη βάζει ονόματα και ημερομηνίες...
εκεί όπου η τρομοκρατία βάζει προφάσεις...
και ανύπαρκτες δικαιολογίες.
Θυμόμαστε σήμερα όλα ανεξαιρέτως τα θύματα της τρομοκρατίας.
Τα θύματα της τρομοκρατίας της ΕΤΑ...
και τα θύματα της εγκληματικής βίας της GAL και άλλων βίαιων ομάδων...
που, αν και είναι παρελθόν σήμερα, προκάλεσαν οδύνη...
η οποία αξίζει την ίδια αναγνώριση και επανόρθωση.
Από σήμερα, η επέτειος αυτή...
θα μας υπενθυμίζει τι συνέβη και τι δεν πρέπει να συμβεί ποτέ ξανά.
Γεια σου, Ιμπόν.
Ευχαριστώ.
Πάω να ετοιμάσω καφέ.
Τι τα κρατάς αυτά τα σκουπίδια;
Η γιαγιά τα είχε.
Κι όταν ήρθα να μείνω εδώ, δεν τόλμησα να τα πετάξω.
Θες να μου θυμίζεις πόσο ηλίθιος ήμουν;
Ευχαριστώ, μαμά.
Πέτα τα όλα.
Πέτα τα.
Άντε να περάσει γρήγορα ο καιρός να φύγουμε απ' αυτό το βρομομέρος.
Ούτε να τους βλέπω πια δεν μπορώ.
Πώς είναι οι δικοί σου;
Όλα καλά;
Χρειάζονται κάτι;
Σίγουρα;
Έξω απ' την οργάνωση κάνει κρύο, Ιμπόν.
Έλα, αγάπη μου.
Μαρία, δεν σ' ακούω.
Μαμά.
Μαρία, τι συμβαίνει;
Συμβαίνει κάτι με το μωρό; Μαρία!
- Μαμά, μαμά. - Αγάπη μου, τι είναι; Εδώ είμ' εγώ.
Μίλα μου.
- Μαμά, πού είσαι; - Πάω στο Ντονόστι. Τι συμβαίνει;
Μαρία, τι συμβαίνει;
Βρήκαν το όνομά σου, μαμά.
Συνέλαβαν κάποιους, και είχαν τ' όνομά σου.
Σε παρακολουθούν. Σε παρακολουθούν, μαμά.
Δεν το πιστεύω.
- Ηρέμησε. Είμαι καλά. - Δεν το πιστεύω.
Δεν γίνεται! Δεν γίνεται!
Δεν γίνεται να σκοτώσουν και τη μαμά μου.
Μαμά, να χαρείς, πάρε σωματοφύλακα.
Μαρία, ηρέμησε, αγάπη μου. Μην κλαις. Να χαρείς, μην κλαις.
- Όλα θα πάνε καλά. Ηρέμησε. - Βρες σωματοφύλακα.
Σε παρακαλώ.
Σε παρακαλώ, σε παρακαλώ.
Εντάξει, θα το κάνω.
- Τώρα αμέσως. - Ναι, σ' το υπόσχομαι.
Πάρε με όταν φτάσεις σπίτι και κλείδωσε την πόρτα. Εντάξει;
Σ' το υπόσχομαι, αγάπη μου. Σ' το υπόσχομαι.
Γεια χαρά.
- Χοσέ Λουίς. - Η Εστέρ, ε; Καλώς ήρθες.
- Βρισκόμαστε επιτέλους. - Ναι, έλα.
Πόσοι απλοί κρατούμενοι είναι μαζί τους;
Ελάχιστοι σ' αυτήν την πτέρυγα. Κάπου 50.
Εδώ είναι η πτέρυγα "έμπιστων". Υπάρχει αυτοδιαχείριση.
Ωραία. Θα χρειαστώ 40 λεπτά με κάθε ομάδα των τριών.
Δεν με νοιάζει πώς θα χωριστούν ή η φύση των εγκλημάτων.
Όχι, αποφασίστηκε ότι θα είναι όλοι μαζί.
Πώς;
Εγώ εξήγησα το γιατί, και ήταν σαφέστατο.
Είναι όλοι εδώ.
Διαμεσολαβήτρια δεν είσαι;
Εμπρός, λοιπόν.
Γεια σας.
Νομίζω ότι ξέρετε γιατί είστε συγκεντρωμένοι εδώ.
Ένας από σας έστειλε ένα ανώνυμο γράμμα...
ζητώντας να συναντηθεί προσωπικά με κάποιο θύμα της ΕΤΑ.
Για να ζητήσει συγγνώμη.
Αυτό είναι παράλογο.
Η οργάνωση πρέπει να ζητήσει συγγνώμη, όχι εμείς.
Εμείς δεν είμαστε η ΕΤΑ. Έχουμε φύγει, δεν την εκπροσωπούμε.
Μα δεν πρόκειται για κάτι συλλογικό...
αλλά για κάτι προσωπικό.
Ναι. Και γιατί ζητάτε τώρα περισσότερα από μας;
Γιατί τώρα;
Αποσυρθήκαμε από τον ένοπλο αγώνα...
αναγνωρίσαμε την οδύνη που προκλήθηκε και μας έδιωξαν.
- Γιατί μας ζητάτε πάντα περισσότερα; - Όχι, όχι.
Κανείς δεν σας ζητάει τίποτα.
Κάποιοι από σας το ζήτησαν...
και μου ανέθεσαν να κανονίσω συναντήσεις...
γι' αυτούς που το ζήτησαν.
Τίποτα άλλο.
Αν αυτός που έγραψε το γράμμα θέλει να προσθέσει κάτι...
θα τον ευγνωμονούσα.
Καλώς. Να ξέρετε πάντως ότι κανείς δεν σας ζητάει τίποτα.
Επίσης, είναι σημαντικό να είναι σαφές...
ότι αυτό δεν επιφέρει κανενός είδους ειδική μεταχείριση.
Κανενός είδους.
Κανείς δεν θα μπει σε καθεστώς ημιελευθερίας γι' αυτό.
Ήρθες σε λάθος άτομα.
Μη μου μιλάς εμένα για οφέλη.
Με νοιάζει η ελευθερία του λαού μου, όχι τα οφέλη.
Δεν καταλαβαίνεις τίποτα.
Αυτή κι εγώ... Νομίζεις ότι σκεφτήκαμε ποτέ τον εαυτό μας;
- Φυσικά, μόνο εσείς, ε; - Πάψε εσύ.
- Εγώ να πάψω; - Σκάσε.
- Να σκάσω; Κι εμείς τι κάναμε; - Σκάσε, να πάρει.
Ηρεμία, παρακαλώ. Παρακαλώ.
Θέλω να πω ότι το όφελος απ' αυτό θα είναι πολύ μεγαλύτερο για σας...
σαν άτομα.
Διότι η αποδοχή του ρόλου του θύτη απέναντι στο θύμα...
επουλώνει κάτι μέσα σας.
Κυρίως όμως στο θύμα, ελπίζουμε.
Γιατί θα επικεντρωθούμε κυρίως σ' αυτά τα άτομα.
Δεν θέλουμε να τους βλάψουμε κι άλλο.
- Έχει κι εδώ θύματα. - Δεν λέει γι' αυτά, ρε.
Εδώ θα έχετε μόνο τον ρόλο του θύτη.
Δεν εξισώνετε τον πόνο, ούτε δικαιολογείστε.
Αν δεν το αποδεχτείτε, δεν θα μπορείτε να συμμετέχετε.
Και τι σημαίνει "θύτης", διάολε; Δολοφόνος;
Θα πάω σαν δολοφόνος να μου φωνάζουν για κάτι που δεν αποφάσισα εγώ;
Αυτό μου λες;
Θύτης είναι αυτός που προκάλεσε θύματα.
Εγώ σκότωσα, εντάξει; Και το μετανιώνω κάθε βράδυ.
Σκότωσα αυτόν που μου είπαν. Είναι παράλογο να ζητάω συγγνώμη εγώ.
Να δω τη γυναίκα ενός μπάτσου που σκότωσα...
ενώ θα μπορούσα να είχα σκοτώσει άλλον; Κατάλαβες;
- Η ETA να ζητήσει συγγνώμη. - Ακριβώς.
Τι κερδίζει εκείνη αν της ζητήσω συγγνώμη;
Ναι, επικρίνω το παρελθόν μου.
Φυσικά και τα πράγματα έπρεπε να γίνουν διαφορετικά.
Ο αγώνας μου όμως είναι πολιτικός.
Θέλω να ξέρω τι σκέφτεται ο κόσμος, να συμβάλλω.
Τι θα προσφέρουν οι ατομικές συναντήσεις;
- Θα σου πω εγώ. - Τι θα πω;
Δεν θα προσφέρουν τίποτα.
Ηρέμησε λίγο, εντάξει;
Μια στιγμούλα. Ας το δούμε διαφορετικά.
Κάποιοι από σας...
έχετε αποδεχτεί τις 850 δολοφονίες της οργάνωσης σαν δικούς σας φόνους...
γι' αυτό ακριβώς.
Αυτή θα ήταν η βάση για τις συναντήσεις.
Μπορεί κάποιοι από σας...
να μη δείτε κάποιο άμεσο θύμα σας γιατί δεν θα το θέλει...
αλλά κάποιο άλλο, που χρειάζεται μια εξήγηση...
την οποία, για κάποιο λόγο, δεν έλαβε.
Σκεφτείτε. Εκτός από τη συγγνώμη, μπορείτε να εξηγήσετε πάρα πολλά.
Μπείτε στη θέση τους.
Κανείς ποτέ δεν τους έδωσε μια εξήγηση...
ούτε κατά την επίθεση, ούτε όλα αυτά τα χρόνια.
Πώς το βιώνουν αυτό, λέτε;
Να συναντήσουμε τον πάσα ένα, δηλαδή, για να μας χρησιμοποιήσει;
Άσε την πολιτική στους πολιτικούς.
Μήπως αυτοί δεν μας χρησιμοποιούν; Σκασίλα τους για μας.
Εγώ λέω ότι το γράμμα είναι δικό σου παραμύθι.
Κανείς από δω δεν έγραψε τίποτα.
Κοιτάξτε, σκεφτείτε το, αν θέλετε...
διότι δεν βλέπω εθελοντές εδώ.
Να είναι σαφές όμως ότι για να είναι χρήσιμες οι συζητήσεις...
πρέπει να σας προετοιμάσω. Και θα είναι πολύ δύσκολο...
γιατί θα σας ρωτήσω και θα αμφισβητήσω τα πάντα.
Θα μαθευτεί αυτό;
Θα γίνουν γνωστά τα ονόματα όσων συμμετάσχουν;
Όχι.
Σκασίλα μου για μένα, αλλά έχουμε οικογένεια έξω, κατάλαβες;
Και φοβάμαι τι μπορεί να τους συμβεί. Αρκετά έχουν τραβήξει.
Οι συναντήσεις θα είναι χειρότερα από όταν βγήκαμε απ' την οργάνωση.
Θα πρέπει να φύγουν απ' το χωριό.
Δεν μπορώ να τους το κάνω αυτό. Δεν μπορώ.
Εγώ θέλω να βγω και να ζήσω ήρεμα στο χωριό μου, όχι στην Κουένκα.
Εγώ ζήτησα δημοσίως συγγνώμη. Πληρώνω το χρέος μου.
Συγγνώμη, αλλά μέχρι εκεί.
Έχασα 20 χρόνια γι' αυτήν την καταραμένη σέκτα.
Θέλω να ζήσω ό,τι μου απομένει. Δεν έχω το δικαίωμα;
Παρακαλώ...
όποιος θέλει να επικοινωνήσει μαζί μου, να το πει στη Διεύθυνση.
Ελάτε, πάμε.
Λουίς Καράσκο...
πτέρυγα τέσσερα.
Αν γίνουν τελικά οι συναντήσεις, νομίζω ότι θα πάω.
Μπορώ να μη δώσω εγώ το παράδειγμα;
Φυσικά όμως και φοβάμαι...
ειδικά για τη Μαρία.
Καθόλου!
- Η Μαρία είναι δυνατή. - Και ευαίσθητη. Και τα δυο.
Μ' όλ' αυτά τώρα είναι... αναστατωμένη.
Το τελευταίο που θα ήθελα, θα ήταν να ξύσω την πληγή.
Όταν σκότωσαν τον Χουάν Μαρί, ήξερα ότι δεν θα κατέρρεα...
γιατί είχαμε την ίδια δέσμευση...
και τις ίδιες απόψεις. Εκείνη όμως...
Απλώς, αυτό που συμβαίνει στα παιδιά...
δεν μπορούμε ούτε εμείς να το ξέρουμε.
Νιώθουν τόσο χαμένα...
Μας σκότωσαν και των δυο τους άντρες, αλλά...
είχαμε τα κορίτσια. Έπρεπε να ζήσουμε, δεν είχαμε επιλογή.
Κοίτα...
- Δεν θα δέχονταν οι κόρες μου... - Άκου...
- Δεν έχεις καμιά υποχρέωση. - Όχι.
Δεν είμαι υπέρ της δεύτερης ευκαιρίας.
Εδώ μετά βίας σηκώνομαι το πρωί...
και παίρνω 12 χάπια τη μέρα για να τα βγάζω πέρα.
Αλλά πολύ θα 'θελα να τους τρίψω στη μούρη όλ' αυτά που μας έκαναν.
Είχα κόρες χαρούμενες, ανυποψίαστες, ευτυχισμένες.
Αυτή τους η πλευρά πέθανε τη μέρα που σκότωσαν τον πατέρα τους.
Και δεν νομίζω να εμφανιστεί ξανά.
- Τους μίσησα τόσο πολύ γι' αυτό. - Κι εγώ.
Όταν μου είπε η Μαρία ότι ήταν έγκυος...
ούτε σκέφτηκα ότι θα γινόμουν γιαγιά ούτε τίποτα.
Το μόνο που σκεφτόμουν ήταν ότι...
ότι είχε σωθεί.
Ότι αν έκανε παιδιά, θα ήθελε να ζήσει.
Γι' αυτό φοβάμαι μη σπάσω κάτι μέσα της τώρα.
Γιατί το κάνεις τότε;
Γιατί ν' ανεχθείς το λογύδριό τους για να νιώσουν εξιλεωμένοι αυτοί;
Σ' έχει ακούσει κανείς εσένα πέρα απ' την οικογένειά σου;
- Όχι. - Γι' αυτό.
Αν μπορώ να τους πω κατάμουτρα όλα όσα μου έκαναν, θα το κάνω.
Όχι πως δεν είμαι περήφανη για όσα έκανα...
αλλά θα μπορούσα να είχα γίνει πολλά στη ζωή μου.
Κι αυτοί με μετέτρεψαν σε κάτι που δεν επέλεξα εγώ.
Είμαι δεμένη μ' όλους αυτούς...
μέχρι τον θάνατο...
και μ' επηρεάζει το τι λένε και τι κάνουν.
Και προτιμώ να τους δω για να δεθούν κι αυτοί μαζί μου.
Στ' ορυχείο Μαρία Λουίσα
Πεθάναν τέσσερις ανθρακωρύχοι, κοίτα
Κοίτα, Μαρουσίνια, κοίτα
Κοίτα πώς έρχομαι εγώ
Το πουκάμισό μου έγινε κόκκινο
Βαμμένο απ' του συντρόφου το αίμα, κοίτα
Κοίτα, Μαρουσίνια, κοίτα
Κοίτα πώς έρχομαι εγώ
Βαμμένο απ' του συντρόφου το αίμα, κοίτα
Κοίτα, Μαρουσίνια, κοίτα
Κοίτα πώς έρχομαι εγώ
Όλα καλά;
Θα δοκιμάσουμε να μείνουμε λίγο εδώ.
Τώρα που έκλεισε το εργοστάσιο του Λουίτσι...
και δεν έχουμε ακόμα σχολεία και τέτοια...
Να δούμε αν θ' αντέξει.
Κοίτα...
είναι...
εντυπωσιακό, πάντως.
Μετά από 11 χρόνια στην Ουέλβα, μια αλλαγή είναι ό,τι πρέπει.
Αλλά και πέντε μόνο θα αρκούσαν, ε;
Μαρία, νομίζω ότι είναι πολύ νωρίς.
Αν είχα παιδιά εγώ, δεν θα γύριζα.
Πώς είμαστε από κρασί εδώ;
Δεν καταλαβαίνω αυτόν τον καθωσπρεπισμό.
Θα γίνει τελικά;
- Θα συναντηθείς με μέλη της ΕΤΑ; - Ποιος σ' το είπε εσένα;
Γίνεται να μην το ξέρω; Δημόσια θέση έχω.
Μα δεν πιστεύω να...
Θα το κάνεις αυτό στον Χουάν Μαρί;
Θα μιλούσε ακόμα και με τους φονιάδες του και το ξέρεις καλά.
Κοίτα. Όλοι εδώ, όλοι, θα ήμασταν νεκροί αν δεν υπήρχαν αυτοί.
Είναι άλλη μια παρωδία. Άλλη μια.
Τι συγγνώμες και βλακείες όταν υπάρχει ακόμα η ΕΤΑ;
Τι θα πουν; "Συγγνώμη, μα πρέπει να σας σκοτώνουμε. Κατανοείτε, ε;"
Όλοι αυτοί θα αποφυλακιστούν αργά ή γρήγορα...
όσο κι αν δεν μας αρέσει.
Δεν είναι καλύτερα να είναι μετανιωμένοι;
Και πρέπει εσύ να τους βοηθήσεις να συγχωρέσουν τον εαυτό τους;
Το έχουν μετανιώσει. Καλώς.
Να συνεργαστούν τότε πρώτα...
και να τους τρώνε μετά οι τύψεις μέχρι να πεθάνουν.
Αυτό είναι το ελάχιστο, Μαϊσάμπελ, το ελάχιστο.
Και για να τους βοηθήσεις, θα ξανανοίξεις την πληγή;
Αυτήν τη ρώτησες;
Επιδόρπιο.
Το έφτιαξε η Κάρμεν. Εγώ δεν προλάβαινα σήμερα.
- Όχι σήμερα, χτες το έφτιαξα. - Χτες;
Το λογικό θα ήταν να καθόταν εδώ.
Δεν καταλαβαίνω γιατί ήταν τόσο ανυποψίαστος.
Εγώ θα του είχα πει να καθίσει εδώ.
Κι εκείνη τη μέρα δεν ήρθα γιατί είχα δουλειές στο σπίτι...
προτού ετοιμάσω το φαγητό για τον σύλλογο.
Μου το έχεις πει.
Είναι όμως και κάτι που δεν σου έχω πει.
Τα θυμάμαι όλα τέλεια, αλλά...
αναρωτιόμουν μετά μήπως ήταν ψευδής ανάμνηση λόγω του σοκ.
Θυμάμαι ότι εκείνο το πρωί που πήγα με τον μπαμπά στο γκαράζ...
με κοίταξε...
και μου είπε...
"Είδα όνειρο ότι με σκότωναν".
"Έλα, μη λες βλακείες." Κι έφυγε.
Δεν ξέρω αν το 'βγαλα απ' το μυαλό μου. Δεν νομίζω.
Αν όμως το είχε ονειρευτεί, γιατί ήταν τόσο ανέμελος;
Δεν το καταλαβαίνω. Δεν έχει λογική.
Έγινε όμως...
και δεν αλλάζει.
Το να τα ξανασκέφτεσαι, σε πονάει πιο πολύ.
Ναι.
Μαρία, αν μου πεις να μην πάω στις συναντήσεις...
το ξεχνάμε το θέμα.
Μαμά, κάνε ό,τι θες.
Δεν χρειάζεται να μου ζητάς την άδεια.
Κι εσύ;
Λουίς.
Έτοιμος;
Πόσους θανάτους προκάλεσες;
Εγώ ο ίδιος;
Τρεις.
Πώς τους σκότωσες;
Με πιστόλι, με βόμβα;
Πιστόλι.
Θυμάσαι τον πρώτο;
Ναι.
Σ' ένα πάρκινγκ.
Με μία σφαίρα;
Οχτώ.
Χρειάζονταν οχτώ;
Όχι...
αλλά δεν το κατάλαβα.
Γιόρτασες μετά για την εκτέλεση;
Μάλλον.
Δεν θυμάμαι.
Αν ήσουν στη θέση του δικαστή, τι ποινή θα έδινες;
Αυτήν που πήρες, μικρότερη...
ισόβια, θανατική ποινή;
Δεν πιστεύω στη θανατική ποινή.
Αν ήμουν εγώ θύμα, θα μπορούσα να σου πω...
ότι είχες αποφασίσει πως ήταν εντάξει να σκοτώνεις.
Γι' αυτό θα ζητήσω συγγνώμη.
Και τι άλλο;
Η συγγνώμη δεν θα είναι αρκετή γι' αυτήν.
Θα χρειαστεί να μιλήσεις, να εξηγήσεις...
να ανοιχτείς συναισθηματικά, Λουίς. Να εκτεθείς.
Κι αυτό... δεν το βλέπω.
Μου είναι δύσκολο να μιλάω.
Τόσα χρόνια πια...
ξεσυνήθισα.
Κοίτα...
Εγώ πρέπει να σε προετοιμάσω για ό,τι ενδεχομένως σε ρωτήσουν.
Εντάξει; Γιατί είναι βασικό να απαντήσεις σε όλα.
Δεν μπορείς να φέρεις εδώ ένα θύμα...
και ν' αρνηθείς ν' απαντήσεις σε κάτι.
Έχεις συγχωρέσει τον εαυτό σου;
Δεν το σκέφτομαι.
Πρέπει να ζήσω μ' αυτό που έκανα.
Υπάρχει κάτι συγκεκριμένο που σε έκανε ν' αλλάξεις γνώμη;
Όχι. Είναι διάφορα πράγματα.
Πες μου ένα.
Συνάντησα τους επικεφαλής στη φυλακή.
Τι έγινε;
Δεν άξιζαν δεκάρα.
Έπαιρνα εντολές από άχρηστα άτομα...
κι έγινα έξω φρενών που τους είχα πιστέψει.
Αυτό.
Λουίς...
γιατί μπήκες στην ΕΤΑ;
Για την απελευθέρωση του λαού...
για την υπεράσπισή μας.
Αν είχες τέτοιες ανησυχίες, κατέληγες εκεί αυτομάτως...
μ' όλη σου την παρέα.
Ήταν τόσο φυσικό, που δεν το σκεφτόσουν καν.
Έτσι που μου το λες, είναι σαν να ήταν το πεπρωμένο σου...
σαν να μην είχες άλλη επιλογή.
Έτσι, όμως, αποφεύγεις την ευθύνη.
- Η πρώτη σου άδεια είναι; - Ναι.
Να προσέχεις.
- Τα λεωφορεία. - Ευχαριστώ.
Μην παραφερθείς.
ΚΑΛΩΣ ΗΡΘΑΤΕ
ΠΡΟΔΟΤΗ
Ισχύει ακόμα το μορατόριουμ από το 1984...
που πάγωσε την κατασκευή πέντε σταθμών πυρηνικής ενέργειας.
Σήμερα είναι μόνο ερείπια.
Συμπληρώνονται 10 έτη από τη δολοφονία του Χάουρεγκι...
πρώην κυβερνήτη του Γκιπούθκοα.
Η χήρα του, Μαϊσάμπελ Λάσα, συγγενείς και φίλοι...
του έκαναν μνημόσυνο όπως κάθε χρόνο στο μνημείο του.
Δραστήριο μέλος της οργάνωσης "Χειρονομία Ειρήνης"...
η Μαϊσάμπελ Λάσα ξεχώριζε πάντα για την αφοσίωση...
Φαίνεται καλή γυναίκα.
Δεν κοιμήθηκες πολύ, ε;
Το ψωμί το φτιάχνεις νύχτα, μαμά.
Μην ψάχνεις τ' όνομά σου.
Δεν σε αναφέρουν εδώ και πέντε μήνες.
Σ' έχουν διαγράψει.
- Περίεργο που το στέλνουν ακόμα. - Πρέπει να τους ακούω;
Για ποιο πράγμα;
Ξέρω γω; Μου στέλνουν υπενθυμίσεις για όλες τις πορείες.
- Πρέπει να πάω; - Πουθενά δεν πρέπει να πας.
Πουθενά.
Μα γιατί; Σου είπαν κάτι;
- Παρατήρησες κάτι περίεργο; - Μπα, τίποτα. Βλακείες.
Τι βλακείες;
Τίποτα σε σύγκριση με ό,τι τράβηξε εκείνη.
Το ξέρω, μαμά.
Το ξέρω.
Γεια σου, Αϊτόρ.
Αϊτόρ, ο Ιμπόν είμαι.
Ιμπόν, είμαι με το παιδί. Άσε μας ήσυχους, εντάξει;
Τι συμβαίνει;
Αϊτόρ, τι συμβαίνει;
Συμβαίνει ότι δεν συμφωνούμε με ό,τι έκανες.
- Ποιοι δεν συμφωνείτε; - Δεν είναι τρόπος αυτός, Ιμπόν.
Δεν μπορείς να κάνεις ό,τι γουστάρεις.
Δεν είναι δίκαιο γι' αυτούς που εκτίουν την ποινή τους.
Κάτσε λίγο. Μέσα είμαι, το ξέχασες;
Και μου μένουν 20 χρόνια.
Δεν νομίζω πως κάνω ό,τι γουστάρω.
Είμαι μέσα 10 χρόνια και την τελευταία φορά που βρεθήκαμε...
ήρθα και σου είπα ότι δεν με πείραζε που βγήκες απ' την οργάνωση.
Δεν μπορούσες, θυμάσαι; Θυμάσαι;
Δεν μπορούσες να τ' αντέξεις.
Σε υπερασπίστηκα όταν ήθελαν να σε φάνε.
Τι έγινε; Σ' έπιασαν, έκανες πέντε χρονάκια μέσα κι έγινες ήρωας;
Τι εύκολο! Χωρίς να κάνεις τίποτα. Γενναίος! Μετά είμ' εγώ ο προδότης.
Τέσσερα άτομα σκότωσα γι' αυτήν τη βρομοοργάνωση...
όπου έμεινες εσύ ένα μήνα. Οπότε, μη μου λες για προδοσίες.
Στον διάολο!
Ετσεθαρέτα.
Γεια σου, Ιμπόν.
Δεν ξαναπαίρνω άδεια.
Ναι.
Την πρώτη φορά, γύρισα κι εγώ σαν κι εσένα.
Τώρα βγαίνω, δεν κοιτάω κανέναν...
δεν μιλάω με κανέναν.
Δεν σηκώνω το βλέμμα μέχρι να φτάσω σπίτι.
Σαν να ήμουν νεκρός.
Κανείς δεν νοιάζεται για μας, Ιμπόν.
Γι' αυτό, ό,τι καλό μπορώ να κάνω, θα το κάνω.
Έλα.
Η σύζυγος του Χουάν Μαρία Χάουρεγκι;
Τον πυροβόλησαν στο κεφάλι.
Ζούσε όταν ήρθε, αλλά δεν μπορέσαμε να κάνουμε τίποτα.
Λυπάμαι πολύ.
Σε λίγα λεπτά μπορείτε να τον δείτε, αν θέλετε.
Από δω.
- Είναι μέσα; - Όχι, θα τον φέρουν τώρα.
Εγώ σας χαιρετώ προς το παρόν.
Τα λέμε αργότερα.
Φασίστες!
Θεατρίνοι! Απατεώνες!
Έλα, Λουίς.
Η Μαϊσάμπελ Λάσα, ο Λουίς Καράσκο.
Κάθισε.
Δεν ξέρω αν θέλει κανείς σας να πει πρώτος κάτι.
Γιατί ζήτησες να με δεις;
Διότι τώρα με νοιάζει πώς νιώθεις.
Θέλω να συνεισφέρω.
Να ξέρεις πως ξέρω...
ότι αυτό που έκανα ήταν τερατώδες.
Θες να μάθεις κάτι; Να σου εξηγήσω;
Ξέρεις ποιος ήταν ο άντρας μου;
Ο Χουάν Μαρία Χάουρεγκι.
Το έμαθα μετά που...
Δεν ήξερες ποιον θα σκότωνες; Δεν ήξερες τίποτα γι' αυτόν;
Μας έδιναν κάποια στοιχεία...
Το τάδε πρόσωπο, αλλά δεν το ψάχναμε.
Είχε αποφασιστεί.
Δεν σου είπαν γιατί τον Χουάν Μαρί;
Όχι, δεν ρωτούσαμε.
Δεν είχε σημασία.
Έπρεπε να προκαλέσουμε πόνο.
Τίποτ' άλλο.
Εκείνη τη χρονιά σκοτώσαμε πάνω από 20.
Ο άντρας σου ήταν άλλος ένας.
Θέλω να πω ότι δεν υπήρχαν κίνητρα.
Ήταν εύκολο. Δεν είχε σωματοφύλακα.
Ήταν η ζωή μου...
και η ζωή της κόρη μου.
Το ξέρω. Και λυπάμαι πολύ.
Παλιά δεν ήμουν έτσι. Δεν καταλάβαινα τι προκαλούσα.
Ο Χουάν Μαρί ήταν ανοιχτός στον διάλογο.
Πολλοί μου λένε ότι γι' αυτό τον σκοτώσατε, αλλά...
δεν ξέρω αν θέλω να το πιστέψω για να βρω κάποιο νόημα.
Όχι.
Μάλιστα.
Τι ξέρεις γι' αυτόν τώρα;
Ότι ήταν κυβερνήτης.
Αυτό μόνο;
Καταστρέφεις μια ζωή...
και μόνο αυτό ξέρεις για εκείνον;
Σίγουρα όμως θα ξέρεις τον Λάσα και τον Θαμπάλα, σωστά;
Ο Χουάν Μαρί βοήθησε να διαλευκανθεί αυτή η υπόθεση...
και κατέθεσε κατά του Γκαλίντο.
Φεύγοντας απ' τη δίκη, μου είπε ότι δεν ήξερε...
ποιος θα τον σκότωνε πρώτος. Ο Γκαλίντο ή η ΕΤΑ;
Τελικά ήσουν εσύ.
Κοιμήθηκες εκείνη τη νύχτα;
Ναι.
Ήσουν περήφανος;
Ναι, ήμουν περήφανος.
Και χαμένος.
Μπήκα στην ΕΤΑ 22 ετών.
Όχι και τόσο νέος. Δεν ήμουν 16.
Θυμάμαι ότι ήμουν φανατικός.
Δεν μ' ένοιαζε τίποτα.
Αλήθεια είναι ότι πυροβόλησε ο Μακαθάγκα;
Ναι, αλλά δεν έχει σημασία. Είμαι εξίσου υπεύθυνος.
Τραβήξαμε κλήρο.
Κι αν έπεφτε σ' εσένα, ήταν καλό ή κακό;
Ήταν καλό.
Είχε πέσει σ' εμένα ένα Σαββατοκύριακο πριν...
αλλά...
δεν το κάναμε.
- Εκείνο το Σάββατο ήμουν εκεί. - Το ξέρω.
Ναι.
Γιατί δεν το κάνατε εκείνο το Σάββατο;
Δεν θυμάμαι. Ο Ιμπόν είπε όχι.
- Μα γιατί; - Δεν θυμάμαι.
Δεν είχε σημασία όμως. Θα τον σκοτώναμε το επόμενο.
Όχι...
όχι το επόμενο.
Θα είχε πάει στη Χιλή.
Δεν ήταν πια κυβερνήτης.
Τον έστειλαν στη Χιλή επειδή κινδύνευε.
Έμενε δυο χρόνια εκεί.
Και κάθε τρεις μήνες ερχόταν κι έμενε έναν μήνα.
Ήταν σαν να ξανάρχιζε η σχέση μας.
Είχαμε συνηθίσει την απόσταση.
Και τηλεφωνιόμασταν πολλές φορές τη μέρα.
Έπαιρνα επί πολύ καιρό μετά στο κινητό του στη Χιλή.
Άκουγα τη φωνή του στον τηλεφωνητή...
το έκλεινα και ξανάπαιρνα.
Και μετά, σταμάτησε να δουλεύει πια ο αριθμός.
Λυπάμαι πολύ.
Και οι άλλοι δυο;
Είναι εδώ και ο Ιμπόν.
Αλήθεια;
Ετοιμάζεται για συνάντηση;
- Είστε φίλοι; - Όχι. Μικροί ήμασταν πολύ φίλοι.
Είμαστε από το Λασάρτε.
Τώρα βλεπόμαστε κάθε μέρα...
ανέχεται ο ένας τον άλλον...
αλλά δεν είμαστε πια φίλοι.
Τον βλέπω και θυμάμαι ό,τι κάναμε...
και δεν τον αντέχω...
επειδή δεν αντέχω τον εαυτό μου.
Και ο άλλος;
Δεν ξέρω τίποτα για τον Μακαθάγκα. Λυπάμαι.
Βρεθήκαμε τυχαία στην Αλμερία, όταν δεν ήμουν πια στην οργάνωση.
Τον πλησίασα, απομακρύνθηκε...
και δεν έχω ιδέα από τότε.
Οι άνθρωποι αλλάζουν και δεν το λένε...
αλλά δεν νομίζω ν' άλλαξε ο Πάτσι.
Δεν μιλούσαμε πολύ μαζί του.
Υποψιαζόμασταν ότι έδινε αναφορά για μας στην οργάνωση.
Κι εσένα, τι σε έκανε ν' αλλάξεις;
Η ζωή μου ήταν πάντα μια φρίκη...
κι η φυλακή με έσωσε.
Αν ήμουν έξω, θα συνέχιζα να σκοτώνω...
κι εδώ έχεις πολύ χρόνο για να σκέφτεσαι.
Στο καθεστώς απομόνωσης, περνάς 21 ώρες στο κελί...
και δεν μπορείς να κρύβεσαι απ' τον εαυτό σου.
Τα θύματα σε βαραίνουν κάθε βράδυ που πέφτεις στο κρεβάτι.
Σαντιάγο Ολεάγα...
Μίκελ Ουρίμπε...
Χουάν Μαρία Χάουρεγκι...
Ακόμα κι αυτοί που δεν σκότωσα εγώ.
Μ' αυτούς ξυπνάω...
και μ' αυτούς ξαπλώνω κάθε μέρα.
Το ίδιο κι εγώ.
Με διαλύσατε.
Ύστερα από κάτι τέτοιο...
δεν υπάρχει απόλυτη χαρά στη ζωή.
Ελπίζω να την έχει η Μαρία.
Αναρωτήθηκα πολλές φορές...
αν θα κατάφερνε...
Δεν ξέρω αν θα της άρεσε να σου μιλήσω γι' αυτή.
Το καταλαβαίνω.
Είμαι ευγνώμων γι' αυτό που κάνεις.
Η Μαρία είναι φανταστική.
Γιατί δεν έγινε άνθρωπος...
Άνθρωπος που μισεί.
Πώς είσαι;
Καλά.
Κορίτσια!
- Τελευταίο και φεύγω. - Δεν έχεις να πας πουθενά!
- Άφησα τη μικρή στη μάνα μου. - Πάρ' τη και πες ότι θα μείνεις.
- Έλα, να χαρείς! Μη φύγεις! - Δεν υπόσχομαι τίποτα.
ΜΑΜΑ
Δεν απαντάς;
Η μαμά πήγε να δει αυτόν που σκότωσε τον μπαμπά.
Δεν τολμώ να γυρίσω σπίτι.
Τον ρώτησες ό,τι ήθελες να μάθεις;
Για κάποια πράγματα δεν ήξερε να μου απαντήσει...
αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι αυτό.
Είναι κάτι άλλο.
Είναι...
το να τον βλέπεις εκεί...
αληθινά μετανιωμένο.
Είναι όντως;
Ναι, ναι.
Είναι...
Αν μπορείς να το φανταστείς...
είναι μια παρηγοριά, σε κάνει να νιώθεις περίεργα.
Είναι εντελώς απρόσμενο. Σαν να λες ότι...
έχει τελειώσει.
Ότι μπορώ να είμαι η Μαϊσάμπελ ξανά.
Ξέρω ότι ακούγεται περίεργο, αλλά είναι σαν...
να πήρα πίσω κάτι απ' αυτό που ήμουν.
Δεν καταλαβαίνεις.
Ποιος ήταν;
Ο Καράσκο.
Δεν ήταν αυτός που...
Όχι.
Δεν ξέρουμε πού είναι αυτός που πυροβόλησε.
Τράβηξαν κλήρο οι τρεις τους.
Δεν έχει σημασία ποιος πυροβόλησε.
Μάλιστα.
Λοιπόν...
θα 'ρθεις να πάμε βόλτα τη Νερέα;
Χρειάζεσαι κι εσύ λίγο αέρα.
Δεν μπορώ.
Ξεχάστηκα κι έδιωξα τους σωματοφύλακες.
Κι είχα ραντεβού και στον γιατρό. Χάζεψα εντελώς σήμερα.
Καλά, θα έρθω μαζί σου.
Λέω να τους πω ότι δεν τους χρειάζομαι πια.
Θέλω να χαζολογάω και πάλι.
Μαμά, ούτε να το διανοηθείς! Άκουσες;
Ο τύπος αυτός δεν εκπροσωπεί κανέναν.
Πόσοι μετανιωμένοι είναι εκεί μέσα; Δέκα;
Αυτόν θα τον σκοτώσουν μόλις βγει, κι εσένα μόλις μπορέσουν.
Αγάπη μου, ήθελα απλώς να είμαι λίγο μαζί σου.
Δεν θα τους διώξω. Σ' το υπόσχομαι.
Θες να ψωνίσω τίποτα;
Όχι.
Πώς τα πήγες μαζί της;
Μαϊσάμπελ. Τη λένε Μαϊσάμπελ, το ξέρεις.
Σε ρώτησε γιατί δεν δέχτηκα εγώ;
Παράτα με ήσυχο.
Γιατί πας για τρέξιμο στις τρεις το πρωί;
Μια χαρά ώρα είναι.
Τι συμβαίνει; Εδώ δεν έχουμε πια μυστικά.
Τι συμβαίνει, ρωτάω!
Συγγνώμη, μαμά.
Δεν μπορώ να κοιμηθώ.
Πάει να σπάσει το κεφάλι μου.
Μα τι σου συμβαίνει;
Ο Λουίς συνάντησε τη Μαϊσάμπελ.
Τη Μαϊσάμπελ;
Θα το κάνω κι εγώ, μαμά.
Αχ και να 'βλεπαν οι παππούδες σου πόσο άλλαξες.
Ναι, μαμά.
Ξέρεις ότι μια μέρα δεν προλάβαινα να περάσω απ' το διαμέρισμά μου...
κι έκρυψα εδώ ένα πιστόλι...
ανάμεσα στα ρούχα;
Την επομένη δεν ήταν εκεί...
και μόνο η γιαγιά έμπαινε εδώ να συγυρίσει. Άρα, το πήρε εκείνη.
Δεν μου είπε όμως τίποτα.
Δυο βδομάδες ήταν σαν νεκροζώντανη.
Δεν μπορούσα πια να τη βλέπω έτσι και της είπα...
ότι δεν ήταν δικό μου, αλλά ενός φίλου και το έκρυβα.
Δεν μου απάντησε καν.
Μετά, κάθε φορά που έλεγαν στην τηλεόραση για κάποια επίθεση...
ήξερα τι σκεφτόταν.
Και γιατί δεν μου το είπε; Δεν το ήξερα!
Και τι να έκανε, μαμά;
Μένατε στο Αλικάντε και ήξερε ότι δεν ήθελα να γυρίσω.
- Θα ερχόμουν. - Δεν θα έκανες τίποτα, μαμά.
Ήμουν ήδη εφτά χρόνια μέσα. Ήταν μια ζωή γεμάτη ψέματα!
Καταλαβαίνεις;
- Γεια σας. - Γεια.
Πάω να δω πώς είναι το μνημείο.
Για να δούμε αν βαρέθηκαν πια να το σπάνε.
Άντε, να προσέχετε, ε;
- Αντίο. - Αντίο.
Έλα μέσα, Ιμπόν.
Ακυρώθηκαν οι συναντήσεις. Λυπάμαι.
Ορίστε;
Οι σωφρονιστικές αρχές...
αποφάσισαν να μη συνεχίσουν το πρόγραμμα προς το παρόν.
- Μα γιατί; Αφού... - Το ξέρω, αλλά...
ο νέος υπεύθυνος λέει...
ότι ο μόνος μετανιωμένος είναι αυτός που καρφώνει.
Δεν θα ξαναγίνουν άλλες. Λυπάμαι.
Ιμπόν...
εδώ δεν μπορώ να οργανώσω τίποτα...
αλλά το τι κάνεις στις εξόδους σου, είναι δικό σου θέμα.
Κόφ' το, διάολε!
Πάρ' το, Νερέα.
Νερέα...
Ωραίο.
Έλα, άλλο ένα. Άλλο ένα.
Έλα...
Ο άλλος έστειλε ένα γράμμα.
Το ξέρω. Το είδα και το διάβασα.
Ναι;
- Πρέπει να γίνει όταν θα έχει άδεια. - Αλλά στον δρόμο;
Ναι.
Δεν ξέρω τι να κάνω.
Έλα.
Μαμά...
εγώ δεν θα πάω...
αλλά σου είμαι ευγνώμων που θα πας εσύ.
Τότε ήταν ήρωες.
Στο σχολείο, βλέπαμε τα πορτρέτα τους στον τοίχο 4 φορές τη μέρα.
Κι αν αυτοί οι ήρωες δεν βγαίνουν πια με τιμές...
αλλά μετανιωμένοι, επιζητώντας να μας δουν...
ίσως ο κόσμος να τους ακούσει περισσότερο από μας.
Φαίνεται απίστευτο ότι αυτός που μας έβλαψε περισσότερο...
σκέφτεται τώρα πιο πολύ σαν κι εμένα, παρά...
Ναι.
Έλα.
Όχι, έρχεται.
Από δω.
Μαϊσάμπελ, ξέρεις ότι μπορούμε να σταματήσουμε ανά πάσα στιγμή.
Το έκανες μία φορά, δεν έχεις καμιά υποχρέωση.
Μπορούμε κάλλιστα να του κανονίσουμε συνάντηση με άλλο θύμα.
Όχι, όχι. Δεν το κάνω γι' αυτόν.
Για μένα το κάνω.
Οι γονείς σου ζουν;
Η μητέρα μου.
Ήξερε τι έκανες;
Όχι, τα έμαθε όταν με συνέλαβαν.
Τη βλέπεις;
Ναι, το μόνο που κάνω στις άδειες.
Ήταν αντι-ΕΤΑ, φανατική αντι-ΕΤΑ.
Δεν υποψιάστηκε ποτέ τίποτα.
Δεν έμενα μαζί τους. Έμεναν στο Αλικάντε όταν...
Όταν ήμουν 14 ετών, ήθελα να γυρίσω στη Χώρα των Βάσκων.
Έμενα με τους παππούδες μου. Αυτοί με μεγάλωσαν.
Γύρισες για να μπεις στην ΕΤΑ;
Όχι, ήδη...
ήδη είχα τις ιδέες μου από το Αλικάντε.
Ήμουν σε μια επιτροπή συμπαράστασης προς τη Νικαράγουα...
και είχαμε εξιδανικεύσει όλα...
όλα τα αντάρτικα κινήματα στον κόσμο.
Τους αντάρτες της Κολομβίας...
το Μέτωπο Απελευθέρωσης της Παλαιστίνης...
τους Κούρδους αντάρτες του ΡΚΚ.
Ξέραμε απέξω όλα τα τραγούδια των Σαντινίστας, της Κούβας, όλα.
Και...
ονειρευόμουν μια ανεξάρτητη και σοσιαλιστική Χώρα των Βάσκων.
Κι όταν γύρισα εδώ...
μπήκα στην Επιτροπή Υπέρ της Αμνηστίας...
κι από κει, στη Jarrai.
Και τελικά καταλήξαμε εκεί.
Πήγαμε μόνοι μας. Κανείς δεν μας έψαξε.
Κανονικά, σ' έψαχναν εκείνοι, εμείς όμως πήγαμε μόνοι μας.
Χτυπήσαμε την πόρτα της ΕΤΑ.
Το ήξερες ότι ο Χουάν Μαρί ήταν στην ΕΤΑ;
Σπούδαζε κοινωνιολογία στο Μπιλμπάο...
την εποχή που γίνονταν οι δίκες στο Μπούργος.
Τον συνέλαβαν στις διαδηλώσεις και τον έβαλαν στη φυλακή του Μπασάουρι.
Εκεί πέρασε τα Χριστούγεννα του '70.
Η Μαρία δεν είχε γεννηθεί ακόμα...
αλλά ήμασταν ήδη μαζί.
Ήμασταν μαζί από τα 16.
Στη φυλακή γνώρισε άτομα από τις Εργατικές Επιτροπές...
και από τη Γενική Ένωση Εργαζομένων.
Και το '73 είδαμε ότι αυτό δεν οδηγούσε πουθενά...
και γραφτήκαμε στο Κομμουνιστικό Κόμμα.
Ο Χουάν Μαρί δεν συμφώνησε ποτέ με τη βία.
Εσύ μπήκες... πότε;
Είκοσι χρόνια μετά;
Ύστερα από εκατοντάδες νεκρούς;
Είχες χρόνο να τα σκεφτείς.
Ναι, αλλά δεν σκεφτόμουν έτσι.
Τότε δεν σκεφτόμουν έτσι. Υπήρχε πόλεμος...
και οι νεκροί δεν μετρούσαν.
Εκείνη την εποχή ήμουν έτσι. Μετά βέβαια άρχισα να βλέπω πράγματα...
να αμφισβητώ τους στόχους...
Απ' τη στιγμή όμως που είσαι μέσα, δεν μπορείς να κάνεις πίσω.
Πίστευα ότι θα πέφταμε γρήγορα, όπως τόσοι άλλοι κομάντος, αλλά...
Τι έκαναν κάτι τρελοί σαν κι εμάς στην ΕΤΑ;
Επιζήσαμε όμως...
κι άρχισα τη διπλή ζωή με τα πάντα...
με τη δουλειά, τη φιλενάδα μου. Όλα ήταν ψεύτικα.
Όλα ψεύτικα.
Πλήγωσα τους πάντες.
Κι όταν με συνέλαβαν, ήταν σαν να μου έφυγε ένα βάρος.
Είχαν τελειώσει όλα.
Κι έτσι άρχισα να σκέφτομαι...
τι είχα κάνει.
Και...
μακάρι να με είχαν πιάσει απ' την αρχή.
Όταν...
Όταν τον σκοτώσατε...
είχε μόλις ζητήσει μετάθεση στην Ιορδανία.
Θα πήγαινα κι εγώ μαζί του.
Μου είχαν δώσει άδεια κι εμένα...
και η Μαρία σπούδαζε στην Ουέλβα, στο πανεπιστήμιο...
και δεν μας χρειαζόταν τόσο.
Δυο μέρες πριν, η Μαρία είχε γίνει 19 ετών.
Είχε έρθει να το γιορτάσει με τον πατέρα της...
και να δει τους φίλους της.
Συγγνώμη που δεν μπορέσατε να πραγματοποιήσετε τα σχέδιά σας.
Συγγνώμη που άφησα την κόρη σου χωρίς τον πατέρα της.
Στην ουσία, της τον είχατε πάρει πολύ πιο πριν.
Την επομένη της δολοφονίας χτύπησε το τηλέφωνο.
Ήταν ένας φίλος της Μαρία από την Ουέλβα.
Είχαν δει τις ειδήσεις...
και αφού ήταν το ίδιο επίθετο και η ίδια πόλη...
κι επειδή δεν είχαν νέα της, ανησυχούσαν.
Η Μαρία δεν τους είχε πει τίποτα.
Κι εγώ...
τους είπα ότι ήταν ο πατέρας της κι ότι τον είχαν σκοτώσει.
Η Μαρία λάτρευε τον πατέρα της...
όταν όμως σε απειλούν, δεν το λες...
και σου φαίνεται φυσιολογικό.
Αυτό, όπως και το να κοιτάς κάτω απ' τ' αμάξι...
και τα γκράφιτι...
οι σιωπές, τα βλέμματα...
Το ότι ο ξάδερφός σου, δημοτικός σύμβουλος...
δεν καταδικάζει τη δολοφονία του ίδιου του του θείου.
Οι φίλες που δεν αναφέρονται ποτέ σ' αυτό το θέμα.
Τίποτα δεν είναι φυσιολογικό.
Και μετά ήταν η σειρά μου να κυκλοφορώ με σωματοφύλακα.
Γιατί;
Δεν ξέρω. Εσείς θα ξέρετε.
Δηλητηριάσατε τα πάντα, επί δεκαετίες.
Μερικούς μήνες μετά τη δολοφονία...
μου πρότειναν να διευθύνω το Κέντρο Θυμάτων Τρομοκρατίας.
Τότε ήταν μόνο για θύματα της ΕΤΑ.
Εγώ συμπεριέλαβα τα θύματα και από άλλου είδους βία...
της GAL, της αστυνομικής βίας...
Γι' αυτό νομίζω ότι με απειλούν.
Κατάλαβαν ότι έμπαινα στα χωράφια τους.
Ναι, τα θυμάμαι αυτά πολύ καλά...
γιατί ο παππούς μου μου έστελνε αποκόμματα εφημερίδων...
για να δει αν θα μ' επηρέαζαν, υποθέτω.
Στην αρχή νόμιζα...
ότι ήταν ατυχία που είχαν ορίσει επικεφαλής ένα δικό μου θύμα.
Μετά όμως...
Ξέρω γω; Έβλεπα τι έκανες...
και τι έλεγες, και δεν το πίστευα.
Πήγαινε να σπάσει το κεφάλι μου. Τα σκεφτόμουν ξανά και ξανά.
Δεν είπα ποτέ τίποτα στον παππού μου.
Και πέθανε ο φουκαράς νομίζοντας ότι δεν είχα αλλάξει.
Αυτό σ' έκανε ν' αλλάξεις;
Αυτό και διάφορα άλλα.
Στη φυλακή γνωρίζεις κόσμο και τα σκέφτεσαι όλα ξανά και ξανά.
Στην αρχή βλέπεις τις επιθέσεις και δεν σ' επηρεάζουν καν.
Χαίρεσαι, μάλιστα, γιατί πρέπει να τα πιστεύεις αυτά.
Αν πάψεις να πιστεύεις, δεν έχεις από πού να πιαστείς.
Δεν γίνεται. Πνίγεσαι αν αρχίσεις να σκέφτεσαι τι έκανες.
Φτάνει όμως η στιγμή...
που δεν μπορείς να τ' αποφεύγεις άλλο...
και συνειδητοποιείς ότι είσαι ένα τέρας...
και δεν ξέρεις πώς να πάψεις να είσαι...
μέχρι που μια μέρα το βλέπεις.
Βλέπεις ότι μπορείς να ζητήσεις συγγνώμη.
Ξέρεις κάτι;
Προτιμώ να είμαι η χήρα του Χουάν Μαρί, παρά η μητέρα σου.
Κι εγώ θα προτιμούσα να ήμουν ο Χουάν Μαρί, παρά ο δολοφόνος του.
20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2011
H Euskadi Ta Askatasuna...
η βασκική σοσιαλιστική επαναστατική εθνικοαπελευθερωτική οργάνωση...
επιθυμεί μέσα από αυτή τη δήλωση να κάνει γνωστή την απόφασή της.
Είναι καιρός να δούμε το μέλλον με ελπίδα.
Είναι επίσης καιρός να δράσουμε με ευθύνη και θάρρος.
Συνεπώς, η ETA αποφάσισε τη διακοπή της ένοπλης δράσης της.
Η ETA, μ' αυτήν την ιστορική δήλωση...
δείχνει τη σαφή, καθαρή και οριστική της δέσμευση...
Η ΕΤΑ δήλωσε μόλις...
με δελτίο Τύπου στην εφημερίδα GARA την οριστική κατάπαυση πυρός.
Μαμά, τέλειωσε! Τέλειωσε!
- Ναι, Μαρία, τέλειωσε. - Επιτέλους.
Τέλειωσε.
- Το βλέπεις; - Φυσικά και το βλέπω.
Μιλάμε μετά, εντάξει; Μιλάμε μετά.
Ναι.
...ύστερα από δραστηριότητα 51 ετών...
και έχοντας διαπράξει συνολικά 857 δολοφονίες σε όλη της την ιστορία.
Τα καταφέραμε, Χουάν Μαρί.
Τα καταφέραμε, αγάπη μου.
Η βία του αγώνα πήρε για πάντα πολλές συντρόφισσες και συντρόφους...
ενώ άλλοι υποφέρουν στη φυλακή ή την εξορία.
Σ' αυτές και σ' αυτούς δείχνουμε ευγνωμοσύνη και εγκάρδιο φόρο τιμής.
Η πορεία στο μέλλον δεν θα είναι εύκολη...
υπό τις παρούσες συνθήκες...
Έγινε εφικτό κυρίως χάρη στο σθένος της ισπανικής κοινωνίας...
που την οδηγούσε η πίστη στο κράτος δικαίου...
το οποίο σήμερα, οριστικά και ανεπιφύλακτα...
Θριαμβεύει ως μοναδικό μοντέλο.
Τίποτα δεν δικαιολογεί τόσο πόνο και τόση βαναυσότητα.
Γι' αυτό οι πρωταγωνιστές δεν μπορεί να είναι οι δολοφόνοι, μα τα θύματα.
...μέχρι να δημιουργηθούν προϋποθέσεις για ειρήνη κι ελευθερία...
Ζήτω η ελεύθερη Χώρα των Βάσκων. Ζήτω η σοσιαλιστική Χώρα των Βάσκων.
Δεν σταματάμε μέχρι να πετύχουμε την ανεξαρτησία και τον σοσιαλισμό.
ΤΟ ΤΕΛΟΣ TOY ΤΡΟΜΟΥ
Η ΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑ ΔΕΝ ΠΕΡΙΕΙΧΕ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΥΠΟΧΩΡΗΣΕΙΣ
829 ΝΕΚΡΟΙ
Πού τ' αφήνω;
Βάλ' τα εκεί για να τα παίρνει ο κόσμος φτάνοντας.
Εγώ δεν πιστεύω τίποτα.
Διαχωρίζουν τα θύματα, δεν παραδίδουν τα όπλα...
- Είναι βήματα. - Τι βήματα;
Γεια χαρά.
Τέλειωσε όμως.
- Τέλειωσε; - Ναι.
Μένουν πολλά ακόμα. Δεν αναγνωρίζουν τίποτα.
Δεν υπάρχουμε.
- Αυτό πρέπει να τους υπενθυμίζουμε. - Φυσικά. Ελάτε...
Στον Χουάν Μαρί.
Στον Χοσέ Μαρί, στον Χοσέ Λουίς.
- Στον Φροϊλάν. - Σε όλους. Φυσικά.
Έλα.
- Θα πάρεις αυτά τελικά; - Ναι.
Ναι, αυτά.
Περίμενε. Βγάλε ένα...
και βάλε ένα λευκό.
Έτσι. Αυτά.
Να σ' ακολουθήσω;
Όχι, καλύτερα να έρθω μαζί σου, αλλιώς θα χαθείς.
Μαζί μου;
Είναι σ' αυτόν τον δρόμο. Μετά έχει μια παράκαμψη. Θα σου πω.
Τα κόκκινα είναι για το παρελθόν.
Είναι δέκα.
Και το λευκό είναι για από δω και πέρα.
Δεν αναγνωρίζω τίποτα.
Ήταν σχεδόν την ίδια ώρα.
Οδηγούσα έτσι εδώ.
Και τώρα οδηγώ μ' εσένα...
σχεδόν την ίδια ώρα.
Ξέρουν ότι έρχομαι;
Μερικοί.
Γεια σας. Γεια χαρά σε όλους.
Σας ευχαριστώ πολύ που είστε εδώ.
Αυτός είναι ο Ιμπόν Ετσεθαρέτα.
Αυτός σκότωσε τον Χουάν Μαρί.
Μου ζήτησε να έρθει εδώ μαζί μας για να τιμήσει τη μνήμη του.
Ξέρω ότι σας πονάει.
Ξέρω όμως επίσης ότι θα το ανεχθείτε...
επειδή με αγαπάτε...
αλλά, κυρίως...
επειδή ξέρετε πώς σκεφτόταν ο Χουάν Μαρί.
Αυτό είναι για τον Χουάν Μαρί!
OCR-ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ VaVooM
Απόδοση Γιάννης Παπαδάκης