Υποτιτλισμός: haroldpoi
Η Ιστορία των Led Zeppelin
ΕΙΣΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΩΝΙΑ
ΤΟ ΜΠΛΙΤΣ ΟΙ ΝΑΖΙ ΒΟΜΒΑΡΔΙΖΟΥΝ ΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ
ΣΤΡΑΤΟΛΟΓΗΣΗ ΑΝΔΡΩΝ ΑΝΩ ΤΩΝ 20
ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΗ ΕΠΙΔΡΟΜΗ - ΚΙΝΔΥΝΟΣ Σβήστε τα Φώτα
Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΜΕ ΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΤΕΛΕΙΩΣΕ
Ως παιδί στην Αγγλία,
βγαίναμε απ' τα συντρίμμια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Οι γονείς και οι παππούδες μας είχαν ζήσει δύο πολέμους.
Στο τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου,
υπήρχε τεράστια ελπίδα για το μέλλον.
Στο Λονδίνο, υπήρχαν πολλά
κατεστραμμένα κτήρια και κρατήρες…
Ήταν ένα μεταπολεμικό τοπίο.
Υπήρχε ακόμα το δελτίο τροφίμων. Θυμάμαι
να αγοράζω αυγά, γάλα ή βούτυρο
με το μικρό δελτίο τροφίμων.
Ο πληθυσμός ανέκαμπτε.
Έξω απ' το Λονδίνο, στα Γουέστ Μίντλαντς,
κυλούσε μια ήσυχη ζωή
στα ήσυχα μεταπολεμικά προάστια.
Ονειρευόμουν την Αμερική
γιατί αυτός ο κόσμος ήταν το αντίθετο απ' τον δικό μου.
Με είχε συναρπάσει το ροκ εν ρολ
που ερχόταν από εκεί.
Ειδικά η ηλεκτρική κιθάρα.
Αυτή η μουσική έμοιαζε να 'ρχεται απ' τον Άρη ακόμα κι αν ερχόταν απ' το Μέμφις.
Στην Αγγλία, είχαμε κυρίως μουσικούς που δεν έπαιρναν κανένα ρίσκο,
μέχρι που μια φυσική δύναμη
ονόματι Λόνι Ντόνεγκαν εμφανίστηκε.
Είχα μαγευτεί βλέποντας τον Λόνι Ντόνεγκαν να παίζει.
Με είχε συνεπάρει. Είχαμε πρόσβαση
σε μια πρωτόγνωρη ελευθερία στην Αγγλία.
Μια μέρα στο σχολείο,
είδα έναν τύπο στο γήπεδο με πολύ κόσμο γύρω του.
Ήταν ο Ροντ Γουάιατ,
και έπαιζε τραγούδια του Ντόνεγκαν
σε μια ακουστική κιθάρα.
Τον πλησίασα και του είπα:
"Έχω μια ίδια σπίτι."
Κι αυτός: "Φέρ' την εδώ. Θα σου δείξω πώς να την κουρδίσεις."
Τελικά, μου έδειξε και μερικές συγχορδίες.
Η κιθάρα δεν έφευγε ποτέ απ' τα χέρια μου.
Έπαιζα πριν το πρωινό και πηγαίνοντας στο σχολείο.
Ήθελα να παίζω στο σχολείο,
αλλά μου την έπαιρναν,
και μου την επέστρεφαν όταν σχόλαγα.
Ο πατέρας μου έλεγε: "Δεν καταλαβαίνω
το πάθος σου για την κιθάρα, αλλά σε στηρίζω,
αρκεί να τα πας καλά στα μαθήματα."
Η μητέρα μου ήταν πολύ θετική
στο να μπω σε συγκρότημα. Πίστευε πολύ σε μένα.
Ήταν πολύ σημαντικό για μένα.
Οι γονείς μου ήταν στο βοντβίλ.
Η μητέρα μου ήταν η καλοντυμένη τραγουδίστρια
και ο πατέρας μου ο κωμικός στο πιάνο.
Τους ακολουθούσα σε όλες τις στρατιωτικές βάσεις
όπου διασκέδαζαν τα στρατεύματα. Υπήρχαν αλλεπάλληλα διεθνή νούμερα.
Ακορντεονίστες, παίκτες μπάντζο.
Τα λάτρευα όλα αυτά.
Μεγάλωσα με όλη αυτή τη μουσική παράδοση.
Και επηρέασε όλη μου την καριέρα.
Μεγάλωσα στα Γουέστ Μίντλαντς.
Η οικογένεια του πατέρα μου είναι από εκεί.
Η μάνα μου είναι από οικογένεια Ρουμάνων Τσιγγάνων.
Ως παιδί, ήμουν κακομαθημένος,
μέχρι που οι γονείς μου με στείλαν σχολείο σε μια μεγάλη πόλη.
Σπούδαζα για Ορκωτός Λογιστής.
Μου άρεσε το σχολείο, αλλά όταν εμφανίστηκε ο Λιτλ Ρίτσαρντ,
το στυλ του ήταν τόσο προκλητικό, εμμονικό και υπνωτικό
που το ενδιαφέρον μου για τις σπουδές εξαφανίστηκε.
Εκείνη τη στιγμή, ήξερα ότι ήθελα να γίνω τραγουδιστής.
Το είχα αποφασίσει.
Είχα κολλήσει για πάντα.
Ο Τζον Μπόναμ έδωσε λίγες συνεντεύξεις και πέθανε το 1980.
Η συνέντευξη που ακολουθεί είναι αδημοσίευτη.
Λοιπόν, με λένε Τζον Μπόναμ.
Ως παιδί, πάντα μου άρεσε να κάνω ήχους ντραμς.
Πήρα τα πρώτα μου ντραμς στα δέκα.
Είδαμε μια ταινία με τον Τζιν Κρούπα
και ήταν φοβερός.
Στα Μίντλαντς, αγόραζα εντελώς διαφορετικούς δίσκους.
Οι Johnny Kidd & The Pirates ήταν πολύ γνωστοί τότε.
Έπαιζε σε όλα τα τζουκ μποξ.
Είχαν τεράστια ηχεία.
Έτσι, άκουγες μόνο το μπάσο.
Ακούγοντάς το, σκέφτηκα: "Θα 'θελα πολύ να βγάζω αυτόν τον ήχο."
Όταν το έμαθε ο πατέρας μου, είπε:
"Το μπάσο είναι νέο όργανο.
Σε δύο χρόνια, κανείς δεν θα το θυμάται."
"Πάρε καλύτερα σαξόφωνο, θα βρίσκεις πάντα δουλειά."
Κι απάντησα: "Όχι, θέλω μπάσο."
Ακούγοντάς με να κάνω πρόβα, ο πατέρας μου είπε: "Έλα μαζί μου.
Κοίτα το αριστερό μου χέρι.
Στο πιάνο."
Έτσι έμαθα όλα τα κλασικά κομμάτια.
Είχα ένα μικρό συγκρότημα. Παίζαμε στο κλαμπ νέων.
Και μίλησα στον πολύ προοδευτικό ιερέα
που μου είπε: "Χρειαζόμαστε οργανίστα."
Κι απάντησα: "Μπορώ να γίνω ο οργανίστας σας, αν θέλετε."
Χωρίς δεύτερη σκέψη. Κι εκείνος δέχτηκε.
Εκκλησία Αγίου Έινταν
Στην εκκλησιαστική μουσική, πρέπει να αυτοσχεδιάζεις.
Αλλά δυσκολευόμουν να ακολουθήσω παρτιτούρα.
Αυτοσχεδίαζα συνέχεια. Μάθαινα τους ύμνους.
Κατάφερνα να τους παίζω με το αυτί.
Δεν είμαι πολύ θρήσκος, αλλά ήταν καλή εμπειρία.
Και ο ιερέας ήταν πολύ κουλ.
Έτσι έγινα οργανίστας και διευθυντής χορωδίας στα 14.
Έβγαζα έτσι το καθόλου ευκαταφρόνητο ποσό των 25 λιρών τον χρόνο.
Έτσι μπόρεσα να αγοράσω ένα μπάσο Fender.
Συνήθιζα να παίζω κάθε Πέμπτη βράδυ στο Κλαμπ Μάρκι.
Και μετά από λίγο καιρό,
το συγκρότημα Carter-Lewis and the Southerners
ήρθε και με ρώτησε αν ήθελα να παίξω στο άλμπουμ τους.
Είπα: "Ναι. Ευχαρίστως".
Πήγα με τον εξοπλισμό μου,
ένα πεντάλ DeArmond, έναν ενισχυτή
και την ολοκαίνουργια Gibson Les Paul μου.
Και το συγκρότημα μου είπε: "Σκάρωσε κάτι για το σόλο σου."
Από τη δεύτερη λήψη,
είχα ήδη βρει ένα μέρος του.
Πρέπει να μαθεύτηκε για αυτόν τον νεαρό κιθαρίστα
γιατί άρχισαν να με καλούν κι άλλα στούντιο.
Όταν ξεκίνησα τις ηχογραφήσεις,
ήμουν 7 χρόνια μικρότερος απ' όλους τους άλλους.
Τα στούντιο δεν είχαν κανέναν απ' την παλιά φρουρά
ή απ' τους σύγχρονους μουσικούς που να ήξερε όλες τις επιρροές
και τις αναφορές των νέων συγκροτημάτων.
Ενώ εγώ, τις ήξερα όλες,
είτε ήταν R&B, μπλουζ ή ροκ.
Όλοι έπαιρναν αυτούς τους δίσκους που αρχικά έρχονταν
από αμερικανικά εμπορικά πλοία.
Η έκρηξη του Ρυθμ εντ Μπλουζ είχε αρχίσει.
Πήγα να δω τον Σόνι Μπόι Γουίλιαμσον στο American Folk Blues Festival.
Τότε, μάθαινα και φυσαρμόνικα.
Ήταν ένα υπέροχο κύμα
μουσικής από το πουθενά.
Ο Σόνι Μπόι ήταν
ό,τι θα γινόταν το μουσικό μου ρεύμα.
Αλλά στη γενέτειρά μου, το είδωλό μου ήταν ο Πέρι Φόστερ.
Και είχε ένα συγκρότημα ονόματι Delta Blues Band.
Και κάπως έτσι, κατάφερα να μπω στο γκρουπ.
Ήμουν έτοιμος να γίνω μοντ, ρόκερ,
μπίτνικ, αρκεί να μπορούσα να τραγουδάω
και να με προσέξουν,
προσπαθώντας να πετύχω.
Εκείνη την εποχή, είχα και παράλληλη δουλειά.
Δούλευα με τον πατέρα μου στις οικοδομές.
Δουλεύαμε καλά τότε.
Αλλά η μουσική τελικά επικράτησε της δουλειάς μου.
Αυτό συνέβη. Παρατήσαμε το σχολείο, μπήκαμε σε συγκροτήματα,
αρχίσαμε να κάνουμε τοπικές συναυλίες.
Η σόουλ τότε είχε τεράστια επιρροή πάνω μου.
Ο Τζέιμς Μπράουν ήταν απ' τους αγαπημένους μου λόγω του ήχου των απίστευτων ντραμς του.
Σκέφτηκα ότι ήθελα τον ίδιο ήχο.
Στα 16, πήγα να δω ένα συγκρότημα
στο οποίο τραγουδούσε ο Ρόμπερτ.
Η συναυλία πήγε πολύ καλά γιατί ήταν φοβερός.
Στο κοινό ήταν
ένας εντυπωσιακός τύπος με την υπέροχη κοπέλα του.
Ήρθε να μου μιλήσει στο τέλος της συναυλίας λέγοντας: "Δεν ήταν κακό,
αλλά θα ήσουν ακόμα καλύτερος με καλό ντράμερ."
Μου έμεινε αυτό. Κι είπα, "Αυτό ήταν."
Την πρώτη φορά που παίξαμε μαζί, ήμασταν 16 χρονών.
Και το αποτέλεσμα ήταν τέλειο.
Ο Τζον ήταν απίστευτος.
Ήταν πολύ εντυπωσιακός ντράμερ.
Τον παρατηρούσα γοητευμένος. Ήταν απλά…
φανταστικός.
Αλλά η τοπική σκηνή ήταν πολύ ανταγωνιστική.
Ξεκινούσαμε περιοδεία και όλα πήγαιναν τέλεια,
και ξαφνικά, τέλος οι συναυλίες, τέλος τα λεφτά.
Όλα απ' την αρχή.
Μια φορά, μείναμε από βενζίνη,
και ρούφηξα βενζίνη από άλλο αμάξι,
αλλά με τσάκωσε η αστυνομία
να μεταγγίζω βενζίνη σε ένα τζέρικαν.
Αυτός καθόταν πίσω τρέμοντας
και σκεφτόταν: "Τι θα πει η Πατ;"
Η Πατ έγινε γυναίκα του και συνήθιζε να λέει:
"Μην τυχόν και παίξεις με τον Πλάντι.
Είναι καταστροφή."
Σταμάτησα το σχολείο στα 16.
Απέτυχα στις περισσότερες εξετάσεις γιατί έπαιζα σε κλαμπ
το προηγούμενο βράδυ. Και ο πατέρας μου έλεγε:
"Μπορώ να σου βρω μια θέση υπαλλήλου."
"Όχι, θα βρω συγκρότημα, μπαμπά."
Υπήρχε ένα μέρος στο Λονδίνο που λεγόταν Άρτσερ Στριτ.
Και κάθε Δευτέρα πρωί,
όλοι οι ντόπιοι μουσικοί πήγαιναν εκεί για να βρουν δουλειά.
Και μικρός, πήγαινα κάθε Δευτέρα πρωί.
Άρχισαν να με παίρνουν συγκροτήματα
και στούντιο ηχογράφησης.
Εκείνη την εποχή εμφανίστηκε ο Τζίμι Πέιτζ με την ηλεκτρική του κιθάρα.
Αυτή είναι η Λες Πολ Μπλακ Μπιούτι μου.
Αυτή η κιθάρα ήταν αυτή
που χρησιμοποιούσα περισσότερο στο στούντιο.
Πήγαινα στην ηχογράφηση
για να δω τι θα έπαιζα εκείνη την ημέρα.
Οι ηχογραφήσεις ήταν ωραίες τότε.
Στην αρχή, ηχογραφούσα πολύ στο στούντιο με τον Τζίμι.
Η ηχογράφηση του "Goldfinger" έγινε στο Άμπεϊ Ρόουντ.
Ήμασταν στο ρυθμ σέξιον με τον Τζίμι,
μέσα σε μια πλήρη ορχήστρα
και τη Σίρλεϊ Μπάσεϊ.
Πετούσαμε απ' τη χαρά μας που ήμασταν εκεί.
Ήμουν ακόμα παιδί τότε.
Και ήμασταν με τη Σίρλεϊ Μπάσεϊ!
Τη βλέπαμε, ενώ παίζαμε.
Κι έδωσε ρέστα.
Για το "Goldfinger". Ήμασταν στα ουράνια.
Αυτά τα στούντιο ηχογράφησης ήταν τρομερά αποτελεσματικά.
Δεν είχες περιθώριο για λάθη, γιατί απαγορεύονταν οι υπερωρίες.
Αν έκανες λάθος, δεν σε ξανακαλούσαν.
Είχα ένα μικρό ημερολόγιο τσέπης,
σαν αυτό, που το 'χα παντού μαζί μου.
Έχω ηχογραφήσει με τους Ρόλινγκ Στόουνς,
τον Ντέιβιντ Μπόουι, την Πετούλα Κλαρκ…
Έπαιξα σε άλμπουμ των Κινκς,
το πρώτο άλμπουμ των Χου.
Έπαιξα με πολλά συγκροτήματα.
Αλλά ποτέ με τους Μπιτλς.
Ηχογράφησα αρκετά με τον Ντόνοβαν,
και λάτρεψα να δουλεύω μαζί του.
Και ο Μίκι Μοστ ήταν ο παραγωγός του.
Οι ηχογραφήσεις ήταν κορυφαίες, μπορούσα να παρακολουθώ
και να κάνω ερωτήσεις, και δεν έχανα ευκαιρία να ρωτάω.
Ρωτούσα τους ηχολήπτες πώς να κάνω ορισμένα εφέ,
όπως ηχώ ή αντήχηση.
Μαθαίναμε τον τρόπο
που έβαζαν μικρόφωνο σε διάφορα όργανα.
Μπόρεσα να τα κάνω όλα αυτά. Είχα το δικαίωμα να τα κάνω όλα αυτά.
Επιπλέον, είχα το δικαίωμα να κάνω σόλο.
Ήμουν τυχερός.
Ρώτησα τον Μίκι Μοστ: "Χρειάζεσαι ενορχηστρωτή;"
"Ξέρεις να το κάνεις;"
"Ναι, το κάνω συνέχεια..."
Στην πραγματικότητα, μπλόφαρα.
Αλλά ο πατέρας μου μ' είχε μάθει να μη λέω ποτέ όχι σε δουλειά.
Και η συνεργασία μας με τον Μίκι πήγε πολύ καλά.
Οδηγούσε μια κίτρινη Ρολς,
κι άφηνε ένα ντέμο στο γραμματοκιβώτιό μου
γράφοντας: "Ξέρεις τι μας αρέσει. Έχουμε Παρασκευή." Κι αυτό ήταν όλο.
Έπαιζα μπάσο στο στούντιο εφτά μέρες τη βδομάδα.
Οπότε έκανα ενορχηστρώσεις τη νύχτα, πριν γυρίσω στη δουλειά στις 9 π.μ.
για να ηχογραφήσω τα τραγούδια.
Έκανα όλες τις ενορχηστρώσεις των Herman's Hermits και του Ντόνοβαν,
και δούλεψα πολύ και με τη Λούλου.
Έκανα τις ενορχηστρώσεις της με τον Μίκι Μοστ.
Έκανα μαζί της το τραγούδι της ταινίας "Στον Κύριό μας με Αγάπη",
που έγινε επιτυχία στις ΗΠΑ,
τη Μέκκα της μουσικής βιομηχανίας.
Ο πατέρας μου ήταν πολύ περήφανος,
όταν άνθρωποι που ήξερε και σεβόταν
του έλεγαν: "Είδα τον Τζον στο στούντιο
με τον τάδε. Είναι πραγματικά ταλαντούχος."
Και…
φούσκωνε από περηφάνια.
Εκείνη την εποχή, έπαιζα σε πολλά συγκροτήματα.
Ηχογράφησα αρκετούς δίσκους στο στούντιο.
Αλλά οι γονείς μου δεν ήταν πολύ ενθουσιασμένοι.
Μάλιστα, όταν υπέγραψα το πρώτο μου σινγκλ με την CBS,
δεν το ήξεραν, γιατί…
μου είχαν δώσει την επιλογή να συνεχίσω τις σπουδές…
και να συνεχίσω την εκπαίδευσή μου
ως Ορκωτός Λογιστής και…
να κάνω αυτό που έπρεπε. Αυτό έκανα.
Έτσι, τα παράτησα όλα.
Ήξερα ότι υπήρχαν πιο έμπειροι τραγουδιστές,
αλλά ρίχτηκα στη μάχη και δοκίμασα την τύχη μου.
Είχα καφτάνι, μακιγιάζ,
κουδουνάκια, λιβάνι.
Ήταν…
Από όλους μας, ο Ρόμπερτ
ήταν αυτός που έμπλεκε περισσότερο σε δύσκολες καταστάσεις.
Ήταν τρέλα.
Ο Τζον ήρθε και με ρώτησε:
"Τι στολή είναι αυτή;"
Και είπα: "Καλή ερώτηση".
Ήταν τέλη του 1967. Το συγκρότημα βρέθηκε
και η μουσική μας χημεία ήταν τέλεια.
Έτσι, φτιάξαμε τους Band of Joy.
Αναμιγνύαμε μπλουζ και ψυχεδελική μουσική.
Θέλαμε να γίνουμε μέρος αυτού του μεγάλου κινήματος.
Παίξαμε στου Φρανκ Φρίμαν, στο Κλαμπ Μιντλ Ερθ στο Λονδίνο.
Πήγαμε στην Tin Pan Alley κι ηχογραφήσαμε το "Memory Lane",
το πρώτο τραγούδι που έγραψα.
Δυστυχώς, δεν κυκλοφόρησε ποτέ.
Σε λίγους ανθρώπους άρεσε αυτό που κάναμε. Αλλά εμάς μας άρεσε.
Η Πατ ούρλιαζε στον Τζον: "Σου είπα να μην τον πλησιάζεις.
Δεν θα σου προσφέρει τίποτα." Έτσι, επέλεξε τον Τιμ Ρόουζ
κι ηχογράφησε τα "I Got a Loneliness" και "Morning Dew".
Έτσι ήταν τότε. Είχαμε παιδί.
Παίζαμε σε επαγγελματικό συγκρότημα για να βγάλουμε λίγα χρήματα,
για να επιβιώσουμε.
Κανείς δεν με ήθελε.
Ήταν δύσκολη εποχή για μένα.
Είχα μια καφέ βαλίτσα, λίγη πενικιλίνη
και ήμουν άστεγος. Δεν είχα πού να πάω.
Έτσι, μπήκα στο συγκρότημα Obs-Tweedle.
Ήμουν πλήρως αποδεκτός ως σέσιον μουσικός.
Είχα καταλήξει να κάνω
αυτό που όλοι οι παλιοί
έκαναν τότε.
Μουσική υπόκρουση. Αυτό που λέμε και μουσική ασανσέρ.
Το να ηχογραφείς τέτοιου είδους μουσική ήταν πολύ δύσκολο,
γιατί υπήρχαν χιλιόμετρα μουσικής.
Έπρεπε να γυρνάς άπειρες σελίδες και να τις παίζεις.
Το να παίξεις τα μισά κομμάτια
χωρίς να αρρωστήσεις ήταν θαύμα.
Έτσι, ήξερα
ότι ήρθε η ώρα να προχωρήσω.
Όλοι οι φίλοι μου, όπως ο Έρικ κι ο Τζεφ, ήταν σε συγκροτήματα
και περνούσαν τέλεια.
Σκέφτηκα ότι είχα πολλά να προσφέρω.
Και ο Τζεφ Μπεκ μου είπε:
"Θα ήταν τέλειο να μπεις στους Yardbirds."
Αναρωτήθηκα αν ήθελα πραγματικά να αρπάξω αυτή την ευκαιρία.
Και συνειδητοποίησα ότι ήταν η στιγμή να το κάνω.
Το να μπω στους Yardbirds με τον Τζεφ
σήμαινε να κάνω περιοδεία με έναν φίλο και να διασκεδάζω.
Αλλά στη μέση της αμερικανικής περιοδείας, ο Τζεφ έφυγε απ' το συγκρότημα,
κι έπαθα σοκ.
Αλλά αυτό μου επέτρεψε να πάω σε μια εντελώς άλλη κατεύθυνση.
Κι έγινα ο βασικός κιθαρίστας.
Κανείς δεν ενδιαφερόταν πια για τους Yardbirds, εδώ στην Αγγλία.
Έτσι, αρχίσαμε να έχουμε κοινό
στην αντεργκράουντ σκηνή της Αμερικής.
Ήταν πραγματικά μεγάλη χαρά
να είμαι μέρος της μουσικής σκηνής της δυτικής ακτής.
Αλλά είχαμε να κάνουμε με τον Μίκι Μοστ, τον παραγωγό μας,
οπότε ηχογραφήσαμε ένα σωρό απαίσια ποπ σινγκλ για το ραδιόφωνο AM,
και κατέληξα να μη θέλω να κάνω άλλα σινγκλ.
Βλέποντας την άνοδο του αντεργκράουντ FM στις Ηνωμένες Πολιτείες,
που έπαιζε ολόκληρες πλευρές δίσκων,
κατάλαβα ότι αυτό ήταν το μέλλον.
Η ιδέα μου λοιπόν έγινε να γράφω άλμπουμ
που η πλευρά Α ή Β θα έπαιζε στα ραδιόφωνα FM.
Είχα ήδη στο μυαλό μου έναν νέο ήχο για τους Yardbirds.
Ήξερα ακριβώς τι ήθελα από πλευράς κιθάρας
για τα μελλοντικά άλμπουμ, όπως για το "Dazed and Confused"
εμπνευσμένο απ' τον Τζέικ Χολμς.
Αυτή η κιθάρα ήταν δώρο απ' τον Τζεφ Μπεκ.
Την έβαψα ξανά. Την αφιέρωσα σ' αυτόν.
Αυτή η κιθάρα είναι σύμβολο της πορείας μου
σαν το Εξκάλιμπερ, το μαγικό σπαθί.
Είδα μια χειρομάντη στο Λ.Α.
Και μου είπε:
"Σύντομα θα πάρετε μια απόφαση
που θα αλλάξει τη ζωή σας."
Λίγες μέρες μετά την επίσκεψη,
το συγκρότημα συναντήθηκε
κι αποφάσισε να σταματήσει και να διαλυθεί.
Ήταν μεγάλο σοκ.
Σκέφτηκα αμέσως:
"Τώρα, ξέρω τι θα κάνω.
Θα φτιάξω το συγκρότημά μου, και ξέρω ακριβώς τι να κάνω με αυτό."
Έπρεπε απλώς να βρω έναν τραγουδιστή με πνευμόνια.
Γι' αυτό, ήξερα τον Τέρι Ριντ.
Είχαμε δουλέψει μαζί, και με ενδιέφερε.
Ζήτησα λοιπόν απ' τον Πίτερ Γκραντ να επικοινωνήσει μαζί του.
Αυτός ήταν ο μάνατζερ των Yardbirds
και πίστευε πραγματικά σε μένα.
Όταν το συγκρότημά μας διαλύθηκε και θέλησα να δημιουργήσω ένα νέο,
ο Πίτερ ήταν μέσα. Μου είπε:
"Τέλεια. Πες μου πώς μπορώ να βοηθήσω."
Ο Πίτερ Γκραντ κι ο Μίκι Μοστ μοίραζονταν το ίδιο γραφείο
και κάθονταν αντικριστά.
Τελικά έμαθα
ότι δυστυχώς ο Τέρι Ριντ είχε υπογράψει σόλο συμβόλαιο
με τον Μίκι Μοστ. Έμεινα έκπληκτος.
- Είναι φρέσκο; - Ναι.
Για σένα.
Σκέφτηκα: "Αυτό δεν είναι σωστό."
Ωστόσο, ο Τέρι Ριντ μου πρότεινε
τον τραγουδιστή των Obs-Tweedle, ένα συγκρότημα απ' τα Μίντλαντς.
Παράξενο όνομα.
Ο Πίτερ Γκραντ κι αυτός ήρθαν να με δουν.
Με ρώτησε αν ήξερα πού να βρω τον Ρόμπερτ Πλαντ.
Κι είπα: "Ναι. Εγώ είμαι."
Οι φωνητικοί του αυτοσχεδιασμοί ήταν απίστευτοι,
κι εντυπωσιάστηκα. Έτσι, τον κάλεσα σπίτι μου.
Ακόμα δεν είχα στέγη εκείνη την εποχή.
Πήρα λοιπόν το τρένο για το Πάνγκμπορν
για να χτυπήσω άλλη μια πόρτα.
Τα πήγαμε πολύ καλά.
Είδε ότι είχαμε κοινά βινύλια.
Του έβαλα να ακούσει μια εκτέλεση του "Babe I'm Gonna Leave You" απ' την Τζόαν Μπαέζ
λέγοντας: "Αν τραγουδάς τόσο ψηλά,
έχω μια ενορχήστρωση που ταιριάζει."
Και πήγε υπέροχα.
Ήταν μαγευτικό. Τραγουδούσε τόσο καλά.
Νιώθαμε ότι κάτι ετοιμαζόταν.
Το ένιωθα γύρω μου.
Το παίξιμο του Τζίμι ήταν υπέροχο και απίστευτο.
Ο Τζίμι τότε μου είπε: "Έχουμε έναν σπουδαίο ντράμερ."
Και πριν συνεχίσει, είπα: "Περίμενε.
Δεν υπάρχει καλύτερος ντράμερ στον κόσμο απ' τον Τζον Μπόναμ.
Είναι φανταστικός."
Έπαιζε με τον Τιμ Ρόουζ.
Ο Τζίμι είπε: "Σ' αυτή την περίπτωση, πάμε να τον δούμε."
Κι απάντησα: "Τζον, πρέπει
να ακούσεις τον Τζίμι να παίζει. Είναι απίστευτος."
Ο Τζον είπε: "Με τίποτα".
Κι εγώ: "Είσαι τρελός.
Άσε την ηλεκτρική φολκ. Έλα στο συγκρότημά μου."
Κι αυτός είπε: "Η Πατ θα με σκότωνε. Μη λες τέτοια."
Κι εγώ είπα: "Θα μιλήσω στην Πατ και τη μάνα σου."
Η γυναίκα μου η Μο διάβασε ότι ο Τζίμι έφτιαχνε συγκρότημα.
"Πρέπει να του τηλεφωνήσεις να δεις αν ψάχνει μπασίστα."
Κι είπα: "Όχι. Αδύνατον. Έχω πολλά να κάνω.
Ενορχηστρώσεις, άλμπουμ..."
Η Μο επέμεινε: "Άντε, τηλεφώνησέ του."
Και το έκανα.
- "Γεια. Φτιάχνεις συγκρότημα;" - "Ναι."
- "Χρειάζεσαι μπασίστα;" - "Για την ακρίβεια, ναι."
- "Αλλά υπάρχει ένα πρόβλημα." - "Ποιο;"
"Ο ντράμερ παίζει με τον Τιμ Ρόουζ
και παίρνει 40 λίρες τη βδομάδα; Μπορούμε να τον πληρώσουμε παραπάνω;"
Αποφασίσαμε λοιπόν πως ναι.
Ο Πίτερ Γκραντ μας κανόνισε να κάνουμε πρόβα για δύο ώρες στην Τζέραρντ Στριτ.
Πήγαμε όλοι εκεί. Έστησα τον εξοπλισμό μου.
Ο Τζον Πολ Τζόουνς ήταν εκεί με τα μηχανήματά του,
κι ο Τζον είχε τα ντραμς του.
Υπήρχαν ενισχυτές παντού κι άρπαξε ο καθένας από έναν.
Και κάναμε τις συστάσεις.
- Εγώ είμαι ο τάδε. - Κι εγώ ο δείνα.
Ήταν σουρεαλιστικό να γνωρίζω τον Τζον Πολ και τον Τζίμι.
Ειδικά σκεπτόμενος από πού ερχόμουν. Ήταν κάπως εξωπραγματικό
να λαμβάνω τηλεγραφήματα κ.λπ.
Το ότι μπορούσα να μπω στους Yardbirds, έμοιαζε με δώρο εξ ουρανού.
Είπα ότι ήθελα να ξεκινήσουμε
παίζοντας το "Train Kept A-Rollin''.
- "Το ξέρεις;" - "Όχι."
Κι αυτός: "Είναι 12 μέτρα.
- Έχει ένα ριφ." - "ΟΚ. Πάμε."
Έτσι ξεκίνησε.
Και το στούντιο εξερράγη.
Παίζαμε ασταμάτητα, κάναμε σόλο
και όλα τα υπόλοιπα, κι ο Ρόμπερτ αυτοσχεδίαζε.
Ήταν εκπληκτικό.
Περίμενα έναν κουλ τραγουδιστή soul, κι αυτός άρχισε να ουρλιάζει σαν τρελός
μ' εκείνη τη φωνή και τη φανταστική έκταση.
Σκεφτόμουν: "Τραγουδάς πολύ ψηλά. Θα πάθεις ζημιά."
Ήμουν σαστισμένος, γιατί το αποτέλεσμα
ήταν ακριβώς αυτό που ήθελα.
Ήμουν αρκετά ντροπαλός. Το καλύτερο σε τέτοιες καταστάσεις,
είναι να σιωπάς, να κρατιέσαι
και να καταλαβαίνεις τι περιμένουν από σένα.
Πιθανόν σκεφτόταν το ίδιο με μένα που είμαι μπασίστας,
γιατί οι μουσικοί του ρυθμικού τμήματος είναι όντως ευαίσθητα πλάσματα.
Ήθελα απλώς να βεβαιωθώ
ότι μπορούσαμε να δέσουμε.
Την πρώτη φορά που παίξαμε μαζί, φάνηκε ότι θα ήμασταν καλοί.
Χωρίς να το παρακάνω.
Αν και το κάνω.
Τέλεια.
Όταν τελειώσαμε, είμαι πεπεισμένος
ότι όλοι ξέραμε πως η ζωή μας θα άλλαζε για πάντα.
Υπήρχε τόση κινητική ενέργεια,
που έπρεπε να βγει από τον καθένα μας.
Ήταν καιρός να παίξουμε ζωντανά και να πάμε στο Πάνγκμπορν.
Το Πάνγκμπορν είναι στον Τάμεση.
Όταν ανακάλυψα αυτό το στέγαστρο βαρκών,
το βρήκα μαγικό.
Είχε καλή ενέργεια.
Και έβραζε από δημιουργικότητα.
Έζησα σ' αυτό το σπίτι από το 1967 έως το 1970.
Στην αρχή, εγκατασταθήκαμε στον όροφο.
Στο επίπεδο των πάνω παραθύρων, υπάρχει ένα μεγάλο δωμάτιο,
κι εκεί κάναμε πρόβες.
Είχαμε θέα στον ποταμό. Ήταν υπέροχα.
Γνωριστήκαμε και δουλεύαμε σκληρά.
Δεν τεμπελιάζαμε. Ο σκοπός δεν ήταν να βγούμε στην τηλεόραση.
Όλοι θέλαμε πολύ να παίξουμε μουσική.
Ετοιμάζαμε ένα άλμπουμ,
και δουλεύαμε και άλλα κομμάτια
για να έχουμε υλικό για τις συναυλίες.
Κάναμε πρόβες για μέρες, και κάναμε πολύ θόρυβο.
Μας άκουγαν από παντού.
Περίμενα να παραπονεθούν κάποιοι,
αλλά δεν συνέβη.
Συγκεντρωθήκαμε πολύ γρήγορα,
γιατί έπρεπε να γίνει μια περιοδεία με τους Yardbirds,
μερικές ημερομηνίες στη Σκανδιναβία.
Μας βόλευε που μπορούσαμε να συμμετάσχουμε σ' αυτή την περιοδεία.
Μπορέσαμε να πάμε εκεί και να παίξουμε μπροστά σε κοινό
μακριά απ' το Λονδίνο και την Αγγλία.
Δώσαμε την πρώτη μας συναυλία στη Σκανδιναβία
ως οι Νέοι Yardbirds.
Μπήκαμε στο αεροπλάνο, ο Τζον κι εγώ, καθισμένοι δίπλα-δίπλα,
καπνίζοντας ανάμεσα στα πολλά σερβίτσια,
μαχαίρια και πιρούνια μπροστά μας.
Πράγματα που κανονικά θα κλέβαμε,
γιατί υπήρχαν άφθονα.
Θα μπορούσαμε να γεμίσουμε τις βαλίτσες μας χωρίς βοήθεια.
Ήταν τέλεια. Υπήρχαν τα πάντα στο αεροπλάνο.
Τζιν, τόνικ…
προσωπικό.
Ευγενικό και γοητευτικό προσωπικό.
Κλιματισμός. Και φύγαμε.
Τι άλλο να κάνουμε;
Δεν υπήρχε γυρισμός.
Όταν ανακοίνωσα στους συναδέλφους και τους εργοδότες μου
ότι σταματούσα να παίζω στο στούντιο για να μπω σε ροκ συγκρότημα,
μου είπαν όλοι: "Είσαι εντελώς τρελός."
Στο μπάσο, ο Τζον Πολ Τζόουνς.
Τζον Πολ Τζόουνς.
Στα ντραμς, ο Τζον Μπόναμ.
Στην κιθάρα, ο Τζίμι Πέιτζ.
Κι εγώ, Ρόμπερτ Πλαντ.
Πήγε τόσο καλά
που το συγκρότημα ξεκίνησε ένα άλμπουμ αμέσως μετά την επιστροφή απ' τη Σκανδιναβία.
Πόσο καιρό ήμασταν μαζί; Έναν μήνα;
Ηχογραφήσαμε στα Ολύμπικ Στούντιος
τα βράδια για μερικές εβδομάδες.
Η πρώτη φορά ήταν στις 25 Σεπτεμβρίου 1968.
Ώρα άφιξης: 11 μ.μ.
Πρώτη λήψη.
Ο αγαπητός Γκλιν Τζονς ήταν στα κουμπιά
στην κονσόλα Helios
που φτιάχτηκε ειδικά για το στούντιο.
Ήταν ο ηχολήπτης μας.
Πρώτο σετ ντραμς.
Ο Τζον, ο Τζίμι κι ο Τζον Πολ ήταν πιο έτοιμοι από μένα
κατά τις ηχογραφήσεις
γιατί όλα ήταν ζωντανά.
Έπρεπε να δουλέψει. Σε κάθε λήψη.
Η ατμόσφαιρα ήταν ηλεκτρισμένη.
Κι προσπαθούσα να βρω τον ρόλο μου.
Ο Τζον Πολ Τζόουνς είχε απίστευτο παίξιμο στο μπάσο.
Μουσικά, ήταν θεριό.
Είχα πάθει εμμονή με το δεξί πόδι του Τζον.
Τον σεβόμουν απεριόριστα.
Και προσπαθούσα να τον αναδείξω, να τον βοηθήσω,
και να του δώσω χώρο.
Τρίτη λήψη.
Όταν έπαιζα ένα ριφ, άφηνα την τελευταία νότα
κι αυτός έβαζε την πινελιά του
και ο ρυθμός έπαιρνε τότε μια εντελώς άλλη διάσταση.
ΤΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΩΝ 10
ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ-ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1968
Μεξικό: Ο στρατός πυροβολεί φοιτητές
ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΣΥΓΚΛΟΝΙΖΟΝΤΑΙ ΑΠ' ΤΟ BLACK POWER
Λονδίνο: Πρεμιέρα του "Hair"
μετά την άρση της θεατρικής λογοκρισίας
ΠΟΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Νιγηρία: Ο πόλεμος στην Μπιάφρα εντείνεται
Νότιο Βιετνάμ: Οι ΗΠΑ αναπτύσσουν 24.000 στρατιώτες
Ο Ρενέ Κασέν λαμβάνει το Νόμπελ Ειρήνης
Η Ισημερινή Γουινέα απελευθερώνεται απ' την Ισπανία
Χαβάη Πέντε-0 Τζακ Λορντ, ένας διαφορετικός αστυνομικός
Ουάσιγκτον: Η Boeing παρουσιάζει το 747
Ένας Μπιτλ και η σύντροφός του κατηγορούνται για κατοχή μαριχουάνας
Νεβάδα: Υπόγεια πυρηνική δοκιμή
Απόλλων 7: Πρώτη ζωντανή μετάδοση απ' το διάστημα
Ήμουν έτοιμος να δοκιμάσω τα πάντα για το άλμπουμ.
Να παίξω ακουστική κιθάρα,
πεντάλ στιλ, σλάιντ, ηλεκτρική.
Ήθελα να έχω πολλές υφές
και διαφορετικές ατμόσφαιρες,
ώστε όλο το άλμπουμ να εντυπωσιάσει όσους το άκουγαν
και να τους ταξιδέψει σ' έναν άγνωστο κόσμο.
Η κιθάρα είναι κουρδισμένη διαφορετικά για το "Black Mountain Side".
Κάπως σαν σιτάρ.
Ο Τζίμι κι ο Τζον Πολ ήταν πραγματικά στο απόγειο του ταλέντου τους.
Είχαν παίξει τόσα διαφορετικά κομμάτια
που ήταν άνετοι σε όλα τα είδη.
Αυτό μας επέτρεψε να παίξουμε
με μια παλέτα μουσικών χρωμάτων.
Ο Τζίμι έκανε την παραγωγή του άλμπουμ. Που είναι τέλειο, γιατί έδωσε
διαφορετικό ήχο. Μ' αρέσει πολύ.
Είχε πολλές ιδέες για την τοποθέτηση των μικροφώνων στη σωστή απόσταση.
Ήξερε τι ήθελε να πετύχει.
Το μιξάζ έπρεπε να διαχειριστεί αρκετά πολύπλοκα πράγματα,
όπως την αντίστροφη ηχώ που ακούγεται στο "You Shook Me".
Όταν εφαρμόζεις ηχώ στην ταινία,
και μετά την γυρνάς ανάποδα,
παίρνεις μια ηχώ αντίστροφα.
Πήγαινα από το ένα τραγούδι στο άλλο
με crossfade, μεταξύ άλλων,
έτσι ώστε όταν άκουγες όλο το άλμπουμ,
η ακρόαση απαιτούσε προσοχή.
Ήταν απίστευτο…
Είχα τεράστια ηλεκτροστατικά ηχεία
στο κυρίως δωμάτιό μου.
Σχεδόν μπορούσες να κάτσεις μέσα τους.
Άκουγα τη μουσική πολύ δυνατά.
Όταν χρηματοδοτείς μόνος σου το άλμπουμ,
βρίσκεσαι σε καλύτερη θέση
απ' ό,τι με μια κασέτα ντέμο.
Έτσι, αν ήξερες τι έκανες,
ήταν λογικό να τελειώσεις το άλμπουμ
πριν πας να βρεις συμβόλαιο στις εταιρείες.
Ο Αμερικανός παραγωγός Μπερτ Μπερνς
με είχε προωθήσει πολύ καλά στην Atlantic Records.
Όταν με πήγε εκεί το 1964,
και είπα ότι ήθελα να μου κάνουν συμβόλαιο,
αυτό κάναμε.
"Αγαπητέ Τζέρι, ο Τζίμι Πέιτζ θα 'ναι στη Νέα Υόρκη
για να υπογράψει το συμβόλαιό του. Δεχτήκατε να πληρώσετε το εισιτήριό του.
Να το κλείσω ή θα αναλάβει η Atlantic;"
Είχαμε κάνει το μέρος μας,
και ο Τζίμι κι ο Πίτερ θα έπειθαν
την Atlantic να μας υπογράψει.
Ο Τζίμι άρχιζε να κρατά τα κλειδιά του βασιλείου.
Πήγε στη Νέα Υόρκη με τον Πίτερ.
Έτσι συνάντησαν τον Τζέρι Γουέξλερ.
Βάλαμε τον δίσκο, και το να τον ακούσουμε ήταν σπουδαία στιγμή,
άσχετα με τη γνώμη τους,
ειδικά το να τον ακούσει ο Τζέρι Γουέξλερ.
Η Atlantic δεν είχε το δικαίωμα να τον αγγίξει, ήταν άψογος κι ολοκληρωμένος.
Η σειρά των τραγουδιών ήταν τέλεια. Κανένα απ' αυτά δεν επρόκειτο να κοπεί.
Αφού είχα δει σινγκλ
να καταστρέφουν τη δυναμική ενός γκρουπ, δεν ήθελα να μας συμβεί αυτό.
Κι επέμεινα πως ήμασταν
ένα συγκρότημα που έκανε άλμπουμ,
όχι σινγκλ.
Μπορούσαμε να επιβληθούμε, γιατί το άλμπουμ μας ανήκε.
Στη φωτογραφία, υπογράφω το συμβόλαιο.
Βλέπετε τον Πιτ, που φαίνεται πολύ κουλ.
Μοιάζει με νονό της μαφίας.
Η ATLANTIC RECORDS ΥΠΟΓΡΑΦΕΙ ΤΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΤΗΣ ΣΤΙΓΜΗΣ
ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ, ΟΙ ΛΕΝΤ ΖΕΠΕΛΙΝ
Ο Πίτερ Γκραντ κι ο Τζίμι είχαν κανονίσει
ώστε η Atlantic να μην έχει καμία εξουσία απόφασης για εμάς.
Είπαν στην εταιρεία: "Θέλετε αυτό το συγκρότημα,
σε αντάλλαγμα θα πάρετε άλμπουμ. Αλλά..."
Ο Πίτερ Γκραντ απαγόρευε
στα στελέχη των εταιρειών να πλησιάζουν στο στούντιο.
Ή το συγκρότημα.
Τον φοβόντουσαν, ήταν τέλειο.
Τέτοια ελευθερία, ήταν πρωτοφανής.
Αντί να κρατήσει το όνομα Yardbirds,
το συγκρότημα μπόρεσε να ξεκινήσει απ' το μηδέν. Αποφασίσαμε να αλλάξουμε όνομα.
Ο Κιθ Μουν πρότεινε το όνομα Led Zeppelin.
Σκέφτηκα ότι θα ήταν τέλειο όνομα.
Σκέφτηκα: "Είναι απαίσιο όνομα.
Κανείς δεν θα το θυμάται."
Αλλά δεν βρήκα κάτι καλύτερο, οπότε μείναμε Led Zeppelin.
Ξαφνικά, ήμουν πατέρας και σχεδόν παντρεμένος.
Και ήμουν σ' αυτό το συγκρότημα που θα λεγόταν Led Zeppelin.
Γύρισα λοιπόν στους γονείς μου για να τους πω την αλήθεια.
Τηλεφώνησα στους γονείς μου λέγοντας:
"Θα θέλατε σίγουρα να γνωρίσετε
τη μελλοντική σας νύφη."
Και, φυσικά,
της άνοιξαν την πόρτα τους.
Στις 9 Νοεμβρίου 1968, παίξαμε στο Middle Earth.
Και για να γιορτάσω αυτή την ημερομηνία,
παντρεύτηκα την ίδια μέρα.
Προσπάθησα να τα κάνω όλα εκείνη τη μέρα.
Το αμάξι μας χάλασε πηγαίνοντας στη συναυλία. Τα πάντα όλα.
Είχαμε αποφασίσει τι θα παίζαμε και πώς θα παίζαμε.
Τα τρία πρώτα κομμάτια ήταν εκρηκτικά.
Το κοινό έμεινε άναυδο.
Η ειρωνεία είναι ότι δεν βρίσκαμε μεγάλους χώρους στην Αγγλία.
Όταν ρωτούσαμε αν μπορούσαμε να κλείσουμε τους Led Zeppelin,
η απάντηση ήταν αρνητική.
Έτσι, η Atlantic αποφάσισε
να κυκλοφορήσει τον δίσκο στις 12 Ιανουαρίου,
αλλά μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Πίτερ οργάνωσε μια περιοδεία για μας.
Έπρεπε να φύγουμε την παραμονή Χριστουγέννων. Το άλμπουμ θα κυκλοφορούσε,
οπότε έπρεπε να κάνουμε περιοδεία στην Αμερική.
Φοβόμουν ότι δεν θα ένιωθα άνετα εκεί.
Η Πατ επαναλάμβανε: "Σου είπα να μη δουλέψεις μαζί του."
Αλλά η γυναίκα μου, η Μορίν, κι η Πατ ήταν πολύ φίλες,
οπότε μπόρεσαν να γιορτάσουν ταυτόχρονα
αυτό που κάναμε ο Τζον κι εγώ.
Απλά ακολουθήσαμε το ρεύμα.
Το να πάω στην Αμερική ήταν το όνειρό μου σε όλα τα επίπεδα.
Ο ΜΗΝΑΣ ΤΩΝ LED ΣΤΙΣ ΗΠΑ
Οι Led Zeppelin ξεκινούν περιοδεία
Ανοίγαμε για τους Vanilla Fudge, στην αρχή.
Ήταν το μόνο συγκρότημα που μας πήρε υπό την προστασία του.
Είναι καλοί φίλοι, γιατί ήταν φίλοι όταν δεν ήμασταν τίποτα.
Ο Κάρμαιν κι ο Τζον Μπόναμ ήταν αχτύπητο δίδυμο.
Συνήθιζαν να μιμούνται ο ένας τον άλλον στις συναυλίες.
Υπήρχε ωραία ενέργεια μεταξύ όλων.
Η περιοδεία ξεκίνησε στο Ντένβερ.
Παίξαμε σ' ένα υπόστεγο αεροπλάνων μπροστά σε αρκετά μικρό κοινό.
Ήμουν σαστισμένος.
Αλλά είπα: "Ας μαζευτούμε
σαν να παίζουμε σε νυχτερινό κέντρο,
και ας παίξουμε για εμάς.
Μην δίνετε σημασία στο αν υπάρχει κόσμος ή όχι.
Ας παίξουμε για εμάς και θα δούμε."
Παίξαμε μερικές φορές με τους Fudge,
μετά στο Whisky a Go Go στο Λ.Α.,
πριν πάμε στο Σαν Φρανσίσκο.
Το άλμπουμ έπαιζε ήδη στα αντεργκράουντ ραδιόφωνα,
και ο κόσμος ανυπομονούσε
να δει αυτό το συγκρότημα που άκουγε στο ραδιόφωνο.
Είχαμε αποφασίσει να τα δώσουμε όλα
και να παίξουμε όσο καλύτερα μπορούσαμε.
Με λίγα λόγια, να δώσουμε τα πάντα.
Στα παρασκήνια του Φίλμορ, ο Πίτερ Γκραντ είπε:
"Ό,τι κι αν γίνει, αν δεν σκίσετε εδώ, τελειώσατε."
Μετά τη συναυλία, ξέραμε ότι ήμασταν στο σωστό δρόμο.
Όλα έγιναν πολύ γρήγορα.
Η φήμη μας απογειώθηκε.
Ο κόσμος παραληρούσε,
πριν καν φτάσουμε για το Μπόστον Τι Πάρτι.
Παίζαμε το ίδιο καλά στη δυτική και την ανατολική ακτή.
Στα FM, έπαιζαν μια πλευρά του άλμπουμ
πριν πουν τι ήταν,
υπήρχε διαφήμιση, και μετά έπαιζαν την άλλη πλευρά.
Τα ραδιόφωνα τότε έλεγαν:
"Παίζουν στην πόλη σας απόψε."
Και όλοι έρχονταν στη συναυλία μας.
Ροκ εν ρολ με τους Led Zeppelin. Ο Ρόμπερτ Πλαντ είναι μαζί μου,
και ξέρω ότι νιώθετε καλά.
Ας ακούσουμε άλλη μια ακροάτρια.
- Έχετε τον λόγο. - Είναι ο Ρόμπερτ Πλαντ;
- Κατά καιρούς, ναι. - Θεέ μου.
Θα πάθω καρδιακή προσβολή.
Ωχ όχι! Μη μου το λέτε αυτό. Πηγαίνετε σε γιατρό!
Θέλω να σας πω ότι είστε πολύ σέξι. Είναι τρελό.
Τέλεια. Ευχαριστώ πολύ. Επόμενος.
Γεια σας. Ήθελα να σας δω χθες βράδυ,
αλλά δεν βρήκα εισιτήρια.
Χάσατε σπουδαία συναυλία.
Το όνομά σας; Δεν έχει σημασία.
- Γεια σας. - Γεια.
- Είσαι κούκλος.
- Τι σημαίνει αυτό; - Ότι είσαι πολύ όμορφος.
- Τέλεια! - Λάτρεψα τη συναυλία.
Μου άρεσε πολύ. Είσαι κούκλος.
- Συνεχίστε αυτό που κάνετε. - Ευχαριστώ. Το 'πιασα.
Η προσμονή ήταν τεράστια.
Ήταν εντυπωσιακό.
Γυρνώντας στην Αγγλία μετά απ' όλα όσα ζήσαμε,
έπρεπε να σωπάσω.
Στη χώρα, ο δίσκος δεν είχε κυκλοφορήσει ακόμα.
Οπότε, προτίμησα να σωπάσω.
Θα μου γελούσαν στα μούτρα.
Με τον Μπόνζο, βρισκόμασταν και λέγαμε:
- "Τι συνέβη;" - "Δεν ξέρω."
- "Τι ήταν αυτό;" - "Δεν ξέρω ακριβώς."
Ήταν εντελώς παρανοϊκό. Καθαρή τρέλα.
Γυρνώντας απ' την Αμερική, τα πράγματα είχαν αλλάξει πολύ,
και νιώθαμε πολύ καλά. Αλλά ήταν σοκ.
Αν το σκεφτείς, ήμασταν 20 χρονών,
και, ξαφνικά, ήμασταν περιτριγυρισμένοι
από κόσμο γύρω μας.
Αυτή η τεράστια υποκουλτούρα που ζει απ' τη διασημότητα.
Ειδικά στην αρχή της απογείωσής μας.
Είναι η στιγμή που νιώθεις
ότι κάτι γίνεται.
Το γουστάραμε.
Είναι λογικό.
Κι όλα αυτά μας συνέβαιναν χωρίς τον Τύπο που δεν μας χώνευε καθόλου.
Οι κριτικές ήταν λίγες,
με διασημότερη εκείνη του Rolling Stone.
Θυμάμαι να τη διαβάζω και να λέω:
"Μα για ποιον μιλάνε;
Για μας;"
Πολλοί δημοσιογράφοι της εποχής, δεν ξέρω αν ασχολούνταν με τη μουσική
για να γράψουν κριτική ή τους ένοιαζε περισσότερο
τα καμώματά μας ως γκρουπ.
Αλλά μας ένοιαζε τι πίστευαν,
με τον τρόπο που παίζαμε;
Λοιπόν, η απάντηση είναι…
δυστυχώς, ναι.
Αυτό είναι το ρίσκο.
Αλλά ευτυχώς, εμείς οι τέσσερις,
δεν μας πολυένοιαζε.
Πιο πολύ μας ένοιαζε να γουστάρουμε αυτό που κάναμε.
Το πρώτο άλμπουμ το 'χαν θάψει.
Πολλοί έλεγαν ότι δεν τους άρεσε
η μουσική μας χωρίς να ξέρουν γιατί.
Έτσι, δεν το παίρναμε και πολύ στα σοβαρά.
Δουλεύαμε σκληρά
και ο κόσμος καταλάβαινε τι κάναμε και αυτό φαινόταν.
Και το από στόμα σε στόμα δούλευε.
Οι συναυλίες γέμιζαν ασφυκτικά. Αυτό που μετράει για ένα γκρουπ,
είναι αυτό που ακούει ο κόσμος, όχι τι διαβάζει γι' αυτό.
Ήταν τέλειο να κάνουμε αυτές τις συναυλίες
και να είμαστε σε επικοινωνία οι τέσσερις
και να μπορούμε να κάνουμε αλλαγές
με χιούμορ, με ένταση
ή ακόμα και με επιθετικότητα.
Ήμασταν σε τέλεια συμβίωση.
Μπορούσαμε να πάμε σε οποιαδήποτε κατεύθυνση και όλοι ακολουθούσαν.
Αν η κιθάρα οδηγούσε, ακολουθούσαν. Μπορούσα να επιβραδύνω και ν' αλλάξω κάτι.
Ο αυτοσχεδιασμός ήταν σε στρατοσφαιρικό επίπεδο.
Με το "Dazed and Confused",
η ένταση κλιμακώνεται. Είναι διαβολικό.
Είχαμε χρυσό στα χέρια μας
και ήθελα να εντυπωσιάσω τους πάντες.
Είχα ολόκληρη ιδέα για το επόμενο άλμπουμ.
Θα ήταν πολύ κινηματογραφικό
στον τρόπο που η μουσική θα συντίθετο αρχικά,
χωρίς να υπολογίζουμε τα όβερνταμπ και τα στρώματα ήχου.
Ζήτησα να κάνουμε πρόβα στο σπίτι
και δουλέψαμε σε δύο νέα κομμάτια,
το "Whole Lotta Love" και το "What Is and What Should Never Be".
Ο Τζίμι καθόταν με μια ακουστική κιθάρα
και δουλεύαμε τα τραγούδια.
Ξεκινούσε παίζοντας αυτό που είχαμε γράψει.
Μετά, προσπαθούσαμε να τον ακολουθήσουμε.
Πήγαμε στα Olympic Studios τον Απρίλιο.
Χαιρόμασταν που γυρνούσαμε στο στούντιο.
Η ικανότητά μου να γράφω τραγούδια
άρχισε να διαμορφώνεται
λόγω του περιβάλλοντός μου.
Για το "Whole Lotta Love", ο Τζίμι είχε δουλέψει στο ρεφρέν.
Μου έδειξε το ριφ που είχε βρει
και ήταν απίστευτο.
Και για το κουπλέ, πήρα ένα κομμάτι του Γουίλι Ντίξον.
Πρέπει να ηρεμήσεις
Δεν κάνω πλάκα
Θα σε στείλω πίσω στα θρανία, ναι
Βασικά,
έβρισκα τα καλύτερα κομμάτια μαύρης μουσικής
και τα διασκεύαζα με κάθε τρόπο.
Δεν υπήρχε νόημα το "Whole Lotta Love"
να έχει δύο σχεδόν παρόμοια ριφ.
Το "What Is and What Should Never Be",
ξεκινά με κουπλέ αρκετά γλυκά και ήρεμα,
ακολουθεί ρεφρέν, που δεν θα το χαρακτήριζα δυνατό,
αλλά πιο έντονο, για να αναδειχθεί
η δύναμη του Τζον Μπόναμ και του γκρουπ συνολικά.
Ετοιμάζαμε νέα περιοδεία,
και ήμουν πολύ ενθουσιασμένος
με την ιδέα να ηχογραφήσουμε κομμάτια
σε διάφορα στούντιο στις ΗΠΑ.
Η ιδέα πίσω απ' αυτό ήταν να εμπνευστούμε
απ' την αγάπη του κόσμου και απ' την ενέργεια του κοινού.
Ήταν τεράστια χαρά
να πηγαίνουμε σε στούντιο στις ΗΠΑ.
Είχαμε την ενέργεια της περιοδείας
και την καταγράφαμε
ηχογραφώντας νέα κομμάτια.
Τα ντραμς του Τζον Μπόναμ θα κατανέμονταν
στερεοφωνικά. Μπορούσαμε έτσι να δουλέψουμε την τοποθέτηση
των άλλων οργάνων και τις στρώσεις ήχου.
Ήξερε επίσης τέλεια πώς να χρησιμοποιεί τα ντραμς του στο έπακρο.
Έτσι, όταν έπαιζε, ο ήχος αντηχούσε.
Ο ήχος προβαλλόταν.
Ο Τζον έπαιζε με τους καρπούς του. Δεν χτυπούσε με τους πήχεις του.
Μπορούσε επίσης να παίξει έναν τονισμό με την μπότα
που τον ένιωθες βαθιά μέσα σου.
Ήταν απίστευτα εφευρετικός.
Το να παίζω μαζί του ήταν πολύ εμπνευστικό.
Όταν τον άκουγα, αδύνατον να κάνω το ελάχιστο δυνατό.
Ήθελα να συντονιστώ μαζί του.
Οι μπασίστες έχουν την τέχνη να δένουν.
Μπορούσες να ακούσεις τον καθένα μας.
Ήθελα πραγματικά να μπορούμε
όλοι να ξεχωρίζουμε στο άλμπουμ.
Ηχογραφούσαμε ό,τι θέλαμε.
Οι Led Zeppelin είχαν πάντα πολλαπλές επιρροές.
Ακούγαμε όλοι διαφορετικά πράγματα.
Πάντα έλεγα ότι το συγκρότημά μας
ήταν το κοινό μας σημείο.
Ήταν πολύ ενθαρρυντικό να εκθέτουμε τις ευαισθησίες μας
αρχίζοντας να συνθέτουμε με τον Τζίμι.
Εκθέταμε τις ευαισθησίες μας
και τις πιθανές σκιερές πλευρές μας.
Η σύνθεση είναι μια πολύ προσωπική διαδικασία. Αποκαλύπτεσαι.
Είχα γράψει κάποιους στίχους στα δύο πρώτα άλμπουμ,
αλλά δεν ήμουν τόσο σίγουρος
για τους στίχους μου όσο για τα ριφ μου.
Άρχισα να σκέφτομαι τον ρόλο μου ως τραγουδιστής,
ως μελωδός ή ακόμα και ως αφηγητής.
Η ιδέα ήταν οι στίχοι του Ρόμπερτ
να εμπνέονται απ' τη μουσική.
Κι εκεί έγραψε τους στίχους του "Ramble On".
Ορίστε…
ένα προσχέδιο του "Ramble On".
Τα φύλλα πέφτουν γύρω μου
Είναι ώρα να φύγω
Αυτή είναι η ιστορία της ζωής μου.
Ήθελα οπωσδήποτε να έχω
πολλή υφή και στρώματα,
ειδικά όσον αφορά την κιθάρα, με το "Ramble On".
Υπάρχουν διαφορετικές στιγμές για τα κιθαριστικά μέρη.
Έτσι, υπάρχουν περάσματα
που μετατοπίζουν ορισμένα κουπλέ.
Το σόλο έχει πραγματική υφή.
Ήταν αληθινή ευτυχία να μπορούμε να συνθέτουμε αυτά τα κομμάτια
στα οποία όλοι συμμετείχαν, και μετά να επανερχόμαστε σ' αυτά
λέγοντας: "Πώς κατάφερε να τα μεταμορφώσει;"
Όλες αυτές οι αλλαγές έχουν πολλές προελεύσεις.
Αυτή η οικειότητα στη γραφή
έκανε τεράστια διαφορά. Πραγματικά απογυμνωθήκαμε.
Ως παιδί, οι γονείς μου με έβαλαν να σκαρφαλώσω όλα τα μυστικιστικά βουνά
και να επισκεφτώ τα πιο υπέροχα ερείπια,
όλα αυτά τα μέρη φορτωμένα με την ιστορία άλλων λαών.
Γι' αυτό μιλάει το τραγούδι.
Εσείς, εγώ και οι άλλοι.
Συναυλία με τη συναυλία,
καταλήξαμε να έχουμε γύρω στα είκοσι τραγούδια.
Μετά, γρήγορα, 40 κομμάτια.
Ανοίξαμε τις πόρτες της Αμερικής
και είδαμε το φως.
Αποφασίσαμε λοιπόν να τις ανοίξουμε διάπλατα
και να τα δώσουμε όλα…
Είναι μια τεράστια ήπειρος.
Θέλαμε πραγματικά να αφήσουμε το στίγμα μας μέσα απ' τις συναυλίες μας.
Στην αρχή, οι περιοδείες μας ήταν ατελείωτες.
Περιοδεύαμε για μήνες.
Τρεις από μας είχαν ήδη οικογένειες εκείνη την εποχή,
κι ήταν η πέμπτη μας περιοδεία σε εφτά μήνες,
οπότε έμεναν μακριά
απ' τα παιδιά τους για πολύ καιρό.
Είναι δύσκολο όταν έχεις οικογένεια.
Η γυναίκα μου ερχόταν στα καλύτερα μέρη.
Όταν ερχόταν στη Νέα Υόρκη, έκανε ψώνια με τα παιδιά.
Παρακολουθούσε τη συναυλία. Ήταν ωραία. Μετά η οικογένεια έφευγε
κι εμείς συνεχίζαμε την περιοδεία στην Αμερική.
Δεν υπήρχαν λεωφορεία περιοδείας ή τέτοια πράγματα τότε.
Χρησιμοποιούσαμε όποιο μέσο μεταφοράς βρίσκαμε,
φτάναμε, παίζαμε, μετά ζητούσαμε απ' τον Ρίτσαρντ Κόουλ
να βρει την επόμενη αίθουσα ή πόλη.
Τον βλέπαμε όταν φτάναμε
σε μια διασταύρωση και έκανε…
Λέγαμε: "Ωχ όχι. Χαθήκαμε πάλι."
Οι περιοδείες στην Αγγλία είναι πολύ πιο εύκολες.
Στην Αμερική, ήμασταν στο ξενοδοχείο όλη μέρα
τσακωνόμενοι με ηλίθιους.
Ό,τι συμβαίνει τη μέρα σε επηρεάζει.
Παίρναμε κανονικές πτήσεις, οπότε έπρεπε να ξυπνάμε νωρίς
και να περιμένουμε στο αεροδρόμιο για να πάμε κάπου.
Αλλά έτσι όλη η Αμερική έμαθε για μας.
Όταν γυρίσαμε σπίτι,
όλοι μας ήθελαν. Τι αλλαγή.
Ακόμα και χωρίς διαφήμιση, όταν κάναμε συναυλία στην Αγγλία,
εκπλησσόμασταν βλέποντας τόσο κόσμο.
Το αποδίδαμε στο από στόμα σε στόμα.
Το έβρισκα πολύ συναρπαστικό
το να ταξιδεύω και να ζω περιπέτειες.
Τι μαθαίνεις αν δεν είσαι περίεργος;
Πρέπει να βγεις έξω και να ψάξεις απαντήσεις.
Παίζαμε σε φεστιβάλ στην Αμερική, δύο χρόνια μετά το "Summer of Love".
Ξέρω ότι δεν έχει πραγματική σημασία,
αλλά για μένα έχει,
γιατί ένιωθα ότι ήμουν στη θέση μου
από συναισθηματική άποψη.
Θυμάμαι τον Τζον να κάνει σάουντ τσεκ στο Τζαζ Φέστιβαλ του Νιούπορτ
και όλους τους ντράμερ του Τζέιμς Μπράουν να εμφανίζονται
και να μένουν άφωνοι με ό,τι έβλεπαν.
Έδινε το σόου του, σκεπτόμενος:
"Ξέρω ποιος με κοιτάζει."
Ήταν τέλειο.
Αυτό έκανε τους Led Zeppelin πρωτότυπους.
Ο τρόπος που ο Τζον προσέγγιζε τον ρυθμό και τι έκανε.
Ηχογραφήσαμε όλα τα κομμάτια του Led Zeppelin II σε εκείνη την περιοδεία.
Ήταν σαν τυφώνας.
Μια δίνη ενέργειας και ελευθερίας.
Δεν είχαμε την ευκαιρία,
δεδομένου του χρόνου που περάσαμε στην Αμερική,
να επικεντρωθούμε στην Αγγλία.
Όταν γυρίσαμε,
κάναμε το πρώτο μας βρετανικό φεστιβάλ.
Και, φυσικά, αναρωτηθήκαμε
αν θα λειτουργούσε,
αν θα σκίζαμε και στη χώρα μας.
Εντυπωσιακό.
Είχα δει μια φωτογραφία απ' το πρώτο Φεστιβάλ του Μπαθ,
αλλά είναι φανταστικό να βλέπεις βίντεο.
Ήταν σίγουρα το πρώτο μας φεστιβάλ στην Αγγλία.
Και δεν έβρεξε, ήταν τέλεια, και περάσαμε φανταστικά.
Αλλά πόσος χρόνος έπρεπε να περάσει
μεταξύ δύο περιοδειών; Όχι πολύς.
Ήμασταν ακούραστοι.
Ήμασταν μια μπάλα ενέργειας και δύναμης.
Είναι 1:32 μ.μ., και το Απόλλων 11 απογειώνεται.
Είναι ένα μικρό βήμα για τον άνθρωπο,
αλλά ένα γιγάντιο άλμα για την ανθρωπότητα.
Δίναμε συναυλία όταν κάποιος περπάτησε στη Σελήνη.
Φανταστείτε πώς ήταν να είσαι στην Αμερική,
να είσαι ακόμα παιδί και να κοιτάς ψηλά…
Βλέπεις μια συναυλία,
και από πάνω σου ένας άνθρωπος περπατά στη Σελήνη.
Ο κόσμος είναι τεράστιος,
και είμαι σίγουρος ότι το 99% του κόσμου ενδιαφέρεται περισσότερο
για το γεγονός ότι αυτοί οι αστροναύτες γύρισαν σώοι κι αβλαβείς απ' τη Σελήνη.
Αλλά η μέρα της επιστροφής τους στη Γη ήταν και μια μεγάλη μέρα για μας.
Είναι η αναγνώριση όταν είσαι νέος
και θες να γίνεις τραγουδιστής.
Να πάρεις χρυσό δίσκο. Τι καλύτερο υπάρχει μετά απ' αυτό;
Δεν έχει καμία σημασία.
Ήθελα πραγματικά να βεβαιωθώ
ότι αυτό το νέο άλμπουμ θα ενθουσίαζε τους πάντες.
Ήθελα να δημιουργήσω κάτι εντελώς πρωτόγνωρο:
ακουστικό, ηλεκτρικό, ριζοσπαστικό και ακόμη και πρωτοποριακό.
Έτσι, όταν ήρθε η ώρα
να κάνουμε το μιξάζ του Led Zeppelin II,
το έκανα με τον Έντι Κρέιμερ, στα A&R Studios στη Νέα Υόρκη.
Πιστεύω ότι πραγματικά τα σπάει.
Όπως πολλά μιξάζ, υπήρχαν περισσότερα από ένα άτομα στην κονσόλα.
Ήθελα να κάνω το "Whole Lotta Love"
κάτι παραπάνω από ένα απλό σινγκλ.
Το κομμάτι έπρεπε να έχει
ένα ριζοσπαστικό πρωτοποριακό μέρος
στη μέση που ξεκινά με ένα κύμα ήχου.
Και μόλις πήγαινα να βάλω ένα όβερνταμπ από πάνω στη μέση,
ξεκούρδιζα εντελώς την κιθάρα μου,
και τραβούσα τις χορδές πάνω κάτω.
Και υπήρχε πολλή κίνηση στον ήχο, από αριστερά προς τα δεξιά.
Είχαμε τελειώσει.
Το Led Zeppelin II είχε ολοκληρωθεί
και ήταν έτοιμο να κυκλοφορήσει.
Στις 9 Ιανουαρίου 1970,
παίξαμε στο Ρόγιαλ Άλμπερτ Χολ στο Λονδίνο,
ενώ ένα χρόνο νωρίτερα,
στις 9 Ιανουαρίου 1969,
παίζαμε στο Σαν Φρανσίσκο.
Τι πρόοδος μέσα σ' ένα χρόνο.
Ήταν εντελώς τρελό. Περνούσα πραγματικά τέλεια.
Η καριέρα του λογιστή ήταν μακριά.
Η συναυλία γινόταν στο Λονδίνο,
οπότε οι οικογένειές μας ήρθαν να μας δουν.
Ήταν σαν συγκέντρωση των φυλών.
Το να πατάς αυτές τις διάσημες σανίδες
ήταν σουρεαλιστικό. Ήταν φανταστικό.
Και ήμασταν οι μόνοι εκείνο το βράδυ, οπότε τα δώσαμε όλα.
Λεντ Ζεπ!
Ευχαριστούμε πολύ.
Λεντ Ζεπ!
Ο πατέρας μου ήταν στην αίθουσα.
Ήταν πολύ περήφανος. Τι αίσθηση.
Μου είπε: "Υπήρχε πάθος και ορμή."
Ήταν σπουδαία στιγμή.
Τα πάω πολύ καλά με τον Τζον Πολ.
Μάλιστα, τα πάμε όλοι πολύ καλά.
Κάθε μέλος του γκρουπ είναι διαφορετικό,
αλλά όλοι είναι πολύ καλοί.
Είναι όλοι μοναδικοί, με τον τρόπο τους.
Χρειάστηκε να φτάσουμε στα μέσα του 1969
για να ανακαλύψω πραγματικά τον καθένα τους.
Έγινε σταδιακά.
Θα μπορούσα να μιλάω για τον Ρόμπερτ για ώρες.
Τον ξέρω τόσο καλά.
Ο Τζίμι είναι αρκετά ντροπαλός, βασικά.
Αλλά όταν τον γνωρίζεις όπως εγώ, δεν μπορείς παρά να τον εκτιμήσεις.
Μπορείς να αγαπάς κάθε μέλος για το ταλέντο του.
Αλλά λατρεύω να παίζω σ' αυτό το γκρουπ, οπότε είμαι ικανοποιημένος.
Την πρώτη μέρα που ήρθαμε,
παίξαμε το "Train Kept A-Rollin'"
γιατί μας βγήκε αυθόρμητα εκείνη τη στιγμή και πέτυχε.
Αλλά ό,τι συνέβη πριν,
ήμασταν εμείς που παλεύαμε.
Γιατί λοιπόν να σταματήσουμε;
Αν έχεις κάτι μέσα σου που είναι διαφορετικό, τότε πρέπει να το καλλιεργήσεις.
Να το δουλέψεις ασταμάτητα και να πιστεύεις στον εαυτό σου.
Αλλά όσο μένεις ειλικρινής με τον εαυτό σου,
τα όνειρά σου μπορούν να πραγματοποιηθούν. Το πιστεύω.
Είναι δυνατό, γιατί αυτό μας συνέβη.
Υποτιτλισμός: haroldpoi
Ευχαριστώ.