Συγχαρητήρια, σύντροφοι.
Είστε οι τελευταίοι από μια σειρά 3.828 ανδρών.
Στα προηγούμενα...
Αυτό το βρήκα στα Αρχεία του Κράτους. Θέλω τη βοήθειά σου.
Επιβεβαιώνεις ότι εξερράγη μετά την προσπάθεια να τον κλείσουν;
Νομίζεις ρωτώντας θα μάθεις την αλήθεια;
Θα δικάσουν τον Ντιάτλοφ.
Θα μας ζητήσουν να καταθέσουμε ως εμπειρογνώμονες.
Ανέλυσα τα δεδομένα.
Απενεργοποίησαν τον αντιδραστήρα και μετά εξερράγη.
- Το έχεις ξαναδεί. - Δεν ήξερα ότι ίσως προκαλέσει έκρηξη.
- ’ρα αυτοί φταίνε; - Ναι.
Όχι μόνο αυτοί.
Θα κάνουμε συμφωνία με την KGB. Δε θα το αποκαλύψεις στη Βιέννη...
...και θα μας αφήσουν να διορθώσουμε τους αντιδραστήρες.
Έχεις την ευκαιρία να το αποκαλύψεις.
Κάποιος πρέπει να πει την αλήθεια.
Επεισόδιο 5ο - Τέλος σειράς «Αιωνία η μνήμη»
ΠΡΙΠΙΑΤ, 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1986 12 ΩΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΚΡΗΞΗ
Ίσως δώσουν προαγωγή στον Μπρικάνοφ.
Αυτό το πρόβλημα με τη δοκιμή ασφαλείας...
...αν ολοκληρωθεί επιτυχώς...
...ναι, πιστεύω ότι θα πάρει προαγωγή.
Ίσως πάει και στη Μόσχα.
Λογικά, θα με κάνουν υπεύθυνο μόλις φύγει...
...και κάποιος θα πρέπει να πάρει τη θέση μου.
Ίσως προτείνω τον Σίτνικοφ.
Υπολόγιζε κι εμένα.
Θα το έχω υπόψιν μου.
Βίκτορ Πετρόβιτς...
...οι ετοιμασίες για τη δοκιμή παν καλά.
Ο σύντροφος Ντιάτλοφ δουλεύει υπό τις οδηγίες μου...
...και η ισχύς του αντιδραστήρα 4 μειώθηκε στα 1.600 μεγαβάτ.
Με την έγκρισή σου, μπορούμε να μειώσουμε την ισχύ...
Πρέπει να περιμένουμε.
Υπάρχει...
Θα ρωτήσεις αν υπάρχει πρόβλημα, Νικολάι;
Δε φαίνεται στη φάτσα μου;
Τρία χρόνια προσπαθώ να τελειώσω αυτόν τον έλεγχο. Τρία χρόνια.
Με πήρε ο επόπτης της ΔΕΗ Κιέβου.
Δεν μπορούμε να μειώσουμε άλλο την ισχύ για τις επόμενες 10 ώρες.
Ο επόπτης; Με ποιο δικαίωμα...
Δεν είναι απόφαση του επόπτη, Ντιάτλοφ.
Ο μήνας τελειώνει.
Υπάρχουν τα πλαφόν παραγωγικότητας.
Δουλεύουν υπερωρίες, τα εργοστάσια θέλουν ρεύμα.
Κάποιος από την κορυφή πιέζει. Αν και δε θα μάθουμε ποτέ ποιος.
Να το αναβάλουμε ή όχι;
Όχι, δε νομίζω.
Αν πρέπει να περιμένουμε 10 ώρες, θα περιμένουμε.
Δεν υπάρχει θέμα αστάθειας αν δουλεύει στη μισή ισχύ;
- Όχι, νομίζω πως... - Δε ρωτάω εσένα.
Είναι ασφαλές.
Διατηρούμε τα 1.600. Θα πάω να κοιμηθώ λίγο και θα γυρίσω το βράδυ.
Θα συνεχίσουμε τότε.
Θα επιβλέψω ο ίδιος τη δοκιμή.
Και θα ολοκληρωθεί.
Δε χρειάζομαι εδώ τότε.
Πάρε με όταν τελειώσει.
Επεισόδιο 5ο - Τέλος σειράς «Αιωνία τους η μνήμη»
ΜΟΣΧΑ, ΜΑΡΤΙΟΣ 1987
Πώς νιώθεις;
Πήγες στο γιατρό χθες. Πώς είναι η υγεία σου;
Δεν ξέρεις;
Βιεννέζικη.
Ξέρεις γερμανικά;
Γράφει...
...«Επιτέλους ένας Σοβιετικός επιστήμονας που λέει την αλήθεια».
Απεχθάνομαι τον υπαινιγμό, αλλά πρέπει να πω...
...ότι έκανες εξαιρετική εντύπωση στο συνέδριο.
Τελικά είσαι πολύ καλός σε αυτό.
Σε τι; Στα ψέματα;
Στους πολιτικούς ελιγμούς, Λεγκάσοφ.
Η Δύση πείστηκε πλέον, πως το Τσερνόμπιλ οφείλεται αποκλειστικά...
...σε ανθρώπινο λάθος. Και κατά βάση, ισχύει.
Σ' εσένα το οφείλουμε αυτό και αυτό είναι το ευχαριστώ μας.
«Ήρωας της Σοβιετικής Ένωσης».
Η υψηλότερη τιμή.
Ούτε καν εγώ δεν την έχω πάρει.
«Προαγωγή σε Διευθυντή του Ινστιτούτου Κουρτσάτοφ».
Μεγάλη μου τιμή.
Δε νομίζω πως είσαι μετριόφρων, Βαλέρι Αλεξέγιεβιτς.
Αυτά δεν ισχύουν ακόμη.
- Πρώτα, θα καταθέσεις στη δίκη. - Σύντροφε Σαρκόφ...
...ξέρω το καθήκον μου απέναντι στο Κράτος.
Μας εγγυήθηκες κάτι, όμως.
Επιδιόρθωση των αντιδραστήρων.
Πέρασαν μήνες και δεν έγιναν αλλαγές.
- Ούτε καν συζητήθηκαν. - Πρώτα η δίκη.
Μόλις τελειώσει, θα έχουμε τους κακούς...
...θα έχουμε τον ήρωά μας και την αλήθεια μας.
Μετά, θα ασχοληθούμε με τους αντιδραστήρες.
Με τρένο ήρθες;
Ναι, με τρένο.
Ας πούμε για τη Βιέννη τώρα.
Δεν ήρθα να σε μαλώσω.
Ξέρω πώς λειτουργεί ο κόσμος παρά τα όσα λέει ο Σερμπίνα.
Οπότε...
...γιατί ήρθες;
Γιατί έχω γαϊδουρινό πείσμα.
Όπως ακριβώς ήλπιζες.
Ο Σαρκόφ λέει ότι θα επιδιορθώσουν τους αντιδραστήρες μετά τη δίκη.
Τον πιστεύεις;
Δε θα το κάνουν ποτέ από μόνοι τους...
...γιατί αν παραδεχτούν το πρόβλημα, παραδέχονται ότι είπαν ψέματα.
Πρέπει να εξαναγκαστούν.
Στη δίκη...
...πες την αλήθεια.
Πείσε τους ενόρκους.
Είναι στημένη δίκη.
- Οι ένορκοι έχουν ήδη την απόφαση. - Δε μιλάω γι' αυτούς.
Η Κεντρική Επιτροπή προσκάλεσε μέλη της επιστημονικής κοινότητας...
...να παρακολουθήσουν τη δίκη.
Συνάδελφοί μας, από το Κουρτσάτοφ...
...τα Υπουργεία Πυρηνικών, Ενέργειας...
...θα είναι στο ακροατήριο ακούγοντας κάθε σου λέξη.
Αυτοί είναι οι δικοί μας ένορκοι.
Και όταν η κατάθεσή σου φτάσει στη στιγμή της έκρηξης;
Τότε οι ένορκοί μας θα ακούσουν επιτέλους την αλήθεια.
- Και θα κάνουν τι; - Θα πιέσουν για μεταρρυθμίσεις.
Όχι μόνο για τους RBMK, αλλά για όλη τη βιομηχανία...
- Όχι. - Δεν μπορούν χωρίς εμάς. Αν εμείς...
Ξέρεις τι έπαθε ο Βολκόφ, που έγραψε την αναφορά που βρήκες;
Απολύθηκε από τη θέση του στο Ινστιτούτο.
Επειδή έκανε το έγκλημα να γνωρίζει.
Νομίζεις πως επιστήμονες που επιλέχθηκαν να παραστούν σε μια στημένη δίκη...
...θα υποκινηθούν να δράσουν από εμένα;
Επειδή θα κρατήσω ηρωική στάση απέναντι στο Κράτος, αψηφώντας το;
Ναι.
- Γιατί; - Επειδή είσαι ο Βαλέρι Λεγκάσοφ...
...και είσαι σημαντικός.
Πολύ θα ήθελα η δική μου κατάθεση να είναι αρκετή.
Αλλά ξέρω πώς λειτουργεί ο κόσμος.
Θα με εκτελέσουν, Χομιούκ.
Εσύ μου ζήτησες να ανακαλύψω τι συνέβη.
Μίλησα σε δεκάδες άτομα.
Κάθε λέξη που είπαν, την κατέγραψα.
Είναι όλα εδώ μέσα.
Αυτά είναι όσων ζουν ακόμη. Αυτά όσων πέθαναν.
Πέθαναν σώζοντας ο ένας τον άλλο.
Σβήνοντας φωτιές, φροντίζοντας πληγωμένους.
Δε δίστασαν, δεν παραιτήθηκαν. Έκαναν αυτό που έπρεπε να κάνουν.
Το ίδιο κι εγώ.
Πήγα οικειοθελώς σε έναν εκτεθειμένο αντιδραστήρα.
Που σημαίνει, θυσίασα ήδη τη ζωή μου.
Δε φτάνει αυτό;
Όχι. Λυπάμαι, αλλά δε φτάνει.
ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΤΣΕΡΝΟΜΠΙΛ ΙΟΥΛΙΟΣ 1987
Η Κεντρική Επιτροπή του Κ.Κ. Σοβιετικής Ένωσης...
...και το προεδρείο του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ...
...αποφάσισε να αποδοθεί δικαιοσύνη εκ μέρους του λαού...
...με βάση τον κοινό στόχο του Κόμματος...
...όπως αποφασίστηκε στο 20ο, 21ο και 22ο Συνέδριο...
...έναν στόχο Λενινιστικό.
Ήταν, είναι και θα είναι ο μόνος αναλλοίωτος στόχος του Κράτους.
Ο δρόμος των Λενινιστικών αρχών θα ακολουθείται διαρκώς και απαρέγκλιτα...
...γιατί εκφράζει τα ζωτικά συμφέροντα του Σοβιετικού λαού...
...τις ελπίδες και προσδοκίες του, και καθοδηγεί το Κόμμα και το Κράτος.
’ρχεται η συνεδρίαση.
Προεδρεύει ο σύντροφος δικαστής Μίλαν Κάντνικοφ.
Κατηγορητήριο.
Οι Βίκτορ Μπρικάνοφ...
...Ανατόλι Ντιάτλοφ...
...και Νικολάι Φομίν...
...κατηγορούνται για παραβίαση του ’ρθρου 220, Ενότητα 2...
...του ποινικού κώδικα της ΕΣΣΔ...
...που οδήγησε στην πυρηνική καταστροφή της 26ης Απριλίου 1986.
Καλούμε ως μάρτυρες τη συντρόφισσα Χομιούκ...
...του Ινστ. Πυρηνικής Ενέργειας Λευκορωσίας.
Το σύντροφο Λεγκάσοφ από το Ινστιτούτο Πυρηνικής Ενέργειας Κουρτσάτοφ...
...και το σύντροφο Μπόρις Εβντοκίμοβιτς Σερμπίνα...
...Πρόεδρο του υπουργικού συμβουλίου...
...και υπουργό Καυσίμων και Ενέργειας.
Ξεκίνησε...
...παραδόξως, από μια δοκιμή ασφαλείας.
Γιατί χρειαζόταν καν η δοκιμή ασφαλείας;
Ο αντιδραστήρας 4 δεν ήταν καινούριος όταν συνέβη το ατύχημα.
Στην πραγματικότητα, τέθηκε σε λειτουργία στις 20 Δεκεμβρίου 1983.
Έντεκα μέρες μετά, την τελευταία μέρα του χρόνου...
...ο διευθυντής, Βίκτορ Μπρικάνοφ...
...υπέγραψε αυτό το έγγραφο...
...επιβεβαιώνοντας την ολοκλήρωση κατασκευής του αντιδραστήρα.
Επειδή τελείωσε τη δουλειά πριν το τέλος του χρόνου...
...ο σύντροφος Μπρικάνοφ βραβεύτηκε ως Ήρωας της Σοσιαλιστικής Εργασίας.
Ο σύντροφος Φομίν βραβεύτηκε για Ηρωική Εργασία.
Στο σύντροφο Ντιάτλοφ δόθηκε το Μετάλλιο του Τάγματος της Κόκκινης Σημαίας.
Αλλά η δουλειά τους δεν είχε τελειώσει.
Και αυτό το έγγραφο, ήταν ένα ψέμα.
Για να υπογραφεί αυτό...
...έπρεπε να είχαν ολοκληρωθεί επιτυχώς όλες οι δοκιμές ασφαλείας.
Παρ' όλα αυτά, έμεινε μία.
Ένας πυρηνικός αντιδραστήρας παράγει θερμότητα στον πυρήνα, εδώ.
Μία σειρά αντλιών, εδώ κι εδώ...
...στέλνουν συνεχώς νερό ψύξης στον πυρήνα.
Η θερμότητα του πυρήνα το μετατρέπει σε ατμό...
...και ο ατμός γυρνάει την τουρμπίνα εδώ, παράγοντας ηλεκτρισμό.
Αλλά τι θα γίνει αν ένα εργοστάσιο δεν έχει ισχύ;
Αν διακοπεί η ισχύς που τροφοδοτεί το εργοστάσιο;
Διακοπή ρεύματος, αστοχία εξοπλισμού...
...ή επίθεση ξένου εχθρού;
Χωρίς ισχύ...
...οι αντλίες δεν μπορούν να στείλουν νερό στον πυρήνα...
...και χωρίς νερό, ο πυρήνας υπερθερμαίνεται και το καύσιμο λιώνει.
Εν συντομία, μια πυρηνική καταστροφή.
Η λύση;
Τρεις εφεδρικές γεννήτριες πετρελαίου, εδώ.
’ρα, λύθηκε το πρόβλημα;
Όχι.
Ο Μπρικάνοφ ήξερε πως το πρόβλημα δε λύθηκε.
Οι εφεδρικές γεννήτριες θέλουν ένα λεπτό περίπου...
...για να ενεργοποιήσουν τις αντλίες και να αποφευχθεί η πυρηνική τήξη.
Ως τότε, θα ήταν πολύ αργά.
Ερχόμαστε στη δοκιμή ασφάλειας.
Η θεωρία λέει το εξής. Αν κοπεί το ρεύμα στο εργοστάσιο...
...η τουρμπίνα που περιστρέφεται χρειάζεται κάποιο χρόνο να σταματήσει.
Αν έπαιρναν...
...την ενέργεια που παραγόταν ακόμη, και τη μετέφεραν στις αντλίες;
Αν μέχρι να σταματήσει, μπορούσε να κρατήσει τις αντλίες σε λειτουργία...
...αυτό το ένα λεπτό, μέχρι να αναλάβουν οι γεννήτριες;
Καμιά απορία;
Όχι.
Συνεχίστε, παρακαλώ.
Για να ελεγχθεί αυτή η θεωρία...
...μειώνεται η ισχύς του αντιδραστήρα...
...στα 700 μεγκαβάτ, ώστε να προσομοιωθούν οι συνθήκες διακοπής ρεύματος.
Έπειτα σβήνουν οι τουρμπίνες...
...και καθώς επιβραδύνονται μετριέται η ηλεκτρική τους ισχύς...
...για το αν επαρκεί για να τροφοδοτήσει τις αντλίες.
Επιστημονικά σωστό...
...αλλά η επιτυχία της δοκιμής, εξαρτάται από αυτούς που την εκτελούν.
Την πρώτη φορά που το δοκίμασαν, απέτυχαν.
Τη δεύτερη φορά, απέτυχαν.
Την τρίτη φορά απέτυχαν ξανά.
Την τέταρτη φορά που δοκίμασαν...
...ήταν στις 26 Απριλίου...
...του 1986.
Συντρόφισσα Χομιούκ.
Για να κατανοήσουμε τα γεγονότα εκείνης της νύχτας, θα πάμε δέκα ώρες πίσω.
Στις 25 Απριλίου, που αποφασίστηκε να γίνει η δοκιμή.
Ως τις 2 μ.μ., η ισχύς του αντιδραστήρα μειώθηκε στο ήμισυ.
Από την κανονική, των 3.200 μεγαβάτ...
...στα 1.600 μεγαβάτ, σταθεροποιήθηκε και επρόκειτο να μειωθεί...
...ως του σημείου της δοκιμής, τα 700 μεγαβάτ.
Αλλά, πριν το κάνουν, έλαβαν ένα τηλεφώνημα.
Υπεύθυνοι του ηλεκτρικού δικτύου Κιέβου είπαν πως δε γίνεται...
...να μειωθεί η ισχύς κι άλλο, πριν τα μεσάνυχτα.
Ζήτησαν δεκάωρη καθυστέρηση.
Είναι η πρώτη κρίσιμη στιγμή. Ο πρώτος κρίκος στην αλυσίδα της καταστροφής.
Μια ικανή διοίκηση θα επέμενε στη ματαίωση της δοκιμής.
Αυτοί οι τρεις, επέτρεψαν να συνεχιστεί.
Γιατί ήταν επικίνδυνη η αναβολή; Δημιούργησε δύο προβλήματα.
Το ένα, επιστημονικής φύσεως...
...και το άλλο εντελώς ανθρώπινο.
Αυτό θα εξετάσουμε πρώτα.
Τα μεσάνυχτα...
...γίνεται αλλαγή βάρδιας.
Γεια.
- Κοντεμτσούκ; - Ξέχνα το. Βρες άλλο κορόιδο.
Τόπτουνοφ, θες να αγοράσεις μια μηχανή;
Ο Τόπτουνοφ; Μωρό είναι. Έχει πιο πολλές τρίχες πάνω παρά κάτω.
Τρίχες; Μουστάκι το λες αυτό;
Λεονίντ Φεντόροβιτς;
Ο Ακίμοφ σε ζητά στο κέντρο ελέγχου.
- Ήρθε ήδη; - Ήρθε νωρίς.
Είπε κάτι για δοκιμή.
Βλέπεις; Χάλια είναι.
Σάσα;
Ξέρεις τη δοκιμή που ήταν να κάνουν;
Την παύση της τουρμπίνας που δοκίμασαν πέρσι;
Δεν το έκαναν στην πρωινή βάρδια και το έδωσαν σ' εμάς.
Σε εμάς; Δεν ξέρουμε τι να...
Δεν έχουμε ιδέα.
Ηρέμησε.
Το πάμε στα 700 και μετά αναλαμβάνουν ο Στόλιαρτσουκ κι ο Κίρσενμπαουμ...
...αλλά ο Ντιάτλοφ θα επιβλέπει.
Θα το κάνω για πρώτη φορά με τον Ντιάτλοφ από πάνω μου;
Μην ανησυχείς. Θα το κάνουμε μαζί.
Διαβάζω τις οδηγίες τώρα.
Θα τα κάνουμε αυτά ή όχι;
Είμαι ο Ακίμοφ από τον 4.
Έχω το εγχειρίδιο για τη δοκιμή.
Την έκανες πέρσι.
Ναι, υπάρχουν οδηγίες για το τι να κάνουμε, αλλά...
...έχουν διαγραφεί πολλά. Τι να...
Κι εγώ τι να...
Είσαι σίγουρος;
Μάλιστα. Ευχαριστώ.
Είπε να κάνουμε και τα διαγραμμένα.
Τότε γιατί τα διέγραψαν;
Πήραμε άδεια για τη δοκιμή.
Είναι 1600. Ωραία.
Να ελπίσω ότι όλοι ξέρετε τι να κάνετε;
Ναι. Φυσικά.
- Στόλιαρτσουκ; - Ναι.
Κίρσενμπαουμ;
Δεν πρόλαβα να το ξαναδώ. Μόλις το μάθαμε.
Ορίστε, ξαναδιάβασέ το. Ή απλά κάνε ό,τι σου πω.
Ακόμη κι ένας χαζός σαν κι εσένα μπορεί.
Ας ξεκινήσουμε.
Να σβήσω την τουρμπίνα ενώ λειτουργεί ο αντιδραστήρας;
- Δεν είναι καλή... - Σκάσε και κάνε τη δουλειά σου.
Τόπτουνοφ, μείωσε την ισχύ στα 700.
- Δεν το έχω ξανακάνει αυτό. - Ηρέμησε. Εγώ είμαι εδώ.
Μειώνω την ισχύ στα 700.
Θέλω να σκεφτείτε τον Γιούρι Γκαγκάριν.
Φανταστείτε να μην του έλεγαν τίποτε πριν την αποστολή στο διάστημα...
...παρά μόνο λίγο πριν την εκτόξευση.
Φανταστείτε να είχε μόνο μια λίστα με οδηγίες που δεν είχε ξαναδεί ποτέ...
...και κάποιες από αυτές διαγραμμένες.
Αυτό ακριβώς έγινε στο κέντρο ελέγχου του αντιδραστήρα 4.
Η βραδινή βάρδια δεν ήταν εκπαιδευμένη, δεν ήξερε καν ότι θα γίνει δοκιμή.
Ο Λεονίντ Τόπτουνοφ...
...ο υπεύθυνος χειριστής να σταθεροποιήσει τον αντιδραστήρα εκείνο το βράδυ ήταν...
...ήταν μόνο 25 χρονών.
Η εμπειρία του στη δουλειά;
4 μήνες.
Αυτό είναι το ανθρώπινο πρόβλημα που προκάλεσε η καθυστέρηση.
Αλλά μέσα στον πυρήνα του αντιδραστήρα, στο χώρο ανάμεσα στα ίδια τα άτομα...
...σχηματίστηκε κάτι πολύ πιο επικίνδυνο. Ένα δηλητήριο.
Ήταν 28 λεπτά μετά τα μεσάνυχτα.
Ο σύντροφος Λεγκάσοφ.
Χαίρομαι που βλέπω συναδέλφους εδώ...
...από το Ινστ. Κουρτσάτοφ και το Υπ.Ενέργειας.
Αλλά δε χρειάζεται να είσαι επιστήμονας για να καταλάβεις τι έγινε.
Αρκούν τα εξής.
Δύο πράγματα συμβαίνουν στην ουσία μέσα σε ένα πυρηνικό αντιδραστήρα.
Η θετική ανάδραση που παράγει ενέργεια είτε αυξάνεται...
...είτε μειώνεται.
Αυτό είναι όλο.
Οι χειριστές απλώς διατηρούν την ισορροπία.
Το καύσιμο είναι Ουράνιο.
Καθώς τα άτομά του διασπώνται και συγκρούονται...
...η ανάδραση αυξάνει.
Αν δεν εξισορροπηθεί η ανάδραση, θα αυξάνεται επ' άπειρον. Οπότε...
Ράβδοι ελέγχου από βόριο.
Επιβραδύνουν τη θετική ανάδραση όπως τα φρένα στο αυτοκίνητο.
Υπάρχει όμως κι ένας τρίτος παράγοντας.
Το νερό.
Το νερό ψύξης απομακρύνει τη θερμότητα και μετατρέπεται σε ατμό...
...το «κενό» όπως το λέμε.
Οι RBMK αντιδραστήρες όπως αυτός στο Τσερνόμπιλ...
...έχουν κάτι που ονομάζουμε «συντελεστή θετικού κενού».
Τι σημαίνει αυτό;
Σημαίνει πως όσο περισσότερος ατμός υπάρχει μέσα στον αντιδραστήρα...
...τόσο αυξάνει η ανάδραση.
Αυτό οδηγεί σε αύξηση της θερμότητας, αύξηση του ατμού, που οδηγεί...
Όπως καταλαβαίνετε, δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο.
Και θα ήταν όντως έτσι, αν δεν υπήρχε αυτό.
Και θα ίσχυε...
...αν δεν υπήρχε...
...αυτός. Ο αρνητικός συντελεστής θερμοκρασίας.
Όταν τα πυρηνικά καύσιμα θερμαίνονται, γίνονται λιγότερα ραδιενεργά.
Που σημαίνει...
...το καύσιμο αυξάνει τη θετική ανάδραση.
Οι ράβδοι ελέγχου και το νερό, τη μειώνουν.
Ο ατμός την αυξάνει...
...η αύξηση θερμοκρασίας τη μειώνει.
Αυτός είναι...
...ο αόρατος μηχανισμός που ηλεκτροδοτεί πόλεις, χωρίς καπνό και φωτιά.
Και είναι υπέροχος...
...υπό κανονικές συνθήκες.
Όταν το ουράνιο διασπάται απελευθερώνοντας ενέργεια...
...δημιουργεί ένα νέο στοιχείο, το Ξένον.
Το Ξένον μειώνει τη ραδιενέργεια.
Είναι το δηλητήριο που ανέφερε η συντρόφισσα Χομιούκ.
Όταν έχουμε μέγιστη ισχύ, το Ξένον διασπάται πριν δημιουργήσει πρόβλημα.
Λόγω της καθυστέρησης όμως...
...ο αντιδραστήρας 4 λειτουργούσε στο ήμισυ της ισχύος του...
...για δέκα ώρες.
Το Ξένον δε διασπάστηκε.
Συσσωρεύτηκε, δηλητηριάζοντας τον πυρήνα.
Η ισορροπία αρχίζει να διαταράσσεται.
28 λεπτά μετά τα μεσάνυχτα...
...ο αντιδραστήρας είναι σχεδόν ανενεργός.
Παρ' όλα αυτά, λιγότερο από μία ώρα μετά, εξερράγη.
Αν απορείτε πώς ένας απενεργοποιημένος αντιδραστήρας...
...εκρήγνυται, δε σας κατηγορώ.
Εσείς δε δουλεύετε στο κέντρο ελέγχου ενός πυρηνικού εργοστασίου.
Αλλά όπως αποδείχτηκε, κι αυτοί που δούλευαν εκεί...
...δεν το κατάλαβαν.
Με το μαλακό τώρα. Κατέβασέ το.
Ωραία. Έτσι μπράβο.
- Έπρεπε ήδη να έχετε τελειώσει. - Ακολουθούμε το πρωτόκολλο μείωσης.
Καθυστερείτε.
Ξέρω δέκα που θα το είχαν ήδη κάνει.
Συνέχισε. Τα πας μια χαρά.
Κίρσενμπαουμ, φώναξέ με όταν τελειώσουν οι γριές εδώ.
Ναι, σύντροφε Ντιάτλοφ.
Εντάξει. Πολύ αργά τώρα. Ας το κατεβάσουμε στα 700.
- Πιο σιγά. - Δε μετακίνησα καμία ράβδο.
Τι είναι αυτό;
Δεν το αγγίζω καν.
Το κάναμε σωστά. Ίσως ο πυρήνας δηλητηριάστηκε.
Αν δηλητηριάστηκε, δεν το κάνατε σωστά γιατί στραγγαλίζεις τον αντιδραστήρα.
Ανέβασέ το!
Κλείνοντας το Τ.Σ.Α.Ε. ίσως αποκτήσουμε περισσότερο έλεγχο.
Κάν' το.
Κλείσε το Τοπικό Σύστημα Αυτόματου Ελέγχου. Γύρνα στο Γενικό. Λεονίντ.
Απενεργοποίηση Τ.Σ.Α.Ε. Ενεργοποίηση Γενικού.
Τι έκανες;
- Ό,τι μου είπατε. Πάτησα... - Κοίτα το!
- Δεν καταλαβαίνω. - Είστε άσχετοι.
Κλείσατε τον αντιδραστήρα.
- Πώς σκατά σας προσέλαβαν; - Σύντροφε Ντιάτλοφ...
Θα μου ξαναπείς ότι τα κάνατε όλα σωστά, ανίκανε μαλάκα;
Ζητώ συγγνώμη για το ανεπιτυχές αποτέλεσμα.
- Τι κάνεις; - Πρέπει να τον κλείσουμε εντελώς.
- Όχι. - Ίσως έχουμε συσσώρευση Ξένον.
- Πρέπει να τον κλείσουμε για 24 ώρες. - Όχι, θα γίνει απόψε. Ισχύς στα 700.
- Δε γίνεται. Οι κανόνες... - Ξέρω τους κανόνες.
- Αν πέσουμε από το 80%... - Όχι, πέσαμε από 50%.
- 50% είναι χειρότερο. - Οι κανόνες δε λένε 50%.
Σύντροφε Ντιάτλοφ, συγγνώμη, αλλά αυτό που λέτε είναι παράλογο.
- Αύξησε την ισχύ. - Όχι.
Δεν το κάνω. Δεν είναι ασφαλές.
Πρώτα η ασφάλεια.
Πάντα.
Το λέω εδώ και 25 χρόνια.
Τόσα δουλεύω εδώ. 25 χρόνια. Παραπάνω από σένα, Ακίμοφ;
- Ναι. - Πολύ παραπάνω;
Ναι.
Κι εσύ, που ακόμη δεν απογαλακτίστηκες;
Αν λέω ότι είναι ασφαλές, τότε είναι. Αν οι δυο σας διαφωνείτε...
...θα πάψετε να δουλεύετε εδώ.
Όχι μόνο εδώ. Ούτε στο Κουρσκ, στην Ιγκναλίνα...
...το Λένινγκραντ ή το Νόβο Βορόνες. Δε θα δουλέψετε πουθενά...
...ποτέ ξανά. Θα το φροντίσω εγώ.
Νομίζω ξέρεις ότι μπορώ να το κανονίσω.
Αύξησε την ισχύ.
Θέλω να καταχωρήσετε την εντολή σας.
Αύξησε την ισχύ.
Μαζί, τότε.
Δεν ήμουν καν εκεί.
Τι;
Δεν ήμουν στην αίθουσα όταν αυξήσανε την ισχύ.
- Και πού ήσασταν τότε; - Σύντροφε Λεγκάσοφ.
Είστε μάρτυρας, όχι κατήγορος. Εγώ κάνω τις ερωτήσεις.
Αν δεν ήσασταν εκεί, πού ήσασταν;
Στην τουαλέτα.
Στην τουαλέτα;
Η συντρόφισσα Χομιούκ ρώτησε όλους όσους ήταν παρόντες εκεί.
Όλοι είπαν τα ίδια.
«Ήξερα ότι αυτό που διέταξε ο Ντιάτλοφ ήταν λάθος...
...αλλά αν δεν έκανα ό,τι έλεγε θα απολυόμουν».
Λεονίντ Τόπτουνοφ.
Μία μέρα πριν πεθάνει.
Όχι, ήσασταν στην αίθουσα.
Διατάξατε να αυξήσουν την ισχύ. Είναι δεδομένο.
Διακόπτεται η συνεδρίαση για 30 λεπτά.
Ξέρεις τίποτα για αυτήν την πόλη; Το Τσερνόμπιλ;
Όχι, δε θα το έλεγα.
Είχε κυρίως Εβραίους και Πολωνούς.
Οι Εβραίοι σκοτώθηκαν στα πογκρόμ κι ο Στάλιν έδιωξε τους Πολωνούς.
Μετά ήρθαν οι Ναζί και σκότωσαν όποιον είχε απομείνει.
Αλλά μετά τον πόλεμο...
...ξαναήρθε κόσμος να μείνει.
Ήξεραν ότι η γη που πατούσαν...
...ήταν ποτισμένη με αίμα, αλλά δεν τους ένοιαζε.
Νεκροί Εβραίοι, νεκροί Πολωνοί.
Αλλά όχι αυτοί.
Κανείς δεν πιστεύει ότι θα συμβεί στον ίδιο.
Να που συνέβη, όμως.
Πόσο σου δίνουν;
Έναν χρόνο ίσως.
Μου είπαν...
Είπαν ότι είναι χρόνια ασθένεια. Εμένα δε μου φαίνεται και πολύ χρόνια.
Ξέρω ότι μου το είπες, και σε πίστεψα.
Αλλά πέρασε καιρός και σκέφτηκα...
...πως δε θα συμβεί σε εμένα.
Τον χαράμισα.
Τον χαράμισα για το τίποτε.
Για το τίποτε;
Θυμάσαι την πρώτη φορά που σου τηλεφώνησα...
...πόσο αδιάφορος ήμουν;
Δεν πιστεύω και πολύ το Κρεμλίνο...
...αλλά όταν μου ανέθεσαν την αρχηγία...
...της εκκαθάρισης...
...και είπαν ότι δεν είναι σοβαρό, τους πίστεψα.
Ξέρεις γιατί;
Επειδή σου ανέθεσαν την αρχηγία.
Ναι.
Είμαι ένας αχυράνθρωπος, Βαλέρι.
Πάντα ήμουν.
Ήλπιζα να γίνω σημαντικός αλλά δεν έγινα.
Απλώς στάθηκα δίπλα σε σημαντικούς.
Υπάρχουν κι άλλοι επιστήμονες.
Ο καθένας τους θα μπορούσε να κάνει ό,τι έκανα. Αλλά εσύ...
Οτιδήποτε ζητήσαμε, όλα όσα χρειαστήκαμε...
...άντρες, υλικά, σεληνιακά οχήματα...
Ποιος άλλος θα το έκανε αυτό;
Εγώ μιλούσα αλλά εσένα άκουγαν.
Απ' όλους τους υπουργούς και τους υφυπουργούς...
...απ' όλο το συνονθύλευμα των υπάκουων ηλιθίων...
...έστειλαν κατά λάθος, το μόνο σωστό άνθρωπο.
Για όνομα του Θεού, Μπόρις.
Ήσουν ο σημαντικότερος όλων μας.
Είναι πανέμορφο.
Σύντροφε Λεγκάσοφ.
Είναι 38 λεπτά μετά τα μεσάνυχτα.
Ο αντιδραστήρας σχεδόν απενεργοποιημένος.
Οι χειριστές του ακολουθούν έναν δρόμο που οδηγεί κατευθείαν στην καταστροφή.
Δεν υπάρχει γυρισμός.
Δεν το ξέρουν ακόμη, αλλά είναι αναπόφευκτη.
Στα 30 Μεγαβάτ, συνεχίζει να δημιουργείται Ξένον...
...αλλά δεν αποσυντίθεται.
Ο αντιδραστήρας δηλητηριάζεται. Και σαν να μην έφτανε αυτό...
...ο αντιδραστήρας δεν είναι αρκετά θερμός για να παράγει ικανοποιητικό ατμό.
Η μόνη ασφαλής αύξηση της ισχύος όταν συμβεί αυτό...
...είναι να γίνει με πολύ αργό τρόπο...
...και απαιτεί διάστημα 24 ωρών.
Ο Ντιάτλοφ ήθελε να γίνει άμεσα.
Ο Ακίμοφ και ο Τόπτουνοφ είχαν μόνο μια επιλογή.
’ρχισαν να ανεβάζουν τις ράβδους ελέγχου.
Κατά δεκάδες. Τις ανέβασαν κατά το ήμισυ, κατά τα τρία τέταρτα...
...αλλά η ισχύς παρέμενε αμετάβλητη.
Οπότε τις σήκωσαν πλήρως.
Υπήρχαν 211 ράβδοι ελέγχουν στον αντιδραστήρα 4.
Ο Ακίμοφ και ο Τόπτουνοφ αφαίρεσαν πλήρως...
...τις 205.
Σας υπενθυμίζω, οι ράβδοι ελέγχου είναι όπως τα φρένα του αυτοκινήτου.
Από τις 211 ράβδους...
...μόνο έξι απέμειναν στον αντιδραστήρα.
Το καύσιμο ψύχθηκε, άρα το αυτόματο σύστημα ρύθμισης της θερμοκρασίας...
...δεν εξισορροπεί πλέον τη σχάση.
Ακόμη κι έτσι όμως, η δηλητηρίαση από τον Ξένον είναι τόσο μεγάλη...
...που η καλύτερη επιλογή τους είναι η αύξηση ισχύος στα 200 Μεγαβάτ.
Οι ράβδοι ελέγχου έχουν βγει.
Το αυτόματο σύστημα ελέγχου παρακάμφθηκε.
Το μόνο που σταματάει τον αντιδραστήρα είναι το νερό και το Ξένον.
Είναι μία τα μεσάνυχτα. Η δοκιμή απέχει ελάχιστα λεπτά.
Λυπάμαι, δεν ανεβαίνει άλλο.
Είναι 200 Μεγαβάτ. Τις ανεβάσαμε σχεδόν όλες.
Τότε θα το κάνουμε με αυτά.
Μα η δοκιμή απαιτεί 700.
Στόλγιατσουκ, ετοιμάσου. Την αντλία 4.
Όχι, μη. Ήδη δεν υπάρχει αρκετός ατμός. Ο στρόβιλος επιβραδύνθηκε πολύ.
Τα αποτελέσματα θα είναι αναξιόπιστα. Κι αν εισάγουμε νερό θα...
Αρκετά. Ξέρω τι κάνω. Στόλγιατσουκ;
Αντλία 4, ξεκινά. Να προειδοποιήσουμε στον Χόντεμτσουκ. Οι σωλήνες...
’σ' τον αυτόν. Κίρσενμπαουμ;
Η πίεση στο διαχωριστή είναι πάρα πολύ χαμηλή.
Βοηθήστε τον. Ανεβάστε την όσο μπορείτε.
- Πρέπει να σταματήσουμε. - Κλείσε αυτό το ρημάδι.
Έχεις δεκαπέντε λεπτά.
Δεκαπέντε λεπτά.
Και 15 μέρες να είχαν το ίδιο ήταν.
Το πρόβλημα που αντιμετώπιζαν ήταν άλυτο.
Η ισχύς ήταν πολύ χαμηλή, το νερό ψύξης υψηλό.
Η δοκιμή είχε ήδη αποτύχει.
Ήταν άχρηστη πλέον αλλά αυτό δεν ένοιαζε τον Ντιάτλοφ.
Το μόνο που ήθελε ήταν να αναφέρει ότι η δοκιμή έγινε.
Είναι 1:22 π.μ.
Απομένουν λιγότερο από δυο λεπτά.
Ο Γιουβτσένκο...
...μηχανολόγος μηχανικός είναι στο γραφείο του.
Ο Περεβοτσένκο, ο υπεύθυνος ελέγχου, είναι πάνω από τον αντιδραστήρα...
...πάνω από το 1.000 τόνων ατσάλινο κάλυμμα του αντιδραστήρα.
Οι Ντεγκταρένγκο και Χόμντετσουκ...
...είναι στο αντλιοστάσιο.
Κανείς δεν τους ενημέρωσε για τη δοκιμή.
Κανείς τους δεν ήξερε τι θα γίνει.
Στις μία και 22 και 30 δεύτερα...
...ο Τόπτουνοφ βλέπει την αναφορά του υπολογιστή του αντιδραστήρα.
Με βάση την έλλειψη επαρκών ράβδων ελέγχου...
...ο υπολογιστής συνιστά το κλείσιμο του αντιδραστήρα.
Λογικό, δεν ξέρει ότι κάνουμε δοκιμή.
Εντάξει, σύντροφοι.
Σε μερικά λεπτά, θα έχουμε τελειώσει. Κίρσενμπαουμ, μόλις είσαι έτοιμος.
Τα κάναμε όλα σωστά.
Ανοίξτε τον παλμογράφο.
Κλείνω τη βαλβίδα 8.
Η ισχύς μειώνεται.
Ήταν μία και 23 και 4 δευτερόλεπτα.
Με κάθε απόφαση, ωθούσαν τον αντιδραστήρα στα άκρα...
...σε βαθμό που δεν έχει ξαναγίνει.
Και ξεκινάει η δοκιμή.
Οι αντλίες έκλεισαν κι αυτοί συνέχισαν.
Έπαψαν να στέλνουν νερό στον αντιδραστήρα.
Το ουράνιο πλέον δεν ελέγχεται από το ψυκτικό...
...ούτε από τις ράβδους ελέγχου.
Η ισορροπία γέρνει αυτόματα προς την άλλη μεριά.
Σε λιγότερο από ένα δεύτερο, η θετική ανάδραση αυξάνει.
Μέσα στον πυρήνα, το νερό που έμεινε μετατρέπεται γρήγορα σε ατμό.
Δημιουργείται ένα κενό.
Δε ρέει νερό να το αντικαταστήσει.
Ο ατμός αυξάνει τη θετική ανάδραση...
...περισσότερη θερμότητα, περισσότερος ατμός...
...αύξηση της ανάδρασης.
Το εναπομείναν Ξένον, διασπάται πλήρως.
Η ισχύς αυξάνει.
Δεν έμεινε τίποτε να τη σταματήσει.
Μία και 23 και 35 δευτερόλεπτα.
Η ισχύς αυξάνεται. Σάσα;
Τι έκανες;
Μία και 23 και 40 δευτερόλεπτα.
Όλα τα Κέντρα Ελέγχου αντιδραστήρων...
...έχουν ένα πλήκτρο για έναν και μόνο σκοπό.
Να «κλείσει» ή να σταματήσει ακαριαία τη σχάση.
Στους σοβιετικούς αντιδραστήρες, το πλήκτρο ονομάζεται ΑΖ-5.
Πατώντας το ΑΖ-5, όλες οι ράβδοι ελέγχου εισέρχονται αμέσως...
...και ο αντιδραστήρας απενεργοποιείται ακαριαία.
Αλλά...
Τι περιμένεις, Λεγκάσοφ; Συνέχισε τα ψέματα.
Σύντροφε Ντιάτλοφ, σε προειδοποιώ.
- Τι θα μου κάνεις; - Έλεος, Ντιάτλοφ.
Προδόθηκε μόνος του.
Είπε πως δεν υπήρχε τρόπος να το αποτρέψουμε. Κάτι ξέρει.
- Σύντροφε Ντιάτλοφ. - Κι αυτή το ίδιο.
Ξέρω τι είσαι, Βαλέρι Αλεξέγιεβιτς. Ένας ψεύτης.
Αρκετά για σήμερα.
Οι κατηγορούμενοι θα παραμείνουν υπό κράτηση...
- Το δικαστήριο θα... - Δεν τελείωσα.
Έχω κι άλλα στοιχεία να παρουσιάσω.
Δε χρειάζεται. Η κατάθεσή σας ολοκληρώθηκε.
- Κύριε Πρόεδρε. - Λύεται η συνεδρίαση.
- Θα συνεχίσουμε αύριο με... - Αφήστε τον να τελειώσει.
Σύντροφε Σερμπίνα...
Αφήστε τον να τελειώσει.
Ο Ντιάτλοφ παρέβη όλους τους κανόνες.
Έσπρωξε τον αντιδραστήρα στο χείλος της καταστροφής.
Το έκανε πιστεύοντας ότι υπήρχε δικλείδα ασφαλείας. Το ΑΖ-5.
Ένα κουμπί που σταματάει τα πάντα. Αλλά με τις συνθήκες που δημιούργησε...
...δεν υπήρχε.
Το σύστημα απενεργοποίησης είχε ένα μοιραίο ελάττωμα.
Στις μία και 23 και 40 δεύτερα...
...ο Ακίμοφ πατάει το ΑΖ-5.
Οι πλήρως ανεβασμένες ράβδοι ελέγχου εισέρχονται πάλι στον αντιδραστήρα.
Οι ράβδοι είναι από βόριο που μειώνει την ανάδραση, αλλά όχι τα άκρα τους.
Τα άκρα τους είναι από γραφίτη, που επιταχύνει τη θετική ανάδραση.
Γιατί;
Για τον ίδιο λόγο που δεν έχουμε κελύφη γύρω από τους αντιδραστήρες μας...
...όπως στη Δύση. Για τον ίδιο λόγο...
...που δε χρησιμοποιούμε το κατάλληλα εμπλουτισμένο καύσιμο.
Για τον ίδιο λόγο, που είμαστε οι μόνοι...
...που φτιάχνουμε αντιδραστήρες RBMK, συνδυάζοντας νερό ψύξης και γραφίτη...
...με θετικό συντελεστή κενού.
Είναι φτηνότεροι.
Κατά την είσοδο των ράβδων στον πυρήνα, πρώτα μπαίνει η άκρη από γραφίτη.
Τότε, η σχάση στον πυρήνα που αυξανόταν ήδη, εκτινάσσεται στα ύψη.
Και το τελευταίο μόριο υγρού νερού...
...εξατμίστηκε ακαριαία...
...υπερθερμαίνοντας και σπάζοντας κάποιες ράβδους καυσίμου.
Σπάζοντας μπλόκαραν την περαιτέρω είσοδο των ράβδων ελέγχου.
Αλλά οι άκρες από γραφίτη είχαν εισέλθει ήδη...
...προκαλώντας μια ασταμάτητη αλυσιδωτή αντίδραση.
Ο αντιδραστήρας 4 του Τσερνόμπιλ κατέστη πλέον μια πυρηνική βόμβα.
Στις 1:23:42.
Ο Περεβοτσένκο κοιτάει κάτω, τη μολύβδινη κάλυψη του αντιδραστήρα...
...και βλέπει το αδιανόητο.
Τα καπάκια των ράβδων ελέγχου και καυσίμου που ζυγίζουν 350 κιλά...
...να ανεβοκατεβαίνουν.
Τρέχει να ειδοποιήσει το Κέντρο Ελέγχου.
Αλλά δεν μπορεί να σταματήσει το αναπόφευκτο.
Στις 1:23 και 45 δεύτερα.
Ο ατμός διέρρηξε κι άλλες ράβδους καυσίμου.
Δεν ξέρουμε πόσο ανέβηκε η ισχύς. Μόνο την τελική μέτρηση.
Ο αντιδραστήρας 4, που σχεδιάστηκε να λειτουργεί στα 3.200 μεγαβάτ...
...ξεπέρασε τα 33.000 μεγαβάτ.
Η πίεση μέσα στον πυρήνα ήταν ανεξέλεγκτη πλέον.
Ερχόμαστε τώρα...
...στις 1:23:45.
Στην έκρηξη.
Με το που ανατινάχτηκε το μολύβδινο περίβλημα, εισήλθε οξυγόνο.
Δημιουργείται αντίδραση με το υδρογόνο και τον υπέρθερμο γραφίτη.
Η αλυσίδα της καταστροφής ολοκληρώθηκε.
Σύντροφε Ντιάτλοφ!
Σύντροφε Ντιάτλοφ;
Κανείς τους εκείνο το βράδυ δεν ήξερε...
...πως το κουμπί απενεργοποίησης θα δρούσε ως πυροκροτητής.
Δεν το ήξεραν.
Τους το κράτησαν κρυφό.
Σύντροφε Λεγκάσοφ, αντιφάσκετε...
...με όσα καταθέσατε στη Βιέννη.
Όσα κατέθεσα στη Βιέννη ήταν ψέματα.
Είπα ψέματα στον κόσμο.
Δεν είμαι ο μόνος που το κράτησε μυστικό. Υπάρχουν πολλοί.
Υπακούαμε εντολές.
Της KGB, της Κεντρικής Επιτροπής.
Αυτή τη στιγμή έχουμε 16 αντιδραστήρες με το ίδιο θανάσιμο ελάττωμα.
Τρεις, λειτουργούν ακόμη, λιγότερο από 20 χλμ. μακριά από το Τσερνόμπιλ.
Καθηγητά Λεγκάσοφ, αν υπονοείται πως το Σοβιετικό Κράτος...
...ευθύνεται για ό,τι έγινε...
...σας προειδοποιώ ότι βαδίζετε σε επικίνδυνο έδαφος.
Βάδισα ήδη σε επικίνδυνο έδαφος. Το έδαφός μας είναι επικίνδυνο...
...λόγω των μυστικών και των ψεμάτων μας.
Έχουμε ταυτιστεί μ' αυτά.
Όταν η αλήθεια μας ενοχλεί...
...λέμε ψέματα επί ψεμάτων και στο τέλος δε θυμόμαστε ότι υπάρχει.
Αλλά η αλήθεια παραμένει.
Κάθε ψέμα μας, δημιουργεί ένα χρέος έναντι της αλήθειας.
Αργά ή γρήγορα, το χρέος πληρώνεται.
Αυτός είναι ο λόγος...
...που ένας αντιδραστήρας RBMK μπόρεσε να εκραγεί.
Τα ψέματα.
Βαλέρι Αλεξέγιεβιτς Λεγκάσοφ...
...γιος του Αλέξεϊ Λεγκάσοφ.
Του επικεφαλής Κομματικής Πειθαρχίας της Κ.Ε.
- Ξέρεις τι έκανε ο πατέρας σου εκεί; - Ναι.
Ως φοιτητής είχες ηγετική θέση στην Κομσομόλ.
Στην Κομμουνιστική Νεολαία, σωστά;
- Το ξέρεις ήδη. - Απάντησε στην ερώτηση.
Ναι.
Στο Ινστιτούτο Κουρτσάτοφ...
...ήσουν γραμματέας του Κόμματος.
Από τη θέση αυτή, μείωσες τις προαγωγές Εβραίων επιστημόνων.
Ναι.
Για να κερδίσεις την εύνοια του Κρεμλίνου.
Είσαι ένας από εμάς, Λεγκάσοφ.
Μπορώ να σε κάνω ό,τι θέλω.
Αυτό που θέλω πιο πολύ, είναι να μάθεις ότι σε ξέρω.
Δεν είσαι γενναίος.
Δεν είσαι ήρωας.
Είσαι ένας ετοιμοθάνατος που ξέχασε ποιος είναι.
Ξέρω ποιος είμαι και ξέρω τι έκανα.
Θα ήταν δίκαιο να εκτελεστώ για τα ψέματά μου, αλλά όχι γι' αυτό.
Όχι για την αλήθεια.
Επιστήμονες...
...με τις ηλίθιες εμμονές σας με τις αιτίες.
Όταν φας μια σφαίρα στο κεφάλι...
...τι σημασία θα έχει το γιατί;
Κανείς δε θα σε εκτελέσει, Λεγκάσοφ.
Όλος ο κόσμος σε είδε στη Βιέννη.
Θα ερχόμασταν σε δύσκολη θέση αν σε σκοτώναμε. Για ποιο λόγο;
Η σημερινή σου κατάθεση δε θα γίνει αποδεκτή.
Δε θα γίνει γνωστή στον Τύπο.
Σαν να μη συνέβη ποτέ.
Όχι.
Θα ζήσεις...
...για όσο σου απομένει.
Αλλά όχι ως επιστήμονας. Όχι πλέον.
Θα κρατήσεις τον τίτλο και το γραφείο σου.
Αλλά χωρίς καθήκοντα, εξουσίες...
...φίλους.
Δε θα σου μιλάει κανείς.
Κανείς δε θα σε ακούει.
Κάποιοι άλλοι...
...κατώτεροί σου...
...θα πάρουν τα εύσημα για όσα έκανες.
Θα πιστωθούν την ιστορία σου.
Θα ζήσεις αρκετά για να το δεις.
Τι ρόλο έπαιξε ο Σερμπίνα σ' αυτό;
Κανέναν. Δεν ήξερε τι θα έλεγα.
Τι ρόλο έπαιξε η Χομιούκ;
Κανέναν.
Ούτε αυτή ήξερε.
Μετά απ' όλα όσα είπες κι έκανες σήμερα...
...θα ήταν εξωφρενικό...
...να επιλέξεις αυτή τη στιγμή για να πεις ψέματα.
Κάποιος με την πείρα σας, ξέρει πότε λέει ψέματα κανείς.
Δε θα συναντηθείς ούτε θα επικοινωνήσεις ξανά με κανέναν τους.
Δε θα ξαναμιλήσεις ποτέ σε κανέναν για το Τσερνόμπιλ.
Θα γίνεις τόσο αόρατος για τον κόσμο που όταν τελικά πεθάνεις...
...θα είναι σχεδόν αδύνατον να θυμηθούν ότι υπήρξες ποτέ.
Κι αν αρνηθώ;
Γιατί ανησυχείς για κάτι που δε θα συμβεί ποτέ;
«Γιατί ανησυχείς για κάτι που δε θα συμβεί ποτέ»;
Το βρίσκω τέλειο.
Να το τυπώσετε πάνω στα ρούβλια.
Ως επιστήμονες, είμαστε εξ ορισμού αφελείς.
Εστιάζουμε τόσο να βρούμε την αλήθεια...
...που δεν αναλογιζόμαστε πόσο λίγοι είναι αυτοί που θέλουν να τη βρούμε.
Αλλά είναι πάντα εκεί...
...είτε τη βλέπουμε είτε όχι, ακόμη κι αν κλείνουμε τα μάτια.
Η αλήθεια δε νοιάζεται για τις ανάγκες και τα θέλω μας. Τις κυβερνήσεις μας...
...τις ιδεολογίες μας, το θρήσκευμά μας.
Περιμένει τη στιγμή που θα αποκαλυφθεί.
Κι αυτό, τελικά, μου χάρισε το Τσερνόμπιλ.
Ενώ φοβόμουν το κόστος που είχε η αλήθεια...
...τώρα αναρωτιέμαι μόνο...
...τι κόστος έχουν τα ψέματα.
Ο Βαλέρι Λεγκάσοφ αυτοκτόνησε σε ηλικία 51 ετών...
...στις 26 Απριλίου του 1988...
...δύο χρόνια ακριβώς μετά την έκρηξη στο Τσερνόμπιλ.
Το ηχητικό αρχείο του Λεγκάσοφ...
...κυκλοφόρησε μεταξύ των μελών της Σοβιετικής επιστημονικής κοινότητας.
Μετά την αυτοκτονία του, ήταν αδύνατον να το αγνοήσουν.
Συνεπεία του θανάτου του...
...οι Σοβιετικές αρχές παραδέχτηκαν τελικά...
...τα σχεδιαστικά σφάλματα των αντιδραστήρων RBMK.
Οι αντιδραστήρες εκσυγχρονίστηκαν...
...για να αποφευχθεί ένα ατύχημα, παρόμοιο με του Τσερνόμπιλ.
Τον Λεγκάσοφ βοήθησαν δεκάδες επιστήμονες...
...που δούλεψαν ακούραστα στο πλευρό του στο Τσερνόμπιλ.
Κάποιοι καταδίκασαν ανοιχτά την επίσημη εκδοχή των γεγονότων...
...δυσφημίστηκαν, συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν.
Ο χαρακτήρας της Ουλάνα Χομιούκ...
...δημιουργήθηκε για να τους αντιπροσωπεύσει...
...και να τιμήσει την προσφορά τους στην αλήθεια και την ανθρωπότητα.
Ο Μπόρις Σερμπίνα, πέθανε στις 22 Αυγούστου του 1990...
...τέσσερα χρόνια και τέσσερις μήνες αφότου τον έστειλαν στο Τσερνόμπιλ.
Για το ρόλο που έπαιξαν στην καταστροφή του Τσερνόμπιλ...
...ο Βίκτορ Μπρικάνοφ, ο Ανατόλι Ντιάτλοφ και ο Νικολάι Φομίν...
...καταδικάστηκαν σε δέκα χρόνια καταναγκαστικής εργασίας.
Μετά την απελευθέρωσή του, ο Νικολάι Φομίν επέστρεψε στη δουλειά...
...σε ένα πυρηνικό εργοστάσιο, στο Καλίνιν της Ρωσίας.
Ο Ανατόλι Ντιάτλοφ πέθανε από ασθένεια...
...που προκλήθηκε από τη ραδιενέργεια, το 1995.
Ήταν 64 ετών.
Το πτώμα του Βαλέρι Χόντεμτσουκ δε βρέθηκε ποτέ.
Έμεινε για πάντα θαμμένο κάτω από τον αντιδραστήρα 4.
Τα ρούχα των πυροσβεστών...
...παραμένουν ακόμη στα υπόγεια του νοσοκομείου του Πρίπιατ.
Παραμένουν ραδιενεργά επικίνδυνα ως σήμερα.
Μετά το θάνατο του άντρα και της κόρης της...
...η Λουντμίλα Ιγκνατένκο έπαθε πολλαπλά εγκεφαλικά.
Οι γιατροί της είπαν πως δε θα ξανακάνει παιδί.
Έκαναν λάθος.
Ζει με τον γιο της στο Κίεβο.
Από τους ανθρώπους που ήταν στη σιδηροδρομική γέφυρα...
...οι αναφορές λένε πως κανείς δεν επέζησε.
Έγινε γνωστή ως «Η Γέφυρα του Θανάτου».
400 ανθρακωρύχοι έκαναν 24ωρες βάρδιες έναν μήνα...
...για να αποτρέψουν την ολική πυρηνική καταστροφή.
Εκτιμάται ότι τουλάχιστον 100 από αυτούς πέθαναν πριν τα σαράντα.
Διαδόθηκε ότι οι τρεις δύτες που άδειασαν τις δεξαμενές ψύξης...
...πέθαναν λόγω της ηρωικής τους πράξης.
Στην πραγματικότητα, επέζησαν και οι τρεις, μετά από νοσηλεία.
Δύο από αυτούς, ζουν ακόμη και σήμερα.
Πάνω από 600.000 στρατολογήθηκαν και στάλθηκαν στην Απαγορευμένη Ζώνη.
Παρά τον εκτεταμένο αριθμό νοσούντων και νεκρών εξαιτίας της ραδιενέργειας...
...η σοβιετική κυβέρνηση δεν κράτησε επίσημα αρχεία για την τύχη τους.
Η μολυσμένη περιοχή της Ουκρανίας και Λευκορωσίας...
...γνωστή ως Απαγορευμένη Ζώνη...
...τελικά συμπεριέλαβε μια έκταση 2.600 τετραγωνικών χιλιόμετρων.
Περίπου 300.000 άνθρωποι εκτοπίστηκαν από τα σπίτια τους.
Τους είπαν πως ήταν προσωρινό.
Τους απαγορεύεται ακόμη να επιστρέψουν.
Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ κυβέρνησε τη Σοβιετική Ένωση...
...μέχρι τη διάλυσή της, το 1991.
Το 2006, έγραψε...
«Το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνόμπιλ...
...ίσως ήταν η πραγματική αιτία κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης».
Το 2017, ολοκληρώθηκαν οι εργασίες...
...του Νέου Ασφαλούς Κελύφους στο Τσερνόμπιλ...
...κόστους σχεδόν δύο δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Σχεδιάστηκε για να αντέξει 100 χρόνια.
Μετά την έκρηξη, σημειώθηκε κατακόρυφη άνοδος...
...των ποσοστών καρκίνου σε Ουκρανία και Λευκορωσία.
Η μεγαλύτερη αύξηση παρατηρήθηκε στα παιδιά.
Ποτέ δε θα μάθουμε το πραγματικό ανθρώπινο κόστος του Τσερνόμπιλ.
Οι περισσότερες εκτιμήσεις...
...μιλάνε για 4.000 έως 93.000 νεκρούς.
Ο επίσημος Σοβιετικός απολογισμός νεκρών...
...αναλλοίωτος από το 1987...
...είναι 31.
Εις μνήμην όλων αυτών που υπέφεραν και θυσιάστηκαν.